احمد پوری که به تازگی مجموعه داستانی به نام «روزن» را روانه بازار کتاب کرده است، با اشاره به ضرورت وجود جهان‌بینی در داستان، می‌گوید: باید تکلیف خودتان را روشن کنید که در تاریکی ایستاده‌اید یا در روشنایی.

احمد پوری مجموعه داستانی روزن

به گزارش کتاب نیوز به نقل از ایبنا، مترجم شعرهای عاشقانه از ناظم حکمت تا فدریکو گارسیالورکا و نویسنده رمان‌های «دو قدم این ورخط»، «پشت درخت توت» و «فقط ده ساعت»، حالا برای نخستین‌بار مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاهش را منتشر کرده است. «وطن آدم مثل آب است. هرقدر بخوری از مزه‌اش سیر نمی‌شوی. بقیه مثل نوشابه‌های خوش‌مزه هستند، اگر ده روز پشت سرهم بخوری دلت را می‌زنند.» این بخشی از متن کتاب «روزن» است که احمد پوری چندی پیش با اعلام انتشار آن، در صفحه مجازی خود درباره آن نوشته است؛ کتابی که به گفته نویسنده داستان‌هایش را صرفا برای دل و خلوت خود نوشته بوده اما سرانجام انتشار آن را به نیماژ سپرده است. مجموعه داستانی در 124 صفحه در قطع رقعی و جلد شومیز. پوری می‌گوید داستان‌های «روزَن» حاصل تجربه‌های زندگی شخصی اوست که طی بیست سال نوشته است. در ادامه این گفت‌وگو می‌خوانیم:

شما پیش از مجموعه داستان «روزَن» تجربه نگارش سه رمان را داشتید و این کتاب نخستین تجربه شما در حوزه داستان کوتاه است. ابتدا کمی درباره این اثر توضیح دهید.
داستان‌های این مجموعه محصول 20 سال و بیشتر حاصل تجربه‌های زندگی شخصی من است که اصلا قصد چاپ آن‌ها را نداشتم و این داستان‌ها را به عنوان دل‌نوشته‌های خودم می‌نوشتم و به صورت مجموعه تنظیم نشده بود. البته دو یا سه داستان از این مجموعه پیشتر چاپ شده بود.
یکی از ناشران وقتی داستان‌ها را خواند، بسیار به آن‌ها علاقه‌مند شد و پیشنهاد داد که داستان‌ها را به صورت مجموعه داستان یکجا جمع کرده و چاپ کنیم و من هم قبول کردم. منتها داستان‌ها سه تم مختلف داشت و من این داستان‌ها را از هم جدا کردم. در نتیجه در یکی از فصل‌ها به نام «نیمیم زترکستان» یکسری تم داستانی را گذاشتم. شما می‌توانید داستان‌ها را هم پشت سر هم و هم جدا از هم بخوانید؛ اما به نوعی هم کارکترها و هم مکان‌ها با هم در ارتباط هستند.
در فصل دیگری به نام «نیمیم زفرغانه» دوباره داستان‌هایی با یک حال و هوا داریم که تم آن با داستان‌های فصل اول فرق دارند و شامل هفت یا هشت داستان است و در آخر در فصل «نیمیم ز آب و گل» چند داستان دیگر داریم که در نهایت سه فصل کتاب را تشکیل می‌دهند.

نام‌هایی که برای هر فصل برگزیدید، خاص و در عین حال متفاوت است، از دلایل این انتخاب‌ها بگویید؟ آیا نام‌ها به موضوع داستان‌ها ربطی دارند؟
دلیل آن علاقه شخصی خودم به شعر مولوی است که می‌گوید: «گفتم زکجایی تو، تسخر زد و گفت ای جان/ نیمیم زترکستان، نیمیم ز فرغانه/ نیمیم زآب و گل نیمیم زجان و دل/ نیمیم لب دریا نیمی همه دردانه». یعنی آدم یکپارچه نیست؛ انسان، یک محتوای یک‌فرم نیست و دنیاهای بسیار متفاوتی دارد و این داستان‌ها هم در دنیاهای متفاوتی هستند.

از آن‌جایی که این داستان‌ها در بازه‌ای 20 ساله نوشته شده است، تا چه میزان گذشت زمان بر داستان‌ها تاثیرگذار بوده‌اند؟
بسیار تاثیرگذار بوده و حتی این مساله بر نفس داستان هم مشخص است. منتها مشکلی برای من نبود. گفتم بسیار خب، همین است دیگر. کار، کار من است. حالا ممکن است یکی بگوید فلان داستان از نظر نفس ضعیف است یا از نظر محتوا خوب است یا بد؛ به هرحال این کارنامه من است.

با توجه به این بازه زمانی و تجربه‌های زیستی و اجتماعی شما در این سال‌ها، رویکرد و موضوعات داستانی در آثار شما، چقدر بازتاب‌دهنده تحولات زیستی و اجتماعی شما بوده است؟
موضوع داستان‌ها در هر بخش متفاوت از یکدیگر هستند و به همین خاطر داستان‌ها را جدا کردم. در بخش اول، «نیمیم زترکستان» فضا و حال و هوای کاملا متفاوتی را با بخش دوم می‌بینیم. برای مثال بخش دوم بیشتر داستان‌ها به تجربیات سفر به اروپا و سفرهای دیگر من برمی‌گردد، در حالی که بخش اول کتاب فقط به تجربیاتم در داخل کشور مربوط می‌شود و الی آخر. باید مخاطب کتاب را بخواند؛ چون من نباید زیاد درباره کتاب توضیح دهم.

بسیاری از نویسندگان معتقدند که در دهه‌های 30، 40 و اوایل دهه 50، نویسندگان ما کنشگران اجتماعی بودند و در کتاب‌هایی که از آن‌ها منتشر می‌شد، حتی واکنش به مسایل روز اجتماعی دیده می‌شد؛ اما در نسل سوم داستان‌نویسی، بیشتر داستان‌ها به مسایل فردی می‌پردازد. نظر شما درباره این موضوع چیست؟
من هنوز معتقد هستم که نویسنده در داستان‌هایش باید کنشگر باشد و البته شعار ندهد. یعنی اگر یک اثر، چه رمان و چه داستان کوتاه، بخواهد شعار بدهد و قرار باشد از یک ایدئولوژی خاصی (که این ایدئولوژی هرچه می‌خواهد باشد) دفاع کند و داستان به خاطر این موضوع نوشته شده باشد، این هنر نیست. چنین آثاری، شعاری و مبتذل‌اند؛ اما به هرحال باید جهان‌بینی در داستان وجود داشته باشد. شما باید تکلیف خودتان را روشن کنید که در تاریکی ایستاده‌اید یا در روشنایی. تعریف شما از تاریکی و روشنی چیست؟ چه در داستان‌های کوتاه این مجموعه و چه در رمان‌هایم نقدهای زیادی نوشته شده است و دغدغه اجتماعی در همه این آثار وجود دارد، از جمله در کتاب آخرم.

در حال حاضر ترجمه کتابی را در دست دارید؟
بله، مجموعه شعر عاشقانه جهان را دارم که قرار است از سوی نشر مرکز منتشر شود. این اشعار را از شعرهای شاعرانی انتخاب کردم که موضوع شعرهای آن‌ها حول محور عشق است.

................ تجربه‌ی زندگی دوباره ...............

سند در ژاپن، قداست دارد. از کودکی به مردم می‌آموزند که جزئیات را بنویسند... مستند کردن دانش و تجربه بسیار مهم است... به شدت از شگفت‌زده شدن پرهیز دارند و همیشه دوست دارند همه چیز از قبل برنامه‌ریزی شده باشد... «هانسه» به معنای «خودکاوی» است یعنی تأمل کردن در رفتاری که اشتباه بوده و پذیرفتن آن رفتار و ارزیابی کردن و تلاش برای اصلاحش... فرایند تصمیم‌سازی در ژاپن، نظام رینگی ست. نظام رینگی، نظام پایین به بالا است... این کشور را در سه کلمه توصیف می‌کنم: هارمونی، هارمونی، هارمونی! ...
دکتر مصدق، مهندس بازرگان را مسئول لوله‌کشی آب تهران کرده بود. بعد کودتا می‌شود اما مهندس بازرگان سر کارش می‌ماند. اما آخر هفته‌ها با مرحوم طالقانی و دیگران دور هم جمع می‌شدند و از حکومت انتقاد می‌کردند. فضل‌الله زاهدی، نخست‌وزیر کودتا می‌گوید یعنی چه، تو داری برای من کار می‌کنی چرا از من انتقاد می‌کنی؟ بازرگان می‌گوید من برای تو کار نمی‌کنم، برای مملکت کار می‌کنم، آب لوله‌کشی چه ربطی به کودتا دارد!... مجاهدین بعد از انقلاب به بازرگان ایراد گرفتند که تو با دولت کودتا همکاری کردی ...
توماس از زن‌ها می‌ترسد و برای خود یک تز یا نظریه ابداع می‌کند: دوستی بدون عشق... سابینا یک‌زن نقاش و آزاد از هر قیدوبندی است. اما ترزا دختری خجالتی است که از خانه‌ای آمده که زیر سلطه مادری جسور و بی‌حیا قرار داشته... نمی‌فهمید که استعاره‌ها خطرناک هستند. نباید با استعاره‌ها بازی کرد. استعاره می‌تواند به تولد عشق منجر شود... نزد توماس می‌رود تا جسمش را منحصر به فرد و جایگزین‌ناپذیر کند... متوجه می‌شود که به گروه ضعیفان تعلق دارد؛ به اردوی ضعیفان، به کشور ضعیفان ...
شاید بتوان گفت که سینما غار پیشرفته‌ افلاطون است... کاتلین خون‌آشامی است که از اعتیادش به خون وحشت‌زده شده است و دیگر نمی‌خواهد تسلیم آن شود. به‌عنوان یک خون‌آشام، می‌داند که چگونه خود را از بین ببرد. اما کازانووا می‌گوید: «به این راحتی هم نیست»... پدر خانواده در همان آغاز شکل‌گیری این بحران محل را به‌سرعت ترک کرده و این مادر خانواده است که بچه‌ها را با مهر به آغوش کشیده است. اینجاست که ما با آغاز یک چالش بزرگ اخلاقی مواجه می‌شویم ...
فنلاند امروز زنده است بخاطر آن وسط‌باز. من مخلص کسی هستم که جام زهر [پذیرش قطعنامه برای پایان جنگ 8ساله] را به امام نوشاند. من به همه وسط‌بازها ارادت دارم. از مرحوم قوام تا مرحوم هاشمی. این موضوع روشنی است که در یک جایی از قدرت حتما باید چنین چیزهایی وجود داشته باشد و اصلا نمی‌توان بدون آنها کشور را اداره کرد... قدرت حرف زدن من امروز از همان معترض است و اگر الان داریم حرف می‌زنیم به خاطر آن آدم است که به خیابان آمده است ...