به گزارش کتاب نیوز به نقل از ایبنا، اصطلاح‌نامه‌ها برای علاقه‌مندان به حوزه‌های گوناگون معرفت یکی از منابع کاربردی و مفید هستند؛ «مفاهیم اصلی در فلسفه شرقی» [Key concepts in Eastern philosophy] هم با همین رویکرد توسط الویر لیمن [Oliver Leaman] استاد فلسفه دانسگاه جان مورز لیورپول به رشته تحریر درآمده است.

مفاهیم اصلی در فلسفه شرقی» [Key concepts in Eastern philosophy] الویر لیمن [Oliver Leaman]

اما نگارش این دسته از کتاب‌ها به علت گسترده بودن موضوعات و مفاهیم حوزه‌های علم و معرفت کار ساده‌ای نیست و همواره نیازمند انتخاب است و در این میان امکان این که مفاهیمی از دست بروند وجود دارد و علاوه بر این نگاه و نحوه انتخاب مولف یا مولفان هم یکی دیگر از موارد مناقشه انگیر است، لیمن در مقدمه کتاب در مورد بخشی از این دشواری می‌نویسد: «مشکلات بسیاری در فهم چگونگی بررسی مفاهیم کلیدی فلسفۀ شرقی وجود دارد. مشکل اول در تصمیم گرفتن در مورد آن چیزی است که فلسفۀ شرقی در واقع هست؛ به عبارت دقیق‌تر، چه چیزی به عنوان شرقی محسوب می‌شود. در گنجاندن تفکر آسیای شرقی به‌ویژه تفکر هند، چین و ژاپن و تمدن‌های وابسته در آن بخش از جهان هیچ مشکلی وجود ندارد.

فلسفۀ اسلامی و زرتشتی در این کتاب گنجانده شده چراکه بخش اعظم آن در ایران رخ داد و سپس به خاور دور رفت؛ اما باید متذکر شد که برخی از متفکران اصلی آن اکثرا بخشی از آن چیزی بودند که عموماً جهان غرب خوانده می‌شود، حتی در جایی بسیار دور در غرب که امروزه اسپانیاست، زندگی می‌کردند. از سوی دیگر بسیاری از متفکران مهم آسیای شرقی نیز حداقل زمانی را در غرب به سر برده‌اند و به همین منظور مؤلف فلسفۀ اسلامی را تحت عنوان شرقی منظور کرده است. دومین مشکل در تمایز قائل شدن بین فلسفه و دین است. اغلب تصور می‌شود که تمایزات بنیادی مختلفی میان فلسفۀ شرقی و غربی وجود دارد. گاهی اوقات گمان می‌رود فلسفۀ شرقی، کل‌نگرانه‌تر است و به عنوان غایتش درصدد شکلی از اشراق بوده است؛ در حالی که فلسفۀ غربی بیشتر به حقیقت، منطق، استدلال و فردگرایی می‌پردازد.»

در حقیقت آنچه مولف این اثر در نظر داشته این است که فلسفۀ شرقی بیش از هر چیز فلسفه است و امر خاص و اسرارآمیزی نیست که ما به اسباب غیرفلسفی برای فهم آن نیاز داشته باشیم و از سوی دیگر بی‌تردید فلسفۀ شرقی با ادیان شرقی رابطه نزدیکی دارد و درک این فلسفه بدون درک فرد از این ادیان کاری غیر ممکن است. این موضوع و این نیاز باعث شده است در این کتاب به مواردی بربخوریم که پیش از آن که به ساحت فلسفه مربوط باشد به دین و حوزه‌های مربوط به آن بپردازد و آن‌ها را مورد توجه قرار دهد. البته با وجود این توضیحات این کتاب اثری دربارۀ فلسفه است و نه دربارۀ دین، چرا که اگر موضوع اصلی دین بود، به مراتب مفاهیم کلیدی دینی بیشتری را نسبت به آنچه در اثر گردآوری شده است، دربر می‌گرفت. در حقیقت مؤلف تلاش کرده به شیوه‌ای بنویسد که مستلزم هیچ شناختی از ادیان شرقی و نیز خود فلسفه نباشد. تلاش لیمن این بوده برای خواننده توضیح دهد که چگونه مسائل نظری خاص در درون یک زمینۀ فرهنگی معین مطرح شده‌اند.

همانطور که اشاره شد این اثر یک اصطلاح‌نامه است و متناسب با این موضوع به تعریف بخش گسترده‌ای از اصطلاحات فلسفه شرقی می‌پردازد و در این مسیر حوزه‌های عقاید فلسفی مرتبط با آداب عمومی کشورهایی چون ایران، هند، جهان اسلام، چین، ژاپن، کره و تبت را مورد توجه قرار می‌دهد. همچنین مفاهیمی از آئین زرتشتی، آئین هندو، تصوف، اسلام، آئین کنفوسیوس، آئین شینتو، آئین تائو، و آئین بودا برای خوانندگان آورده شده است و هر مدخل راهنمایی برای مطالعۀ تکمیلی و بررسی انتقادی دربر دارد. هرچند کتاب متن دیریابی ندارد اما ترجمه اثر به ویژه در بخش مقدمه خوانش آن را با کندی رو به رو می‌کند و خواننده از همان ابتدا در می‌یابد متنی ترجمه شده را می‌خواند که این موضوع را می‌توان از نقاط ضعف کتاب به شمار آورد.

کتاب «مفاهیم اصلی در فلسفه شرقی» اثر الویر لیمن با ترجمه شیرین سادات بطحایی در 432 صفحه، شمارگان 330 نسخه و قیمت 85 هزار تومان توسط نشر علم در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفته است.

................ تجربه‌ی زندگی دوباره ...............

در دادگاه طلاق هفتمین زنش حضور دارد... هر دو ازدواج‌های متعدد کرده‌اند، شکست‌های عاطفی خورده‌اند و به دنبال عدالت و حقیقتند... اگر جلوی اشتهاتون به زن‌ها رو نگیرین بدجوری پشیمون می‌شین... اشتتلر تا پایان داستان، اشتهایش را از دست نداد، ترفیع شغلی نگرفت و پشیمان هم نشد... دیگر گاوصندوق نمی‌دزدند بلکه بیمه را گول می‌زنند و با ساختن صحنه تصادف، خسارت می‌گیرند... صاحب‌منصب‌ها و سیاستمداران، پشت ویترین زندگی‌شان، قانون و عدالت را کنار می‌گذارند ...
زنی خوش‌پوش و آراسته که خودش را علاقه‌مند به مجلات مد معرفی می‌کند... از تلاش برای به قدرت رسیدن تا همراهی برای در قدرت ماندن... قانون برای ما، تصمیم حزب است... پژوهشگرانی که در رساله‌های علمی به یافته‌های دانشمندان غربی ارجاع می‌دادند به «دادگاه‌های شرافت» سپرده می‌شدند... دریافت جایزه خارجی باعث سوءتفاهم بین مردم کشور می‌شد... ماجرای ویلایی که با پول دولت ساخت همه‌ خدمات او به حزب را محو کرد... سرنوشت تلخ او خودکشی ست ...
روابط متقابل زردشتیان و مسلمانان... ادبیات پیش‌گویانه با ایجاد مشابهت‌هایی میان تولد و زندگی‌نامه‌ی محمد[ص]، زردشت و شاهان ایرانی برقراری روابط اجتماعی میان دو گروه را آسان‌تر کرد... پیروزی مسلمانان تجلی لطف خداوند توصیف می‌شد و هر شکست زردشتیان گامی به سوی آخرالزمان... از مهمترین علل مسلمان شدن زردشتیان: ایمان خالصانه به اسلام، باور به اینکه پیروزی‌های اعراب اعتبار اسلام را تأیید می‌کند، به‌دست آوردن آزادی(اسیران)، تهدید به مرگ، انگیزه‌های مالی و اجتناب از پرداخت خراج ...
جنبش‌های اجتماعی نوعی همبستگی اجتماعی به ارمغان می‌آورند که می‌توانند فرصتی برای احیای دو عنصر کلیدی حیات مبتنی بر سرمایه اجتماعی ـ یعنی ارزش‌های مشترک و ارتباطات بیشتر ـ فراهم کند... «اجتماع» عرصه‌ای است که نه منافع فردی در آن سیطره دارد، نه فرد در جمع ذوب شده است... سه‌ضلع دولت، بازار و اجتماع سرنوشت جامعه را رقم می‌زنند... برخورد انحصارگرایانه گروه‌های مذهبی نسبت به سکولارها در داخل و دین‌ستیزی بنیادگراهای سکولار در خارج کشور، منازعه‌ای برابر نیست ...
قدرت در هر زمان و مکان نقاب‌هایی مسخ‌شده از چهره‌ی دین می‌سازد و آن را به‌عنوان دین عرضه می‌کند تا ستم خویش را مشروع جلوه دهد... نشان می‌دهد که خوانش ایدئولوژیک از حاکمیت چگونه بر دیدگاه اسلام‌گرایانی همچون ابوالاعلی مودودی و سید قطب تاثیر گذاشته است... بسیاری از حاکمان از شعار «اطاعت از اولی‌الامر» استفاده می‌کنند و افراد جامعه را سرکوب و آزادی آن‌ها را سلب می‌کنند... معترضان از عثمان خواستند که ترک حکومت کند، اما او نپذیرفت و به‌جای حل اعتراضات از طریق دموکراتیک دست به خشونت زد ...