بسیاری از محققان، تعریف دو واژه دین و معنویت را مشکل و حتی غیرممکن دانسته‌اند؛ ولی نگارنده، در این کتاب تعریفی کارکردگرایانه از دین به معنای خاص (ادیان الاهی) را مدنظر قرار داده و از میان تعریف‌های مختلف، تعریفی را برگزیده است که دین را اعتقاد به آفریننده‌ای برای جهان و انسان و دستورات عملی متناسب با این اعتقاد می‌داند.

دین و معنویت محمود مقدمی پژوهشگاه فرهنگ

به گزارش کتاب نیوز به نقل از ایبنا، کتاب «دین و معنویت» نوشته محمود مقدمی ‌از سوی انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی ‌منتشر شده است. در پشت جلد کتاب می‌خوانیم: «معنویت بخشی از دین محسوب می‌شود نه چیزی در عرض دین یا در مقابل دین و نه اینکه دین پوستی باشد برای معنویت. بنابراین معنویت غیر دینی به هر معنی که در نظر گرفته شود، وجودی مستقل از دین ندارد و در حقیقت اگر مدعی آن معنویت‌های سکولار در معنوی بودن خود صادق باشند، عملشان نوعی ایمان آوردن، متابعت از فطرت الهی و عمل کردن به بخش کوچکی از دین در پایین ترین سطح آن است و از آنجا که دین مجموعه به هم پیوسته است، نمی‌توان فقط بخش کوچکی از آن را ملاک عمل قرار داد. هر چند اگر طالبان معنویت، به دین الهی ایمان بیاورند، تمام خواسته‌های خود را در سطحی بسیار بالاتر و کاملتر خواهند یافت. حتی اگر بدون ایمان آوردن به دین به دستورات آن عمل کنند به بخش عظیمی‌ از خواسته‌های دنیایی خود که شادی، سعادت، امید و معناداری زندگی دنیایی است، خواهند رسید.

بحران معنوی و خلأ روحی بشر امروز، حرکت فزاینده‌ای را برای اقبال به معنویت ایجاد و غبار از فطرت انسانی کنار می‌زند. بحث درباره معنویت و رابطه آن با دین، به بحثی جدی تبدیل شده است. لذا با تبیین آسیب‌ها و مشکلات تفکر معنویت سکولار، رابطه معنویت و دین توسط محقق کتاب دین و معنویت بررسی شده است.

بسیاری از محققان، تعریف دو واژه دین و معنویت را مشکل و حتی غیرممکن دانسته‌اند؛ ولی نگارنده، در این کتاب تعریفی کارکردگرایانه از دین به معنای خاص (ادیان الاهی) را مدنظر قرار داده و از میان تعریف‌های مختلف، تعریفی را برگزیده است که دین را اعتقاد به آفریننده‌ای برای جهان و انسان و دستورات عملی متناسب با این اعتقاد می‌داند.

در بخشی از مقدمه کتاب هم می‌خوانیم: «در این کتاب با فرض اصل وجود، امری درونی در انسان که او را به جستجوی مفهوم و هدفی فراتر از محدوده‌های جهان ماده وامی‌دارد، سعی کرده‌ایم با تعیین معنای دین و معنویت، بررسی و مقایسه مولفه‌های آن رابطه دین و معنویت را کشف کنیم و بگوییم که معنویت غیر دینی امکان دارد یا خیر و اگر وجود دارد چه ارزش و جایگاهی خواهد داشت. بنابراین از جمله نکاتی که شایسته است به آن توجه شود، گستره موضوع معنویت در این نوشتار است. در زمان حاضر عنوان معنویت کاربردهای فراوانی دارد. گاهی در معنای عرفانی یا نزدیک به آن استعمال می‌شود، گاهی مترادف یا نزدیک به معنای اخلاق به کار می‌رود و زمانی به معنی ایمان یا تدین استفاده می‌شود، در حالی که در این نوشته هیچ یک از این معانی مد نظر نیست و ما از عرفان یا اخلاقیات دین سخن نمی‌گوییم. موضوع این کتاب مسئله‌ای کلامی‌ است، نه موضوعی اخلاقی یا عرفانی. برای یافتن تعریف معنویت در مکاتب معنویت گرا خصوصاً معنویت‌های نوظهور بیشتر به کارکردهای معنویت مدنظر ایشان پرداخته‌ایم و با جمع‌آوری کارکردهای معنویت در کلام بزرگان این مکاتب سعی کرده‌ایم، تعریفی کارکردگرایانه از معنویت در مکتب‌های نوظهور معنوی ارائه و سپس با مقایسه آن با دین ربط دین و معنویت را مشخص کنیم.»

این کتاب در یک مقدمه و چهار بخش تنظیم شده است. بخش اول در چهار فصل مبادی تصوری بحث، از جمله مفهوم‌شناسی دین، معنویت، رابطه دین و معنویت و نیز دیرینه‌شناسی رابطه دین و معنویت تنظیم شده است.

بخش دوم، به مقایسه‌ دین و معنویت اختصاص یافته و در چهار فصل تنظیم شده است. فصل اول، مقایسه مبانی دین و معنویت، فصل دوم، مقایسه ویژگی‌های دین و معنویت، فصل سوم، مقایسه کارکردهای دین و معنویت و فصل چهارم، بیان دیدگاه نگارنده در مقایسه دین و معنویت خواهد بود.

بخش سوم این کتاب که حقیقت و جایگاه معنویت سکولار را بررسی کرده است، سه فصل دارد. در فصل اول، با تبیین هستی و چیستی معنویت سکولار، شناخت معنویت غیردینی و بیان مراتب آن را در دستور کار دارد. در فصل دوم، با مقایسه معنویت دینی و معنویت سکولار، ضعف‌ها و نقصان‌های معنویت سکولار برملا شده است. بخش پایانی به جمع‌بندی و نتیجه‌گیری بحث اختصاص دارد و بیانگر دیدگاه نگارنده است.

کتاب «دین و معنویت» نوشته محمود مقدمی ‌با شمارگان 150 نسخه در ۳۱۲ صفحه، قطع رقعی و به قیمت ۴۵۰۰۰ تومان منتشر شده است.

................ هر روز با کتاب ...............

سرمایه میل به جهانی شدن دارد و برای ارضای این میل سعی می‌کند تمام موانع پیش روی خود را بردارد... نئولیبرالیسم بازسازی بنیادی روابط طبقاتی است... دموکراسی منهای اقتصاد یک پروژه شکست خورده است... سلب مالکیت مردم منطقه زمینه‌ای بسیار مناسب برای ایجاد نیروی کار ارزان در منطقه و ایجاد شکاف‌های قومی بوده و هست... مقابله با هر نوع نظارت اجتماعی غیر از نظارت دولت، مهم‌ترین تلاش دولت‌های حامی سرمایه‌داری در منطقه است ...
می‌خواهد که به مناسبت جشن تولد او برگزاری نمایشی را به وی هدیه نماید... مشهور به ملازمت زنان و خوش‌خدمتی به آنان است... برای خلاصی از خواستگاری مصرانه‌ی جوان از دخترش، به پاریس آمده است... بیوه‌ی زیباروی معشوقه‌ی اوست و پسرش از خود اوست... کاریکاتور جنونِ خدمت‌گزاری خویش را به هجو نافذ خلقیات زمانه‌ی خود درمی‌آمیزد ...
دادگاه‌های تفتیش عقاید و دیگر فجایع کلیسا در قرون وسطا برای برخی ابزار تحقیر مسیحیان و حجتی! بر حقانیت خویشتن است؛ اما نباید فراموش کرد که همان سنت‌های الهی که با مسیحیان شوخی نداشت، با ما مسلمانان هم تعارف ندارد. داستان سوارشدن اهالی متون مقدس بر جهل مردم به نام دین و باجگیری روحانیت اشرافی از قدرت، در طول تاریخ بشر، یک داستان تکراری با نتایج تکراری ست. حتی برای اهالی کتاب و سنت اسلامی: «ایمانی که با ترس آمده باشد؛ با خنده خواهد رفت.» ...
این آزارِ کوچکِ از سر عادت، سرنوشتش را تغییر خواهد داد... موجودات هرچه قدر هم که کوچک و خُرد باشند شأن و منزلتی رعایت‌کردنی دارند... داستان بیست نفر از کسانی را که الهام‌بخشش بوده‌اند برای خوانندگان تعریف می‌کند... از خلبان و فضانورد و ژرف‌پیما هست تا دوچرخه‌سوار و ویولون‌زن و ویلچرنشین. زن‌ها و مردهایی که در سنین جوانی یا پیری از خانه بیرون زده‌اند... قصه‌ی تلاش برای رسیدن ...
روایتی از اعماق «ناشنیده‌ها» و «مسکوت‌ گذاشته شده‌ها»... دعوتی به اندیشیدن درباره‌ی «پدری و فرزندی»... پدر رفته است اما تو باید بمانی و «زندگی» کنی... مصاحبه یک روان‌درمانگر تحلیلی با چهارده فرزند شهید... کودکی، نوجوانی و بلوغ در نبود پدر چه رنگ و بویی داشت؟ فقدان او در بزنگاه‌های مهم زندگی -تحصیل، کار، ازدواج، صاحب فرزند شدن- خود را چگونه نشان داد؟... مادرانی که مجدداً ازدواج کرده‌اند و مادرانی که نه ...