به گزارش ایبنا، در بیستمین برنامه از «سه‌شنبه‌های فرهنگی» سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی که در گنجینه قرآن و نفایس موزه آستان قدس برگزار شد، از مجموعه‌ای از نخستین نشریات دوره مشروطه موجود در آرشیو مطبوعات این سازمان رونمایی شد.
 
سرپرست گروه مطبوعات این سازمان در این مراسم به تشریح وضعیت روزنامه‌های دوره مشروطه پرداخت و اظهار کرد: محمدعلی‌شاه قاجار تلاش بسیاری برای ایجاد محدودیت برای روزنامه‌ها می‌کرد اما با توجه به قانون مصوب دوره مظفری که آزادی فکر و قلم را تضمین کرده بود، روزنامه‌ها در این دوره به شدت رفتار محمدعلی‌شاه را نقد می‌کردند.
 
وی افزود: این دوره یعنی سال 1325، اوج روزنامه‌نگاری ایران در دوره قاجار بود که تنها در طول یک سال، تعداد 100 عنوان نشریه به چاپ رسید که این رقم در هیچ دوره‌ای از سلطنت قاجار تکرار نشد.
 
180 عنوان نشریه دوران مشروطه در آرشیو مطبوعات آستان قدس رضوی
ابراهیم حافظی به تاب نیاوردن محمدعلی‌شاه در مقابل انتقادات روزنامه‌ها اشاره کرد و اظهار کرد: در نهایت در کودتای سال 1326، شاه با همکاری روس‌ها مجلس را به توپ بست و تمام روزنامه‌ها تعطیل و رونامه‌نگاران دستگیر، تبعید و زندانی شدند.
وی ادامه داد: در مجموع، طی 15سال برقراری مشروطه بیش از 700 نشریه به چاپ رسیده است که نشان از تحولی بزرگ در جامعه مدنی آن زمان ایران است.
 
حافظی خاطرنشان کرد: با بررسی‌های انجام شده، مشخص شده است که از این تعداد، 400 عنوان در آرشیوهای ایران موجود است.
 
وی اعلام کرد: آرشیو آستان قدس رضوی یکی از غنی‌ترین آرشیوهای مطبوعات در ایران است که 160 عنوان روزنامه و 20 عنوان مجله از دوره مشروطه را در اختیار دارد.
 
حافظی همچنین از همکاری‌های چندجانبه با سایر آرشیوهای مطبوعات در کشور سخن گفت و بیان کرد: در پی آن هستیم تا با همکاری با دیگر مجموعه‌ها، بتوانیم این 400 عنوان نشریه را در کنار یکدیگر گردآوری کنیم.
 
نادرترین‌ نشریات مشروطه در میان رونمایی‌شده‌ها
سرپرست گروه مطبوعات سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی در خصوص نشریات رونمایی شده توضیح داد: «روزنامه ملی» که بعدها به «روزنامه انجمن تبریز» تغییر نام داد، در سال 1324 منتشر شده و نخستین روزنامۀ چاپ شده در دوره مشروطه و همچنین نخستین نشریه در این دوران است که بدون امتیاز (پروانه انتشار) از وزارت انطباعات منتشر شده است و در دوره استبداد صغیر، تنها روزنامه‌ای بود که در ایران به صورت گسترده عمومی چاپ شده است.
 
حافظی افزود: «روزنامه حقیقت» یکی دیگر از نشریات رونمایی شده است که در سال 1325 در اصفهان به چاپ رسیده و آرشیو مطبوعات آستان قدس رضوی، تنها آرشیوی است که نسخه اصل آن را در اختیار دارد.
وی اضافه کرد: این روزنامه شبیه نسخه خطی و با چاپ سنگی منتشر شده و شکل ظاهری آن در نشریات دوره قاجار بی‌سابقه است.
 
روزنامه‌های «ندای وطن»، «الجناب»، «آیینه عیب‌نما»، «آزاد»، «ابلاغ»، «جام جم»، «انجمن اصفهان»، «ندای اسلام»، «تمدن» و «معارف» دیگر نشریاتی بودند که در این مراسم از آنها رونمایی شد.
 
این نشریات در قالب نمایشگاه به مدت یک هفته در محل گنجینه قرآن و نفایس موزۀ آستان قدس رضوی واقع در صحن کوثر حرم مطهر در معرض نمایش است و علاقه‌مندان می‌توانند از آنها بازدید کنند.

اول لولئین خانه مسجدشاه بود که زمینی معادل هزار و چند صد متر مساحت را در بر گرفته، چهل دهانه مستراح در آن بنا شده بود که با سرقفلی‌ای معادل سی چهل هزار تومان و روزانه ده دوازده تومان عایدات خرید و فروش می‌شد... ممنوع شدن مصرف علنی تریاک، ممنوعیت عربده کشی و آوازه خوانی در خیابان‌ها، ممنوعیت خرس رقصانی و لوطی عنتری، ممنوعیت ورود حمامی با لباس نیمه برهنه به داخل خیابان و ممنوعیت قضای حاجت در معابر... ...
و عناصر و دیدگاه‌های مطرح‌شده را روشمند كرد، درست همان‌طوركه دكارت با «كوجیتو» مساله تشكیك را كه پیش از او محمد غزالی، آگوستین و دیگران بر آن اندیشه گماشته بودند‌، روشمند كرد... این شاعران خودخوانده برای بی‌اهمیت نشان دادن ایرادات و سستی سروده‌های‌شان «پیرمرد» را سپر بلا كرده‌اند و نام لغزش‌های خود را زیر پوشش اصطلاحاتی مانند «گسترش دستور زبان»، ‌«آشنایی‌زدایی»، ‌«حس‌آمیزی» و امثال اینها پنهان می‌سازند. ...
دشنام‌های ناموسی، حالا رسیده است به شعارهای ضد میهنی... حذف نود فقط بر می‌گشت به حذف مرجعیت اجتماعی به دست گروهی که هیچ مرجعیتی نداشتند!... یک شترمرغ می‌آورم که در یک مسابقه‌ی رقاصی برنده شده است.... در ارشاد کسی می‌نشست که ماموریت‌ش کشیدن ماژیک روی تصاویر زنان برهنه‌ی مجلات بود... هیچ‌کدام در هیچ کاری حرفه‌ای نشدید... با ستاره مربع این بحران را حل کن مدیر شبکه! ...
برای وصل‌کردن آمده بود، وقتی همه در پی فصل بودند. سودای «مکتب تلفیق» داشت، وقتی «مکتب تفکیک» فراتر از نام یک جریان فکری، توصیفی بود برای کنش غالب فعالان مذهبی و سیاسی. دنبال تطبیق بود. دنبال جوش‌دادن... منبر جای حدیث و آیه و تفسیر است، جای نصیحت و تذکر... موعظه‌ی واعظ قرار است کسی که پای منبر نشسته را متنبّه کند؛ نه آن‌که او را بشوراند. باید به آرامش برساندش، نه آن‌که به هیجان. ...
«مراقب قدرت دایره‌ها باش!» این توصیه‌ی مادربزرگ شافاک به نوه‌ی دختری‌اش است. به نظر او هر یک از ما درون یک مجموعه دایره زندگی می‌کنیم. دایره‌هایی که اگر مراقب منطقه نفوذ و حدود آنها نباشیم؛ خطر مرگ ما را تهدید می‌کند. مرگی در سکوت و بی‌ هیاهو... ...