سرگذشت حق | اعتماد


کتاب «تاریخ حقوق در اروپا»(از آغاز قرون وسطی تا امروز)[A history of European law]، با ترجمه بهاءالدین بازرگانی‌گیلانی به تازگی روانه بازار نشر شده است. این، هفتمین کتاب از مجموعه اروپایی موسوم به «احداث اروپا» است که وی تاکنون به فارسی برگردانده است. کتاب «تاریخ حقوق در اروپا» نوشته پائولو گروسی [Paolo Grossi] ایتالیایی، استاد تاریخ حقوق اروپایی از قرون وسطی تا عصر جدید در دانشگاه فلورانس ایتالیاست. او از سال 2009 تا 2018 قاضی دادگاه قانون اساسی ایتالیا بوده و از 2016 به مدت دو سال نیز ریاست این دادگاه را برعهده داشته است. از او آثار متعددی درباره تواریخ حقوقی ایتالیا و اروپا انتشار یافته است.

تاریخ حقوق در اروپا(از آغاز قرون وسطی تا امروز)[A history of European law]،  پائولو گروسی [Paolo Grossi]

بهاءالدین بازرگانی دیپلمات پیشین وزارت امور خارجه و مترجم کتاب اعتقاد دارد: نویسنده، تحولات حقوق و قانون در اروپا را از ابتدای قرون وسطی تا امروز، به درازای بیش از یک‌هزار و پانصد سال به تصویر کشیده و روند دگرگونی‎های آن را، از حقوق و قوانین برآمده از کلیساها و جوامع محلی و منطقه‎ای گرفته تا سیستم‌های حقوقی حکومت‎های متمرکز و دولت‎های سکولار، مورد واکاوی قرار داده‎ است. او با مقایسه تجارب و معارف حقوقی گوناگون و تنوعات هنجاری مختلف در این مدت دراز، نشان داده که این دگرگونی‎ها، چه اندازه تحولات سیاسی، اقتصادی و فرهنگی در تاریخ اروپا را از خود متاثر کرده است. پائولو گروسی به‌ خوبی روشن کرده است که تنوع عرف‎ها و هنجارها در کشورهای اروپایی، چه فرصت‎ها و محدودیت‎هایی برای نیل به ارزش‎های مشترک اروپایی ایجاد کرده است.
کتاب صرفا به گاه‎نگاری و بیان رخدادهای تاریخی مستمر و یک ‌شکل در عرصه حقوق و قانون نپرداخته، بلکه با نگاهی کاملا عینی بر انقطاع و عدم استمرار این تحولات انگشت گذاشته و تاثیرات متقابل سیستم‎های حقوقی مختلف را در ازمنه‎ای دراز بررسی و آنها را باهم مقایسه کرده است. وجه بارز کتاب این است که نویسنده به هیچ‌وجه حقوق را در قامت خشک و خالی قانون و هنجار ندیده، بلکه بیشتر آن را موجد روحیات و فرهنگ‎های مختلف و جهت‎دهنده کنش‎های جوامع فهمیده است. حقوق در حقیقت تجارب روزمره زندگانی جوامع بشری را به قاعده و سامان می‌آورد و اساسا بیانگر این تجارب است و از این سبب، حقوق خصوصی در مرکز توجهات نویسنده قرار گرفته است.

به اعتقاد بازرگانی‌گیلانی مترجم کتاب اثر این مورخ و حقوقدان برجسته ایتالیایی هرگز بر مقولات آموزشی در وجه متعارف آن در عرصه حقوق دلالت ندارد، بلکه می‎خواهد تواریخ دور و دراز اروپایی را این‌بار با «عینک حقوقی» برانداز کند. از این منظر شاید بتوان بر کتاب قبل از آنکه «تاریخ حقوق در اروپا» نام نهاد و عنوان «حقوق در تاریخ اروپا» را برای آن برگزید. نویسنده به دلیل توانایی‎هایش بر مقولات حقوقی تاریخی توانسته است بر چالش بزرگ مطالعه بیش از 1500 سال سیر توامان تاریخ و حقوق فایق آید و در یک کتاب نسبتا کم‎حجم، موضوعات حقوقی و تاریخی را با تأنی و با ساده‎سازی مبانی تخصصی‎تر و گاهی هم با عمق‌بخشی به مفاهیم، آن را برای فهم همگانی مهیا کند.
پائولو گروسی در مقدمه کتاب خود صراحتا تاکید می‌کند: «آن را‏ برای نخبگان و متخصصان مباحث حقوقی ننوشته، بلکه آن‌گونه که جزو ویژگی مجموعه اروپایی «احداث اروپا» است، کوشیده کارِ علمی دشوار و پیچیده را در نوشتاری با حداکثر فهم و درک خوانندگان به فرجام برساند با این هدف که اقشار خیلی گسترده‎تری مخاطبان این مباحث شوند.»

این هفتمین کتاب از مجموعه اروپایی موسوم به «احداث اروپا» است که مترجم تاکنون به فارسی برگردانده است. او درباره این مجموعه توضیح می‌دهد: «احداث اروپا» پاسخ به چالش‌های تازه‌ای است که در عرصه جهانی پیش روی اروپاییان قرار گرفته، نگاه کلاسیک به تاریخ قاره را تحت‌الشعاع قرار داده است. این مجموعه ابتکار قریب سه دهه گذشته پنج ناشر معتبر آلمانی، انگلیسی، ایتالیایی، فرانسوی و اسپانیایی است که دست‌اندرکار تالیف و انتشار تاریخ اروپا از جنبه‌های مختلف و از منظری جدید و محققانه شده‌اند. در این ابتکار حدود بیست مورخ و جامعه‌شناس غربی، مجموعه بررسی‎های تاریخی پیرامون قاره اروپا را در 24 عنوان کتاب در یک کار مشترک به دست چاپ سپرده‌اند. از این گروه تاکنون 6 اثر با عناوین «انقلاب‎های اروپایی» نوشته چارلز تیلی مورخ و جامعه‌شناس امریکایی؛ «اروپا مولود قرون وسطی» اثر ژاک لو گوف؛ «تاریخ پیدایش علوم جدید در اروپا» نوشته پائولو گروسی مورخ ایتالیایی؛ «تاریخ روابط اسلام و اروپا» اثر فرانکو کاردینی مورخ ایتالیایی؛ «تاریخ پیدایش غرب مسیحی» نوشته پتر براون مورخ ایرلندی-امریکایی و «تاریخ حقوق در اروپا» (از آغاز قرون وسطی تا امروز) نوشته پائولو گروسی و «زنان در تاریخ اروپا» نوشته گیزلا بوک مورخ آلمانی و بالاخره کتاب حاضر را به فارسی برگردانده و همراه با توضیحات لازم، به دست چاپ سپرده است. مترجم هم‌اکنون ترجمه کتاب «تاریخ روشنگری در اروپا» از همین مجموعه را در دست ترجمه دارد.

................ تجربه‌ی زندگی دوباره ...............

وقتی با یک مستبد بی‌رحم که دشمنانش را شکنجه کرده است، صبحانه می‌خورید، شگفت‌آور است که چقدر به ندرت احساس می‌کنید روبه‌روی یک شیطان نشسته یا ایستاده‌اید. آنها اغلب جذاب هستند، شوخی می‌کنند و لبخند می‌زنند... در شرایط مناسب، هر کسی می‌تواند تبدیل به یک هیولا شود... سیستم‌های خوب رهبران بهتر را جذب می‌کنند و سیستم‌های بد رهبران فاسد را جذب می‌کنند... به جای نتیجه، روی تصمیم‌گیری‌ها تمرکز کنیم ...
دی ماهی که گذشت، عمر وبلاگ نویسی من ۲۰ سال تمام شد... مهر سال ۸۸ وبلاگم برای اولین بار فیلتر شد... دی ماه سال ۹۱ دو یا سه هفته مانده به امتحانات پایان ترم اول مقطع کارشناسی ارشد از دانشگاه اخراج شدم... نه عضو دسته و گروهی بودم و هستم، نه بیانیه‌ای امضا کرده بودم، نه در تجمعی بودم. تنها آزارم! وبلاگ نویسی و فعالیت مدنی با اسم خودم و نه اسم مستعار بود... به اعتبار حافظه کوتاه مدتی که جامعه‌ی ایرانی از عوارض آن در طول تاریخ رنج برده است، باید همیشه خود را در معرض مرور گذشته قرار دهیم ...
هنگام خواندن، با نویسنده‌ای روبه رو می‌شوید که به آنچه می‌گوید عمل می‌کند و مصداق «عالِمِ عامل» است نه زنبور بی‌عسل... پس از ارائه تعریفی جذاب از نویسنده، به عنوان «کسی که نوشتن برای او آسان است (ص17)»، پنج پایه نویسندگی، به زعم نویسنده کتاب، این گونه تعریف و تشریح می‌شوند: 1. ذوق و استعداد درونی 2. تجربه 3. مطالعات روزآمد و پراکنده 4. دانش و تخصص و 5. مخاطب شناسی. ...
کتاب نظم جامعه را به هم می‌زند و مردم با کتاب خواندن آرزوهایی پیدا می‌کنند که حکومت‌ها نمی‌توانند برآورده کنند... فرهنگ چیزی نیست که یک بار ساخته شود و تمام شود. فرهنگ از نو دائماً ساخته می‌شود... تا سال ۲۰۵۰ ممکن است مردم کتاب را دور بریزند... افلاطون می‌گوید کتاب، انسان‌زدایی هم می‌کند... کتاب، دشمن حافظه است... مک لوهان می‌گوید کتاب به اندازه تلویزیون دموکراتیک نیست و برای نخبگان است! ...
حریری از صوَر و اصوات طبیعت ژاپنی را روی روایتش از یک خانواده ژاپنی کشیده و مخاطب را با روح هایکوگون حاکم بر داستانش پیش می‌برد... ماجرای اصلی به خیانت شوئیچی به همسرش برمی‌گردد و تلاش شینگو برای برگرداندن شرایط به روال عادی‌... زنی که نمونه کامل زن سنّتی و مطیع ژاپنی است و در نقطه مقابل معشوق عصیانگر شوئیچی قرار می‌گیرد... زن‌ها مجبورند بچه‌هایی را بزرگ کنند که پدرهای‌شان مدت‌ها قبل فراموش‌شان کرده‌اند ...