سرگذشت حق | اعتماد


کتاب «تاریخ حقوق در اروپا»(از آغاز قرون وسطی تا امروز)[A history of European law]، با ترجمه بهاءالدین بازرگانی‌گیلانی به تازگی روانه بازار نشر شده است. این، هفتمین کتاب از مجموعه اروپایی موسوم به «احداث اروپا» است که وی تاکنون به فارسی برگردانده است. کتاب «تاریخ حقوق در اروپا» نوشته پائولو گروسی [Paolo Grossi] ایتالیایی، استاد تاریخ حقوق اروپایی از قرون وسطی تا عصر جدید در دانشگاه فلورانس ایتالیاست. او از سال 2009 تا 2018 قاضی دادگاه قانون اساسی ایتالیا بوده و از 2016 به مدت دو سال نیز ریاست این دادگاه را برعهده داشته است. از او آثار متعددی درباره تواریخ حقوقی ایتالیا و اروپا انتشار یافته است.

تاریخ حقوق در اروپا(از آغاز قرون وسطی تا امروز)[A history of European law]،  پائولو گروسی [Paolo Grossi]

بهاءالدین بازرگانی دیپلمات پیشین وزارت امور خارجه و مترجم کتاب اعتقاد دارد: نویسنده، تحولات حقوق و قانون در اروپا را از ابتدای قرون وسطی تا امروز، به درازای بیش از یک‌هزار و پانصد سال به تصویر کشیده و روند دگرگونی‎های آن را، از حقوق و قوانین برآمده از کلیساها و جوامع محلی و منطقه‎ای گرفته تا سیستم‌های حقوقی حکومت‎های متمرکز و دولت‎های سکولار، مورد واکاوی قرار داده‎ است. او با مقایسه تجارب و معارف حقوقی گوناگون و تنوعات هنجاری مختلف در این مدت دراز، نشان داده که این دگرگونی‎ها، چه اندازه تحولات سیاسی، اقتصادی و فرهنگی در تاریخ اروپا را از خود متاثر کرده است. پائولو گروسی به‌ خوبی روشن کرده است که تنوع عرف‎ها و هنجارها در کشورهای اروپایی، چه فرصت‎ها و محدودیت‎هایی برای نیل به ارزش‎های مشترک اروپایی ایجاد کرده است.
کتاب صرفا به گاه‎نگاری و بیان رخدادهای تاریخی مستمر و یک ‌شکل در عرصه حقوق و قانون نپرداخته، بلکه با نگاهی کاملا عینی بر انقطاع و عدم استمرار این تحولات انگشت گذاشته و تاثیرات متقابل سیستم‎های حقوقی مختلف را در ازمنه‎ای دراز بررسی و آنها را باهم مقایسه کرده است. وجه بارز کتاب این است که نویسنده به هیچ‌وجه حقوق را در قامت خشک و خالی قانون و هنجار ندیده، بلکه بیشتر آن را موجد روحیات و فرهنگ‎های مختلف و جهت‎دهنده کنش‎های جوامع فهمیده است. حقوق در حقیقت تجارب روزمره زندگانی جوامع بشری را به قاعده و سامان می‌آورد و اساسا بیانگر این تجارب است و از این سبب، حقوق خصوصی در مرکز توجهات نویسنده قرار گرفته است.

به اعتقاد بازرگانی‌گیلانی مترجم کتاب اثر این مورخ و حقوقدان برجسته ایتالیایی هرگز بر مقولات آموزشی در وجه متعارف آن در عرصه حقوق دلالت ندارد، بلکه می‎خواهد تواریخ دور و دراز اروپایی را این‌بار با «عینک حقوقی» برانداز کند. از این منظر شاید بتوان بر کتاب قبل از آنکه «تاریخ حقوق در اروپا» نام نهاد و عنوان «حقوق در تاریخ اروپا» را برای آن برگزید. نویسنده به دلیل توانایی‎هایش بر مقولات حقوقی تاریخی توانسته است بر چالش بزرگ مطالعه بیش از 1500 سال سیر توامان تاریخ و حقوق فایق آید و در یک کتاب نسبتا کم‎حجم، موضوعات حقوقی و تاریخی را با تأنی و با ساده‎سازی مبانی تخصصی‎تر و گاهی هم با عمق‌بخشی به مفاهیم، آن را برای فهم همگانی مهیا کند.
پائولو گروسی در مقدمه کتاب خود صراحتا تاکید می‌کند: «آن را‏ برای نخبگان و متخصصان مباحث حقوقی ننوشته، بلکه آن‌گونه که جزو ویژگی مجموعه اروپایی «احداث اروپا» است، کوشیده کارِ علمی دشوار و پیچیده را در نوشتاری با حداکثر فهم و درک خوانندگان به فرجام برساند با این هدف که اقشار خیلی گسترده‎تری مخاطبان این مباحث شوند.»

این هفتمین کتاب از مجموعه اروپایی موسوم به «احداث اروپا» است که مترجم تاکنون به فارسی برگردانده است. او درباره این مجموعه توضیح می‌دهد: «احداث اروپا» پاسخ به چالش‌های تازه‌ای است که در عرصه جهانی پیش روی اروپاییان قرار گرفته، نگاه کلاسیک به تاریخ قاره را تحت‌الشعاع قرار داده است. این مجموعه ابتکار قریب سه دهه گذشته پنج ناشر معتبر آلمانی، انگلیسی، ایتالیایی، فرانسوی و اسپانیایی است که دست‌اندرکار تالیف و انتشار تاریخ اروپا از جنبه‌های مختلف و از منظری جدید و محققانه شده‌اند. در این ابتکار حدود بیست مورخ و جامعه‌شناس غربی، مجموعه بررسی‎های تاریخی پیرامون قاره اروپا را در 24 عنوان کتاب در یک کار مشترک به دست چاپ سپرده‌اند. از این گروه تاکنون 6 اثر با عناوین «انقلاب‎های اروپایی» نوشته چارلز تیلی مورخ و جامعه‌شناس امریکایی؛ «اروپا مولود قرون وسطی» اثر ژاک لو گوف؛ «تاریخ پیدایش علوم جدید در اروپا» نوشته پائولو گروسی مورخ ایتالیایی؛ «تاریخ روابط اسلام و اروپا» اثر فرانکو کاردینی مورخ ایتالیایی؛ «تاریخ پیدایش غرب مسیحی» نوشته پتر براون مورخ ایرلندی-امریکایی و «تاریخ حقوق در اروپا» (از آغاز قرون وسطی تا امروز) نوشته پائولو گروسی و «زنان در تاریخ اروپا» نوشته گیزلا بوک مورخ آلمانی و بالاخره کتاب حاضر را به فارسی برگردانده و همراه با توضیحات لازم، به دست چاپ سپرده است. مترجم هم‌اکنون ترجمه کتاب «تاریخ روشنگری در اروپا» از همین مجموعه را در دست ترجمه دارد.

................ تجربه‌ی زندگی دوباره ...............

بازگوکردن روابط عاشقانه بی‌نتیجه‌اش، اقدامش به خودکشی، دوستی‌ها و پروژه‌های ادبی‌ منقطعش، تحت‌‌الشعاعِ بخش‌هایی از پیشینه خانوادگی قرار می‌گیرد که مسیر مهاجرت از جمهوری دومینیکن به ایالات متحده آمریکا را معکوس می‌کند و روی زنان خانواده اسکار متمرکز می‌شود... مادرش زیبارویی تیره‌پوست بود... عاشق جنایتکار بدنامی شد... ارواح شرور گهگاه در داستان به‌کار گرفته می‌شوند تا بداقبالی خانواده اسکار را به تصویر بکشند ...
فهم و تحلیل وضعیت فرهنگ در جامعه مصرفی... مربوط به دوران اخیر است، یعنی زاده مدرنیته متأخر، دورانی که با عناوین دیگری مثل جامعه پساصنعتی، جامعه مصرفی و غیره نامگذاری شده است... در یک سو گرایشی هست که معتقد است باید حساب دین را از فرهنگ جدا کرد و برای احیای «فرهنگ اصیل ایرانی» حتی باید آن را هر گونه «دین خویی» پالود؛ در سوی مقابل، اعتقاد بر این است که فرهنگ صبغه‌ای ارزشی و استعلایی دارد و هر خصلت یا ویژگی فرهنگیِ غیردینی را باید از دایره فرهنگ بیرون انداخت ...
وقتی می‌خواهم تسلیم شوم یا وقتی به تسلیم‌شدن فکر می‌کنم، به او فکر می‌کنم... یک جریان به‌ظاهر بی‌پایان از اقتباس‌ها است، که شامل حداقل ۱۷۰ اجرای مستقیم و غیرمستقیم روی صحنه نمایش است، از عالی تا مضحک... باعث می شود که بپرسیم، آیا من هم یک هیولا هستم؟... اکنون می‌فهمم خدابودن چه احساسی دارد!... مکالمه درست درمورد فرانکنشتاین بر ارتباط عمیق بین خلاقیت علمی و مسئولیت ما در قبال خود و یکدیگر متمرکز خواهد شد ...
همسایه و دوست هستند... یک نزاع به‌ظاهر جزیی بر سر تفنگی قدیمی... به یک تعقیب مادام‌العمر تبدیل می‌شود... بدون فرزند توصیف شده، اما یک خدمتکار دارد که به‌نظر می‌رسد خانه را اداره می‌کند و به‌طرز معجزه‌آسایی در اواخر داستان شامل چندین فرزند می‌شود... بقیه شهر از این واقعیت که دو ایوان درحال دعوا هستند شوکه شده‌اند و تلاشی برای آشتی انجام می‌شود... همه‌چیز به مضحک‌ترین راه‌هایی که قابل تصور است از هم می‌پاشد ...
یک ریسه «ت» پشت سر هم ردیف می‌کرد و حسابی آدم را تف‌کاری می‌کرد تا بگوید تقی... قصه‌ی نویسنده‌ی «سایه‌ها و شب دراز» است که مرده است و زنش حالا دست‌نویس پانصد ششصدصفحه‌ای آن داستان را می‌دهد به فرزند خلف آن نویسنده‌ی مرحوم... دیگر حس نمی‌کردم که داوود غفارزادگان به من نارو زده... عاشق شدم، دانشجو شدم، فعالیت سیاسی کردم، از دانشسرا اخراج شدم... آسمان ریسمان نمی‌بافد؛ غر می‌زند و شیرین تعریف می‌کند... ...