«نامه‌های سیاسی دهخدا» نامه‌های مردی است که حتی در تبعید نیز چون پدری دلسوز، نگران فرزندان خود در ایران است. این اثر مخاطب را هم با نثر و هم با رجل و جریان‌های سیاسی ایران در دوران قاجار.

نامه‌های سیاسی دهخدا به همت ایرج افشار

به گزارش کتاب نیوز به نقل از  تسنیم، «نامه‌های سیاسی دهخدا» که پیش از این یک‌بار منتشر شده بود، در چاپ جدید خود با تجدید نظر و اضافات به کوشش زنده‌یاد ایرج افشار از سوی انتشارات روزبهان منتشر شد. در مقدمه این کتاب درباره تغییراتی که در چاپ جدید اعمال شده، چنین آمده است: در جریان تجدید چاپ نامه‌های سیاسی دهخدا- که به کوشش زنده‌یاد ایرج افشار نخستین چاپ آن در سال 1358 انتشار یافت- به نظر رسید که نامه‌های تازه‌یافته مرحوم افشار بر این چاپ اضافه شود؛ نامه‌هایی که خود در آینده منتشر کرده و وعده داده بود که در تجدید کتاب مزبور آن نامه‌ها را بیفزاید. آنچه افزوده شده و هریک با مقدمه مرحوم افشار همراه است، دو نامه از پاریس به تبریز و از استانبول به تهران است که در انتهای کتاب قرار داده شده است.

علاوه بر این، این کتاب ارزشمند زندگی‌نامه‌ای جامع از دهخدا را کم داشت که در این چاپ سعی شده است تا این نقصان جبران شود. در این زندگی‌نامه- که کار تألیفی دفتر پژوهش نشر روزبهان است- همه آن چیزی نگارش یافته که از زندگی سیاسی و ادبی علامه فقید ضرورت ابراز داشته و در برخی مواضع نقل مستقیم از خودش – چنانچه در دسترس بوده- آورده شده است.

کتاب از پنج بخش تقسیم شده است که در هر بخش که براساس بازه تاریخی تقسیم‌بندی شده، نامه‌های مربوط به همان دوران آورده شده است. بخش نخست کتاب به نامه‌های پیش از تبعید علامه دهخدا اختصاص دارد که در این بخش دو نامه به سیدنصرالله اخوی(تقوی) مربوط به جمادی‌الاخر 1326 و نامه به حاج سیدمحمد صراف(علوی) مکتوب در همان روز آورده شده است.

بخش دوم به نامه‌های دوران توقف در پاریس و سوئیس اختصاص دارد که در بازه زمانی 1908 -1909 نوشته شده است. «نامه‌ای از دوران اقامت در استانبول» بخش سوم کتاب را تشکیل می‌دهد که در آن یک نامه خطاب به یکی از رجال سیاست در تهران منتشر شده است. دو نامه مربوط به بعد از شهریور سال 1320 و نامه‌های دهخدا در زمان راه‌سازی خراسان بخش‌های چهارم و پنجم کتاب را تشکیل می‌دهد.

نامه‌های دهخدا در این کتاب به موضوعات مختلفی چون مبارزه با محمدعلی شاه، نشر صور اسرافیل در اروپا، انتخابات مجلس دوم و راه‌سازی شوسه خراسان می‌پردازد.

کتاب حاضر علاوه بر یاری مخاطب در آشنایی با نثر دهخدا در نامه‌ها، به او در شناخت برخی از جریان‌های سیاسی، آشفتگی‌های ایران در این دوران، رجال ذی‌نفوذ و سیاسی در دوران قاجار و ... نیز کمک می‌کند.

حکایت زندگی دهخدا، حکایت زندگی مردی است که سال‌ها دلسوزانه و مشفقانه چون شمعی برای آگاهی‌بخشی جامعه خود سوخت. او که سال‌ها از عمر خود را صرف مبارزه با استبداد و ظلم کرد، بارها مورد تهاجم مستبدان زمان قرار گرفت. انتشار مطالب بی‌پرده و دردمندانه او در روزنامه صور اسرافیل سبب شد تا برخی حکم تکفیر او را دهند. انتشار مطالب او در «چرند و پرند» و روزنامه صور اسرافیل سبب شد تا گرفتار خشم محمدعلی شاه شود و ای بسا قریب بود تا به سرنوشت دوستان خود دچار شود. «نامه‌های دهخدا» نامه‌های مردی است که حتی در تبعید نیز چون پدری دلسوز، نگران فرزندان خود در ایران است. توجه به مردم فرودست و مبارزه با استبداد، دو دغدغه اصلی دهخدا در تمامی آثار او از جمله نامه‌های اوست. او نویسنده‌ای توانا و سیاستمداری دلسوز و زیرک است که نکته‌ای از چشمان تیزبین او دور نمی‌ماند. او همانگونه که به استبداد می‌تازد، بر عوام‌فریبی و رندان ریاکار نیز خرده می‌گیرد و پرسش‌های اساسی در این رابطه مطرح می‌کند.

دهخدا در کنار فعالیت‌های سیاسی، در قلمروهای دیگر نیز صاحب‌نظر و تأثیرگذار بود که از این جمله می‌توان به لغت‌نامه دهخدا اشاره کرد که 40 سال از عمر خود را صرف نگارش آن کرد. از سوی دیگر، نثر او در صور اسرافیل و به خصوص طنزهای او در «چرند و پرند» آغازگر سبک جدیدی در روزنامه‌نگاری ایران بود.

انتشارات روزبهان کتاب «نامه‌های دهخدا» را در 500 نسخه و در 158 صفحه در دسترس مخاطبان و علاقه‌مندان به مطالعه آثار سیاسی و تاریخی قرار داده است.

................ هر روز با کتاب ...............

جهان پرآشوب بورس پاریس... توصیف و تحلیل جایگزین موقعیت و داستان حماسی... سوداگر و بنده پول است... ورشکسته است و در این شرایط در پی تأسیس بانک... از دربانِ روزنامه گرفته تا استاد دانشگاه و وکیل مجلس به تبی یگانه گرفتار می‌آیند: تب پول و کسب سود بیشتر... به همه اطمینان می‌دهد که میل به ثروت‌اندوزی و کسب سود یگانه انگیزه راستین ادامه زندگی است ...
روایت زوجی که هم در پشت دوربین (در حین ساخت فیلم) و هم در جلوی آن به یکدیگر دل می‌بازند... دخترک وحشت زده‌ای بود که مطلقا به قابلیت‌های خودش اطمینانی نداشت. می‌ترسید روی پرده ظاهر شود... با اینکه سهم زیادی در کشف و معرفی ویلیام فاکنر و به ویژه دست‌گیری از او در ایام بی پولی‌اش داشته، اما با فروتنی از نقش و اهمیت بسیار زیاد او در فیلمهایش می‌گوید ...
برخی دولت‌ها غارتگر هستند؛ یعنی رهبرانشان غیر از غارت منابع کشور دستاوردی برای ملتشان ندارند، هیچ اراده‌ای هم برای توسعه ندارند... دولت‌های توسعه‌گرا به دو نوع دموکراتیک و اقتدارگرا تقسیم می‌شوند... توسعه را به‌عنوان هدف کانونی خود در نظر می‌گیرد و کلیه اهداف دیگر را به نفع توسعه به حاشیه می‌راند؛ یعنی اهدافی مثل عدالت یا مثلاً دموکراسی و آزادی‌های مدنی... دیوان‌سالاری‌های کارآمد، شایسته‌سالار، فنی، به دور از حاشیه‌های سیاسی... بستر بین‌المللی مناسب ...
با وجود تخیل شاعرانه، حقیقتی تاریخی را روایت کرده است... دختر ارشد آسیابان فقیری است دارای چهار فرزند... در کنار غار ماسابیل به دیداری نایل می‌آید و نخستین بار «بانو»ی خود را می‌بیند... خانواده، مدرسه، مقامات غیردینی و مقامات روحانی، همگی علیه او متحد می‌شوند... عبور بی‌واسطه‌ی وجه الهی به وجه بشری از طریق تقوای عشق... نخستین معجزه بهبود جوانی‌ست که از زمان تولد فلج بود ...
بیسمارک بعد از سی سال تلاش آلمان ملوک‌الطوایفی را به کشوری یکپارچه تبدیل کرده است... زندگی اجتماعی آلمان‌ها پس از بحران‌ها... ما چه دعوایی با همدیگر و با بقیه دنیا داریم؟... چرا ما بجنگیم؟ بگذارید مقامات بجنگند... از هفده‌سالگی یهودیت را ترک ‌کرد و کاتولیک شد... از آمیخته عدالت‌خواهی، آزادی‌خواهی و ناسیونالیسم، عنصر ناسیونالیسم می‌ماند و شدت بیشتری می‌یابد ...