نمایشنامه «نیرنگ‌های اسکاپن» [Scapin the Schemer (Les Fourberies de Scapin)] اثر مولیر [Molière] با ترجمه مینا اعلایی و مسعود پاکروانفر توسط نشر قطره منتشر شد.

نیرنگ‌های اسکاپن» [Scapin the Schemer (Les Fourberies de Scapin)] اثر مولیر [Molière]

به گزارش کتاب نیوز به نقل از مهر، نشر قطره نمایشنامه «نیرنگ‌های اسکاپن» را با شمارگان ۴۰۰ نسخه، ۹۶ صفحه و بهای ۲۰ هزار تومان منتشر کرد.

این ترجمه یکی از مجلدات مجموعه آثار مولیر است که با دبیری قطب الدین صادقی در نشر قطره و به روش کارگاهی منتشر می‌شود. سرپرست این کارگاه ترجمه نسرین خطاط است و مهشید نونهالی که از مترجمان برجسته این دهه‌هاست تدریس در این کارگاه و همچنین ویراستاری آثار نهایی را برعهده دارد. از این مجموعه در بهار ۹۹ چند نمایشنامه دیگر نیز منتشر شده است.

قصه این نمایشنامه بدین شرح است: «اسکاپن نوکر باهوش و حقه بازی است که دوست دارد با مشکلات دست و پنجه نرم کند و ارباب‌های پولدار و خسیس را به کارهایی که خود می‌خواهد وادارد و به این شکل از آنها انتقام بگیرد. دو جوان به نام‌های اکتاو و له آندر هر دو عاشق شده‌اند ولی برای رسیدن به دختران مورد علاقهٔ خود هیاسنت و زربینت مشکلاتی دارند از یکطرف پدرها با این ازدواج مخالفند و از طرف دیگر پول لازم برای این کار را ندارند.

پدرها می‌خواهند پسرانشان با دخترهای نجیبی که آنها برای پسرانشان انتخاب کرده‌اند ازدواج کنند. مشکل را فقط اسکاپن که پیش خدمت «له آندر» است می‌تواند حل کند. او با مهارت و تردستی یک هنرمند پول لازم برای رسیدن پسران به عشق‌هایشان را از پدرانشان درمی‌آورد و همزمان ضرب شستی به ارباب‌ها می‌زند. پسرها ازدواج می‌کنند و در مجلس شادی همه خوبند چون پسرها همان دخترهایی را گرفتند که پدرها می‌خواستند و این تنها اسکاپن است که درگوشه‌ای کز کرده و فراموش شده است.»

آثار مولیر طنز گزنده‌ای دارند. مولیر همه چیز را نقد کرده است و هیچکس حتی ارباب کلیسا از تیغ تیز طنز او در امان نبوده است. به همین دلیل هیچگاه ارباب قدرت با او میانه خوبی نداشتند. در عوض اما عامه مردم همیشه خواهان آثار او بوده‌اند. به همین دلیل ترجمه‌های زیادی از آثار او به عنوان یکی از قدرتمندترین نمایشنامه‌نویسان تاریخ ادبیات نمایشی جهان، صورت گرفته است.

مولیر در دوران روشنگری رشد کرد و بالید و شاید یکی از دلایل ماندگاری او در نقد سنت‌ها باشد. دو سده بعد در ایران نیز شرایطی مشابه دوران روشنگری در غرب رخ داد و تاریخ بیداری ایرانیان آغاز شد. روشنفکران دغدغه‌مندی چون میرزا فتحعلی آخوندف (آخوندزاده) و میرزا آقاتبریزی تحت تاثیر مولیر نمایشنامه‌هایی نوشتند. نخستین ترجمه از آثار او نیز با نام «مردم گریز» به قلم یکی دیگر از آغازگران بیداری، یعنی میرزا حبیب اصفهانی انجام شد. به دلیل شباهت میان جامعه اروپایی آن دوران و دوره پیشامشروطیت در ایران، آثار مولیر بسیار مورد طبع افتاد و تاثیرگذار شد.

با این اوصاف اما هیچگاه دوره کامل آثار مولیر به فارسی ترجمه نشده بود، تا اینکه نشر قطره انتشار ترجمه‌های کارگاهی را در دستور کار قرار داد. دبیر این مجموعه پیشتر به سال ۱۳۷۱ «نیرنگ‌های اسکاپن» را به شیوهٔ کمدیا دلارته در تئاتر شهر روی صحنه برده بود.

[ای‍ن‌ ک‍ت‍اب‌ برای نخستین بار در س‍ال‌ ۱۳۵۴ ب‍ا ت‍رج‍م‍ه‌ ن‍ادع‍ل‍ی‌ ه‍م‍دان‍ی‌ م‍ن‍ت‍ش‍ر ش‍ده‌ اس‍ت‌.]

................ هر روز با کتاب ...............

بی‌فایده است!/ باد قرن‌هاست/ در کوچه‌ها/ خیابان‌ها/ می‌چرخد/ زوزه می‌کشد/ و رمه‌های شادی را می‌درد./ می‌چرخم بر این خاک/ و هرچه خون ماسیده بر تاریخ را/ با اشک‌هایم می‌شویم/ پاک نمی‌شود... مانی، وزن و قافیه تنها اصولی بودند که شعر به وسیلهء آنها تعریف می‌شد؛ اما امروزه، توجه به فرم ذهنی، قدرت تخیل، توجه به موسیقی درونی کلمات و عمق نگاه شاعر به جهان و پدیده‌های آن، ورای نظام موسیقایی، لازمه‌های شعری فاخرند ...
صدای من یک خیشِ کج بود، معوج، که به درون خاک فرومی‌رفت فقط تا آن را عقیم، ویران، و نابود کند... هرگاه پدرم با مشکلی در زمین روبه‌رو می‌شد، روی زمین دراز می‌کشید و گوشش را به آنچه در عمق خاک بود می‌سپرد... مثل پزشکی که به ضربان قلب گوش می‌دهد... دو خواهر در دل سرزمین‌های دورافتاده باهیا، آنها دنیایی از قحطی و استثمار، قدرت و خشونت‌های وحشتناک را تجربه می‌کنند ...
احمد کسروی به‌عنوان روشنفکری مدافع مشروطه و منتقد سرسخت باورهای سنتی ازجمله مخالفان رمان و نشر و ترجمه آن در ایران بود. او رمان را باعث انحطاط اخلاقی و اعتیاد جامعه به سرگرمی و مایه سوق به آزادی‌های مذموم می‌پنداشت... فاطمه سیاح در همان زمان در یادداشتی با عنوان «کیفیت رمان» به نقد او پرداخت: ... آثار کسانی چون چارلز دیکنز، ویکتور هوگو و آناتول فرانس از ارزش‌های والای اخلاقی دفاع می‌کنند و در بروز اصلاحات اجتماعی نیز موثر بوده‌اند ...
داستان در زاگرب آغاز می‌شود؛ جایی که وکیل قهرمان داستان، در یک مهمانی شام که در خانه یک سرمایه‌دار برجسته و بانفوذ، یعنی «مدیرکل»، برگزار شده است... مدیرکل از کشتن چهار مرد که به زمینش تجاوز کرده بودند، صحبت می‌کند... دیگر مهمانان سکوت می‌کنند، اما وکیل که دیگر قادر به تحمل بی‌اخلاقی و جنایت نیست، این اقدام را «جنایت» و «جنون اخلاقی» می‌نامد؛ مدیرکل که از این انتقاد خشمگین شده، تهدید می‌کند که وکیل باید مانند همان چهار مرد «مثل یک سگ» کشته شود ...
معلمی بازنشسته که سال‌های‌سال از مرگ همسرش جانکارلو می‌گذرد. او در غیاب دو فرزندش، ماسیمیلیانو و جولیا، روزگارش را به تنهایی می‌گذراند... این روزگار خاکستری و ملا‌ل‌آور اما با تلألو نور یک الماس در هم شکسته می‌شود، الماسی که آنسلما آن را در میان زباله‌ها پیدا می‌کند؛ یک طوطی از نژاد آمازون... نامی که آنسلما بر طوطی خود می‌گذارد، نام بهترین دوست و همرازش در دوران معلمی است. دوستی درگذشته که خاطره‌اش نه محو می‌شود، نه با چیزی جایگزین... ...