«تاریخ ایران؛ پژوهش آکسفورد» [The Oxford Handbook of Iranian History] کتابی است درباره تاریخ سیاسی و اجتماعی ایران که از دوره پارینه‌سنگی آغاز می‌شود و در کمتر از ۵۰۰ صفحه، تمام دوره‌ها را تا سال ۱۳۸۸ شمسی پوشش می‌دهد.

تاریخ ایران؛ پژوهش آکسفورد» [The Oxford Handbook of Iranian History] تورج دریایی [Touraj Daryaee]،

به گزارش همشهری آنلاین، هر فصل از این کتاب درباره بخشی از تاریخ ایران است و هر بخش را یک نویسنده است. در واقع نویسنده هر فصل، پژوهشگری است که در آن حوزه به خصوص تبحر دارد.

تورج دریایی [Touraj Daryaee]، گردآورنده این کتاب و همین‌طور نویسنده بخش مربوط به شاهنشاهی، استاد تاریخ ایران و جوامع پارسی‌زبان هاوارد سی. باسکرویل و از مدیران مرکز ساموئل ام. جردن بخش مطالعات و فرهنگ ایران در دانشگاه کالیفرنیا در ارواین است. او همچنین مدرس تاریخ جهان باستان، تاریخ ایران و ادیان ایران باستان و سرپرست مجله بین‌المللی مطالعات ایران باستان است.

دریایی، در سال ۲۰۱۰ وقتی برای انجام دادن تحقیقی به دانشگاه آکسفورد رفته بود، در کافه فروید در همان حوالی، به فکر نوشتن این کتاب افتاد. او در یک گفت‌وگوی زنده اینستاگرامی با انتشارات ققنوس، ناشر کتاب در ایران، گفت: «از آن‌جایی که کتاب‌های تاریخی ایرانی معمولا یک مولف دارند و قاعدتا آن یک نفر آن‌قدر تبحر ندارد که بتواند هم درباره تاریخ پارینه‌سنگی بنویسد، هم دوره غزنوی و هم دوره قاجار. فکر کردم خوب است از افرادی که هرکدام متخصص یک دوره تاریخی‌اند درخواست کنم بیایند تا در کنار هم یک کتاب تاریخ بنویسیم، بدین صورت که هرکس درباره حیطه تخصصی خودش مقاله‌ای بنویسد. این پیشنهاد را با انتشارات آکسفورد در میان گذاشتم و آن‌ها هم پذیرفتند.»

به گفته دریایی اگر تمام دیدگاه‌های پارانویایی را که می‌گویند یک نفر دیگر برای ما برنامه‌ریزی کرده کنار بگذاریم، می‌بینیم که تاریخ ما بر حسب وقایع تاریخی تحولاتی داشته و ما باید آن تحولات را بشناسیم و زمانی که این جامعه دوباره دچار تغییر شد، اگر ذهنیت داشته باشیم، می‌توانیم خیلی بهتر عمل کنیم.

او در گفت‌وگوی اینستاگرامیش ادامه داد: «من فکر می‌کنم تاریخ تا حدود زیادی در وطن ما، جسارتا تبدیل شده به یک توپ فوتبال سیاسی، که افرادی که می‌خواهند در مقابل یک بحث سیاسی موضع بگیرند از تاریخ، به نفع و یا علیهش، استفاده می‌کنند. تاریخ به این چیزها کاری ندارد. تاریخ هر مملکتی باید سالم نوشته شود، طوری که مثلا خواننده کتاب تاریخ ایران آکسفورد دیدی کلی از تحول ایرانیانی که در این فلات بوده‌اند پیدا کند. دریابد که ما کجا بوده‌ایم و چگونه به این‌جا رسیده‌ایم. چون در تاریخ تصادفات تاریخی بسیار کم است، و این‌که ما در این دوره این‌چنین داریم زندگی می‌کنیم، دلیلی دارد.»

محققان تاریخ ایرانی و غیر ایرانی در ۱۶ فصل این کتاب به بررسی جامع دنیای ایرانی (جیحون تا فرات) و تاریخ آن پرداخته‌ و فراتر از مرزهای دولت-ملت کنونی رفته‌اند. تاریخ ایران با مقاله‌ای درباره دوران پارینه‌سنگی و ظهور شاهنشاهی هخامنشی آغاز و با مقاله‌ای با عنوان ایران پس از انقلاب (۱۳۸۸-۱۳۵۷) پایان می‌یابد. در روزگاری که اغلب اطلاعات تاریخی‌مان از ایران، چیزی جز افسانه‌ها و روایات نامعتبر پراکنده نیست، کتابی مجمل و دقیق درباره تاریخ ایران، می‌تواند برای آگاهی از آنچه به راستی بر ایران گذشته است، راهگشا باشد.

تاریخ ایران؛ پژوهش آکسفورد را شهربانو صارمی ترجمه کرده است. انتشارات ققنوس پیش از این، کتاب شاهنشاهی ساسانی را هم از تورج دریایی منتشر کرده است.

................ هر روز با کتاب ...............

رمان به نظر من جعل است. جعل تاریخ، جعل زمان و... شما در رمان به کمک جعل است که یک دنیای متفاوت می‌سازید... پدرم اگرچه نمازش را همیشه به‌جا می‌آورد و حتی نماز شب هم می‌خواند، اما هیچ‌گاه پیشانی‌اش پینه نبست!... پاورقی‌خوان قهاری می‌شود. امیرعشیری، منوچهر مطیعی، ارونقی کرمانی... بهرام صادقی را اصلا قبول ندارد و می‌گوید که اصفهانی‌ها او را به ناحق برکشیده‌اند. به نویسندگی آل‌احمد اعتقادی ندارد و او را یک مقاله‌نویس سیاسی می‌داند ...
اگر جنگ برای مردم خاصه مردمِ رشت -که داستان در آنجا روایت می‌شود- فقر و بدبختی و قحط‌سالی به بار آورده است، اما این دو برادر سرشار از نعمت‌اند... احمدگل با رفتنش به دیدار ارباب دختر خودش را هم قربانی می‌دهد... کوته‌بینی و خودرأیی میرزا کوچک خان مانع این می‌شود که جنبش جنگل به انقلاب منجر شود... وارثان بی‌ثباتی‌های سیاسی و جنبش‌های ناکام بیش از هرکس فقرا هستند... داستان پُر از سبک زندگی است؛ سبک زندگی اواخر قرن گذشته ...
هیچ خبری از حجاب راهبه‌ها و سوگند خوردنشان نیست، درعوض آیرا از سنت روایت پیکارسک استفاده می‌کند... مرا آماده کرده‌اند که فرشته‌ باشم، فرشته‌ نگهبان همه‌ مجرمان، دزدها و قاتلان... این کارهای خوبی که در تنهایی و خیالاتش انجام می‌دهد، سزار را تبدیل به راهبه می‌کند. ولی، در زندگی واقعی، او یک دروغگوی قهار است... رمز و راز دروغگوی خوب‌ بودن را فاش می‌کند: «باید خیلی قانع‌کننده وانمود کنی که چیزهای واضح را نمی‌دانی.» ...
متوجه ماده‌مگس جوانی شد که در مرز میان پوره و سس نشسته بود... پوست آبدار و سبزش، بانشاط زیر نور خورشید می‌درخشید... دور کمرش چنان شکننده و ظریف بود که گویا می‌توانست با سبک‌ترین نسیم بشکند... جابه‌جایی حشره و انسان و توصیفات آبدار و تنانه از مگس علاوه بر شوخی شیطنت‌آمیز پلوین با توصیفات رمان‌‌های احساساتی و حتی کلاسیک، کاریکاتورگونه‌ای است گروتسک از وضعیت بشر ...
سیر آفاق و انفس مردی جوان و آمریکایی به‌نام لاری برای یافتن معنای زندگی است که از غرب تا شرق عالم را طی می‌کند... تحت تاثیر زیبایی او نمی‌تواند بدی‌هایش را ببیند... زنی سطحی، حسود و کینه‌توز است... به نظر من آن‌ها که می‌گویند عشق بدون شهوت می‌تواند وجود داشته باشد، چرند می‌گویند. وقتی مردم می‌گویند بعد از آنکه شهوت مرد، عشق هنوز زنده است، دارند از چیز دیگری صحبت می‌کنند که عشق نیست، انس و مهر و همخویی و عادت است ...