کتاب «تاریخ فلسفه از آغاز تا امروز» [History of philosophy :from the earliest times to the present] نوشته ویلیام ساهاکیان [William S Sahakian] با ترجمه حمیدرضا بُسحاق توسط نشر چشمه منتشر و راهی بازار نشر شد.

«تاریخ فلسفه از آغاز تا امروز» [History of philosophy :from the earliest times to the present]  حمیدرضا بُسحاق

به گزارش مهر، این‌کتاب شصت‌وسومین عنوان مجموعه «علوم انسانی» است که این‌ناشر چاپ می‌کند. نسخه اصلی «تاریخ فلسفه از آغاز تا امروز» در سال ۱۹۶۸ به چاپ رسیده است.

این‌کتاب یکی از کتاب‌های درسی فلسفه در کشورهای انگلیسی‌زبان به‌ویژه آمریکاست و علت استقبال از آن، زبان ساده و بدون غرض نویسنده آن عنوان شده است. ویلیام ساهاکیان در این‌کتاب، تاریخ فلسفه را از ابتدا یعنی از زمان طالس فیلسوف یونانی تا زمان معاصر خودش یعنی فلسفه ژان پل سارتر فیلسوف و نویسنده فرانسوی، ثبت کرده است. او در این‌زمینه از حواشی و اضافات کاسته و فقط مسائل و موضوعاتی اصلی را مطرح کرده است.

مترجم کتاب در معرفی آن می‌گوید کم‌تر کتاب تاریخ فلسفه‌ای را می‌توان یافت که نویسنده آن‌، نظر شخصی خود را بیان نکرده یا جهت‌گیری فکری خاص خود را در کتاب دخیل نکرده باشد؛ نمونه این‌بحث‌، تاریخ فلسفه کاپلستون است که روایتی کاتولیکی از تاریخ فلسفه ارائه داده و یا تاریخ فلسفه راسل که رویکردی تحلیلی دارد. اما سراسر کتاب ویلیام ساهاکیان حتی یک نظر شخصی هم ندارد و نویسنده در آن، بی‌طرفانه و بدون غرض، اندیشه فیلسوفان را بیان کرده است. حمیدرضا بسحاق در ادامه معرفی خود می‌گوید برای نشان‌دادن بی‌طرفی نویسنده این‌کتاب کافی است اشاره کنیم که نویسنده خود فردی متدین بوده اما فلسفه نیچه و مارکس را نیز هم‌دلانه توضیح داده است.

کتاب پیش‌رو به‌جز مقدمه مترجم، درباره نویسنده و مقدمه در ابتدا، و واژه‌نامه فارسی به انگلیسی و نمایه در انتها، ۲۲ فصل اصلی دارد که به‌ترتیب، عبارت‌اند از:

«مساله ماده: فیلسوفان میلتوس»، «مساله اینهمانی و تغییر: فلسفه‌های متضاد هراکلیتوس و الئاییان»، «مساله انسان: از سوفیست‌ها تا افلاطون»، «فلسفه نظام‌مند: افلاطون و ارسطو»، «مساله دین»، «مکتب مدرسی»، «فلسفه رنسانس»، «عقل‌گرایان قاره‌ای»، «تجربه‌گرایان انگلیسی»، «ایده‌آلیسم آلمانی»، «فایده‌گرایی انگلیسی»، «ناتورالیسم تکاملی»، «پوزیتویسم کلاسیک»، «ماتریالیسم دیالکتیک»، «پراگماتیسم»، «ایده‌آلیسم و پرسونالیسم»، «نورئالیسم و رئالیسم انتقادی»، «پوزیتیویسم منطقی»، «فلسفه تحلیلی»، «مکتب نومدرسی و نوتومیسم»، «پدیدارشناسی» و «اگزیستانسیالیسم».

در قسمتی از این‌کتاب می‌خوانیم:

ویلیام جیمز، فیلسوف برجسته آمریکایی، در طول نیمه دوم قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم در دانشگاه هاروارد فیزیولوژی، روان‌شناسی و سپس فلسفه تدریس کرد، و به خاطر آن‌که باعث شد پراگماتیسم در ایالات متحده با پذیرش گسترده‌ای روبه‌رو شود دارای بیش‌ترین اعتبار و اهمیت است. در آن زمان خواندن آثار پیرس توصیه می‌شد، اما فیلسوفان توجه اندکی به آن نشان می‌دادند؛ بیش‌تر آن‌ها دیدگاه نوکانتی یا نوهگلی را پذیرفته بودند. سخنرانی‌های پرشور جیمز در دانشگاه‌های هاروارد، ادینبورو و منچستر و آثار فراوان مهمی که از او منتشر شد سهم زیادی در شکل‌گیری پراگماتیسم به‌عنوان مشخص‌ترین نظام فلسفی آمریکا داشت. آثار بسیار مهم او عبارت‌اند از اصول روان‌شناسی (۱۸۹۰)، اراده معطوف به ایمان (۱۸۹۷)، فناناپذیری بشر (۱۸۹۸)، تنوع تجربه دینی (۱۹۰۲)، پراگماتیسم (۱۹۰۷)، جهان کثرت‌انگارانه (۱۹۰۹) و مقالاتی درباره تجربه‌گراییِ رادیکال (۱۹۱۲).

نظر جیمز درباره روش پراگماتیک. جیمز پس از این یادآوری که اصطلاح پراگماتیسم از کلمه یونانی پراگما به معنای فعل، و در نتیجه عمل یا عملی، گرفته شده است اظهار کرد که روش پراگماتیکْ تکنیکی است برای حلّ مشاجراتی که به نظر لاینحل هستند یا به عبارتی تحقیق درباره معانی عملیِ رویدادها و موضوعات. «اگر این مفهوم به جای آن مفهوم صادق باشد، این امر در عمل چه تفاوتی برای فرد ایجاد می‌کند؟» هر چیزی که معنا دارد یا واقعی است باید بر عمل و تجربه ما تاثیری داشته باشد، و هر چیزی که دارای نتیجه عملی است باید به عنوان امری با معنا و واقعی پذیرفته شود. نظریه‌ای که فاید نتایج مهم است بی‌معناست. گزاره‌های بامعنا دارای نتایج مهم انضمامی هستند؛ پس بی‌معنا بودن مرادف با بی‌نتیجه‌بودن است.

این‌کتاب با ۵۴۴ صفحه، شمارگان ۷۵۰ نسخه و قیمت ۹۵ هزار تومان منتشر شده است.

................ هر روز با کتاب ...............

رمان به نظر من جعل است. جعل تاریخ، جعل زمان و... شما در رمان به کمک جعل است که یک دنیای متفاوت می‌سازید... پدرم اگرچه نمازش را همیشه به‌جا می‌آورد و حتی نماز شب هم می‌خواند، اما هیچ‌گاه پیشانی‌اش پینه نبست!... پاورقی‌خوان قهاری می‌شود. امیرعشیری، منوچهر مطیعی، ارونقی کرمانی... بهرام صادقی را اصلا قبول ندارد و می‌گوید که اصفهانی‌ها او را به ناحق برکشیده‌اند. به نویسندگی آل‌احمد اعتقادی ندارد و او را یک مقاله‌نویس سیاسی می‌داند ...
اگر جنگ برای مردم خاصه مردمِ رشت -که داستان در آنجا روایت می‌شود- فقر و بدبختی و قحط‌سالی به بار آورده است، اما این دو برادر سرشار از نعمت‌اند... احمدگل با رفتنش به دیدار ارباب دختر خودش را هم قربانی می‌دهد... کوته‌بینی و خودرأیی میرزا کوچک خان مانع این می‌شود که جنبش جنگل به انقلاب منجر شود... وارثان بی‌ثباتی‌های سیاسی و جنبش‌های ناکام بیش از هرکس فقرا هستند... داستان پُر از سبک زندگی است؛ سبک زندگی اواخر قرن گذشته ...
هیچ خبری از حجاب راهبه‌ها و سوگند خوردنشان نیست، درعوض آیرا از سنت روایت پیکارسک استفاده می‌کند... مرا آماده کرده‌اند که فرشته‌ باشم، فرشته‌ نگهبان همه‌ مجرمان، دزدها و قاتلان... این کارهای خوبی که در تنهایی و خیالاتش انجام می‌دهد، سزار را تبدیل به راهبه می‌کند. ولی، در زندگی واقعی، او یک دروغگوی قهار است... رمز و راز دروغگوی خوب‌ بودن را فاش می‌کند: «باید خیلی قانع‌کننده وانمود کنی که چیزهای واضح را نمی‌دانی.» ...
متوجه ماده‌مگس جوانی شد که در مرز میان پوره و سس نشسته بود... پوست آبدار و سبزش، بانشاط زیر نور خورشید می‌درخشید... دور کمرش چنان شکننده و ظریف بود که گویا می‌توانست با سبک‌ترین نسیم بشکند... جابه‌جایی حشره و انسان و توصیفات آبدار و تنانه از مگس علاوه بر شوخی شیطنت‌آمیز پلوین با توصیفات رمان‌‌های احساساتی و حتی کلاسیک، کاریکاتورگونه‌ای است گروتسک از وضعیت بشر ...
سیر آفاق و انفس مردی جوان و آمریکایی به‌نام لاری برای یافتن معنای زندگی است که از غرب تا شرق عالم را طی می‌کند... تحت تاثیر زیبایی او نمی‌تواند بدی‌هایش را ببیند... زنی سطحی، حسود و کینه‌توز است... به نظر من آن‌ها که می‌گویند عشق بدون شهوت می‌تواند وجود داشته باشد، چرند می‌گویند. وقتی مردم می‌گویند بعد از آنکه شهوت مرد، عشق هنوز زنده است، دارند از چیز دیگری صحبت می‌کنند که عشق نیست، انس و مهر و همخویی و عادت است ...