مهدی کمپانی‌زارع در ششمین جلد از مجموعه «ایرانیان و قرآن» که با عنوان «شیخ طوسی و تفسیر تبیان» منتشر شده است، با نگاهی به زندگی شیخ طوسی، مقام و منزلت علمی وی و مباحث علوم قرآنی در تفسیر التبیان را می‌کاود.

به گزارش ایبنا شیخ طوسی در تمامی علوم دینی عصر خودش صاحب تالیفات فراوانی بود و علمای فریقین نیز توجه زیادی به وی داشتند. او در شاخه‌های مختلف علمی مرجعی موثق به شمار می‌آمد؛ به‌گونه‌ای که در علم فقه کمتر فردی توانست مقام وی را احراز کند.

بر اساس یافته‌های این کتاب، دانشمندان پس از وی خدمات بسیاری را به او نسبت داده‌اند که از آن میان می‌توان به تنظیم نصوص احادیثی که در کتاب‌های فقهی به کار رفته‌اند در کتاب «النهایة فی المجرد الفقه»، طبقه‌بندی رشته‌های مختلف فقهی در کتاب «المبسوط الکبیر»، گشودن باب فقه تطبیقی میان مذاهب اسلامی در کتاب «الخلاف» و جمع میان اخبار متعارض و توافق میان روایات و راه‌های استنباط احکام اشاره کرد.

نویسنده این اثر در پنج فصل «زندگی، آثار و جایگاه علمی شیخ طوسی»، «کلیاتی در باب التبیان فی التفسیر القرآن»، «منابع و ماخذ شیخ طوسی در تفسیر التبیان»، «مباحث علوم قرآنی در تفسیر التبیان»، و «ابعاد و گرایش‌های تفسیر التبیان» را بررسی کرده است.

وی در جنبه ادبی ـ لغوی این اثر نوشته است: «هرچند تفسیر شیخ طوسی به تفسیری ادبی مشهور نیست، اما کمتر تفسیری را می‌توان در جهان اسلام سراغ گرفت که تا به این حد به مباحث ادبی ـ لغوی قرآن پرداخته باشد. حجم این‌گونه مباحث اگر در این تفسیر از مباحث کلامی بیشتر نباشد، به راستی که کمتر نیست.»

استفاده از 76 منبع دینی، تفسیری و روایی در معرفی شیخ طوسی و برجسته‌ترین اثر وی در کنار گردآوری آرای سایر بزرگان در معرفی شیخ، از جمله ویژگی‌های این اثر به شمار می‌آید.

نخستین چاپ کتاب «شیخ طوسی و تفسیر تبیان» را موسسه خانه کتاب در شمارگان 3000 نسخه، 143 صفحه و بهای 26000 ریال منتشر کرده است

قدرت در هر زمان و مکان نقاب‌هایی مسخ‌شده از چهره‌ی دین می‌سازد و آن را به‌عنوان دین عرضه می‌کند تا ستم خویش را مشروع جلوه دهد... نشان می‌دهد که خوانش ایدئولوژیک از حاکمیت چگونه بر دیدگاه اسلام‌گرایانی همچون ابوالاعلی مودودی و سید قطب تاثیر گذاشته است... بسیاری از حاکمان از شعار «اطاعت از اولی‌الامر» استفاده می‌کنند و افراد جامعه را سرکوب و آزادی آن‌ها را سلب می‌کنند... معترضان از عثمان خواستند که ترک حکومت کند، اما او نپذیرفت و به‌جای حل اعتراضات از طریق دموکراتیک دست به خشونت زد ...
انسان را به نظاره‌ی شاعرانه‌ی اشیا در درونی‌ترین زندگی آنها می‌برد... اراده‌ی خدا را جانشین اراده‌ی خویش می‌کند، و به همین سبب، استقلال مطلق در برابر خلق و وارستگی در برابر اشیا پیدا می‌کند؛ دیگر خلق و اشیا را برای خودشان دوست می‌دارد؛ همان‌گونه که خدا آنها را دوست می‌دارد... انسان به عنوان آفریده‌ی عشق مرکز آزادی است و مغرورانه در برابر خدا و سراسر جهان هستی می‌ایستد. عمق درون او را تنها خدا می‌تواند بخواند! ...
گراس برای تک‌تک سال‌های یک قرن، داستانی به وجود آورده است... از اتفاقات بزرگ و گاه رویدادهای به نظر بی‌اهمیت تا تحولات فنی و اکتشافات علم و تکنولوژی، خودبزرگ‌بینی انسان‌ها، شکنجه و کشتار و در نهایت، شروع‌های دوباره... طوری به جنگ جهانی نگاه می‌کنند که انگار دارند درباره یک بازی فوتبال حرف می‌زنند...دلسردی چپ‌ها از تئودور آدورنو، تیراندازی به رودی دوچکه، محرک جنبش دانشجویی آلمان، ملاقات پل سلان و مارتین هایدگر ...
اکنون می‌توانند در زندگی زمینی خود تأمل کنند، گناهان و خطاهای خود را خود داوری کنند... نخست غرور است و حسد و خشم؛ در پی آنها تنبلی، خست، شکم‌پرستی و شهوت‌رانی... خدا دل‌هایی را که میان خود برادرند برکت می‌دهد. این راز ارواح است که زندگی آنها عین زندگی خداست... رفیق نوش‌خواری‌ها و سرگردانی‌های خود را ملاقات می‌کند. هردو، خوشحال از بازیافتن یکدیگر، از گذشته‌ی مشترک خود یاد می‌کنند ...
نابرابری به فلسفه سیاسی ربط پیدا می‌کند و فلسفه سیاسی هم با نهادها سروکار دارد. به تعبیر دیگر، مخاطب اسکنلن نهادها هستند و در میان نهادها مهم‌ترین آن دولت است... نابرابری‌های مبتنی بر نظام‌ کاستی، نژاد، یا جنسیت و ایجاد تفاوت‌های تحقیرآمیز در منزلت ... اگر رسانه‌های عمومی دراختیار عده قلیلی باشد، به این عده میزان کنترل غیرقابل‌قبولی اعطا می‌کند... ثروتمندان بیشتر از دیگران می‌توانند مناصب سیاسی را به دست آورند و بیشتر می‌توانند روی صاحب‌منصبان تاثیر بگذارند ...