کتاب «قرآن و نخستین ادوار تفسیری شیعه امامیه» [Scripture and exegesis in early Imāmī-Shiism] نوشته مئیر بَراَشر [Bar-Asher, Me'ir Mikha'el] با ترجمه نصرت نیلساز و پریسا عسکری سمنانی توسط انتشارات حکمت منتشر شد.

قرآن و نخستین ادوار تفسیری شیعه امامیه» [Scripture and exegesis in early Imāmī-Shiism] نوشته مئیر بَراَشر [Bar-Asher, Me'ir Mikha'el]

به گزارش کتاب نیوز به نقل از مهر، این‌کتاب حاصل پژوهشی با رویکرد پدیدارشناختی به تفاسیر کهن امامیه است. مئیر بَراَشر در این کتاب مکتبی متمایز در تفسیر قرآن را معرفی می‌کند که ویژگی‌های عمده آن عبارت است از تفسیر بر اساس احادیث، تفسیر گزینشی برخی آیات مرتبط با تشیع، علاقۀ اندک به علم کلام و مسائل خاص مربوط به امامت. به عقیده وی، دو مبنای تفسیری مهم بازتاب‌یافته در این آثار، نیاز به تفسیر قرآن و انحصار مرجعیت در تفسیر به ائمه علیهم‌السلام است.

نیاز به تفسیر از آنجا نشأت گرفته که معانی پنهان در قرآن با زبان نمادین و رمزی بیان شده و وظیفه این رمزگشایی بر عهده مفسر است، اما اصلی‌ترین روش‌های تفسیر یکی تفسیر بر اساس متغیرات متنی است و دیگری تفسیر بر اساس تمثیل و مجاز. براشر در فصلی مستقل به چگونگی بازتاب مسائل مربوط به امامت، نظیر اعتقاد به عهد ازلی میان خداوند و شیعیان، ویژگی‌های فوق‌بشری و اسرارآمیز عطاشده به امامان مانند علم خدادادی و بی‌نهایت، عصمت از گناه و خطا و شفاعت برای شیعیان، در تفاسیر کهن شیعی و مقایسۀ آن با آثار کلامی سده‌های بعد می‌پردازد.

عناوین اصلی این‌کتاب به‌ترتیب عبارت‌اند از: یادداشت استاد محمدعلی مهدوی راد، مقدمه مترجمان، پیش گفتار، درآمد، فصل ۱: مجموعه های تفسیری: مفسران و آثار آن، فصل ۲: مکتب تفسیری قبل از آل بویه، فصل ۳: روشهای تفسیری، فصل ۴: نهاد امامت و آموزه های مرتبط با آن، فصل ۵: در باب رویکرد شیعه امامیه به بنی امیه و بنی عباس، فصل ۶: دو روایت شاذ در تفاسیر کهن امامیه، پیوست: فهرست ارجاعات به روایات ابوالجارود در تفسیر قمی، کتاب شناسی، اختصارات، نمایه.

در بخشی از یادداشت محمدعلی مهدوی راد بر این‌کتاب آمده است:

اگر در متن کتاب مواردی چنین یا مصداق یابی هایی برای برخی آیات آمده از این چند صورت خارج نیست: یا جعل و وضع است برای اهداف یادشده و یا قابل توجیه و تأویل است براساس مبانی پذیرفته شده و دقیق، مانند آنچه در صفحه ۲۲۰ آمده است و مترجمان بدان اشاره کرده اند. نکته شایان توجه و تأمل اینکه مؤلف یا تنبیهی ستودنی در مقدمه و متن (ص ۲۳۰) تصریح کرده که مواردی از این دست را عالمان شیعه در دوره های بعد نقد و تحلیل کرده و نشان داده اند که شیعه این گونه افزودنی ها و مصداق یابی ها را نپذیرفته است.

مترجمان اثر نیز در مقدمه نوشته‌اند:

براشر، نویسنده کتابی که ترجمه فارسی آن را پیش رو دارید، بر اندک بودن پژوهش درباره تفاسیر امامی تأکید می کند. او در بخش پیشینه کار، به اختصاص فقط چهار صفحه از سه جلد کتاب تاریخ قرآن نولدکه و داوری شدید وی درباره تفاسیر شیعه و تکرار همین سخن توسط شاگردش شوالی و مرور کلی و اجمالی گلدتسهیر بر تفاسیر شیعه در کتاب گرایش های تفسیری در میان مسلمانان که به تصدیق همان نظر نولدکه انجامید و چند مقاله اشاره می کند. وی با تأکید بر اینکه هیچ پژوهش نظام مندی درباره تفسیر کهن امامیه در غرب صورت نگرفته است کتاب حاضر را تلاشی برای پر کردن این خلأ می داند.

نویسنده در پیشگفتار اثر با بیان اینکه این کتاب در اصل رساله دکتری به زبان عبری بوده، این‌توضیح را ارائه کرده است:

از زمان بحث ایگناتس گلدتهسیر درباره تفاسیر امامیه در کتاب گزارش های تفسیری در میان مسلمانان که در سال ۱۹۲۱ به چاپ رسید، هیج اثر جامعی درباره تفاسیر امامیه منتشر نشده است. در سالهای بعد تفاسیر مهم امامیه در دسترس قرار گرفت و امکان ارزیابی مجدد این موضوع فراهم شد. هدف از این پژوهش مشارکت در این امر با بررسی ویژگی ها و روش های تفاسیر امامیه است.

این‌کتاب با ۳۶۳ صفحه و قیمت ۷۵ هزار تومان منتشر شده است.

................ هر روز با کتاب ...............

قدرت در هر زمان و مکان نقاب‌هایی مسخ‌شده از چهره‌ی دین می‌سازد و آن را به‌عنوان دین عرضه می‌کند تا ستم خویش را مشروع جلوه دهد... نشان می‌دهد که خوانش ایدئولوژیک از حاکمیت چگونه بر دیدگاه اسلام‌گرایانی همچون ابوالاعلی مودودی و سید قطب تاثیر گذاشته است... بسیاری از حاکمان از شعار «اطاعت از اولی‌الامر» استفاده می‌کنند و افراد جامعه را سرکوب و آزادی آن‌ها را سلب می‌کنند... معترضان از عثمان خواستند که ترک حکومت کند، اما او نپذیرفت و به‌جای حل اعتراضات از طریق دموکراتیک دست به خشونت زد ...
انسان را به نظاره‌ی شاعرانه‌ی اشیا در درونی‌ترین زندگی آنها می‌برد... اراده‌ی خدا را جانشین اراده‌ی خویش می‌کند، و به همین سبب، استقلال مطلق در برابر خلق و وارستگی در برابر اشیا پیدا می‌کند؛ دیگر خلق و اشیا را برای خودشان دوست می‌دارد؛ همان‌گونه که خدا آنها را دوست می‌دارد... انسان به عنوان آفریده‌ی عشق مرکز آزادی است و مغرورانه در برابر خدا و سراسر جهان هستی می‌ایستد. عمق درون او را تنها خدا می‌تواند بخواند! ...
گراس برای تک‌تک سال‌های یک قرن، داستانی به وجود آورده است... از اتفاقات بزرگ و گاه رویدادهای به نظر بی‌اهمیت تا تحولات فنی و اکتشافات علم و تکنولوژی، خودبزرگ‌بینی انسان‌ها، شکنجه و کشتار و در نهایت، شروع‌های دوباره... طوری به جنگ جهانی نگاه می‌کنند که انگار دارند درباره یک بازی فوتبال حرف می‌زنند...دلسردی چپ‌ها از تئودور آدورنو، تیراندازی به رودی دوچکه، محرک جنبش دانشجویی آلمان، ملاقات پل سلان و مارتین هایدگر ...
اکنون می‌توانند در زندگی زمینی خود تأمل کنند، گناهان و خطاهای خود را خود داوری کنند... نخست غرور است و حسد و خشم؛ در پی آنها تنبلی، خست، شکم‌پرستی و شهوت‌رانی... خدا دل‌هایی را که میان خود برادرند برکت می‌دهد. این راز ارواح است که زندگی آنها عین زندگی خداست... رفیق نوش‌خواری‌ها و سرگردانی‌های خود را ملاقات می‌کند. هردو، خوشحال از بازیافتن یکدیگر، از گذشته‌ی مشترک خود یاد می‌کنند ...
نابرابری به فلسفه سیاسی ربط پیدا می‌کند و فلسفه سیاسی هم با نهادها سروکار دارد. به تعبیر دیگر، مخاطب اسکنلن نهادها هستند و در میان نهادها مهم‌ترین آن دولت است... نابرابری‌های مبتنی بر نظام‌ کاستی، نژاد، یا جنسیت و ایجاد تفاوت‌های تحقیرآمیز در منزلت ... اگر رسانه‌های عمومی دراختیار عده قلیلی باشد، به این عده میزان کنترل غیرقابل‌قبولی اعطا می‌کند... ثروتمندان بیشتر از دیگران می‌توانند مناصب سیاسی را به دست آورند و بیشتر می‌توانند روی صاحب‌منصبان تاثیر بگذارند ...