کتاب «دنیای پنهان نفت» [The secret world of oil] نوشته کِن سیلورستین [Ken Silverstein] با ترجمه پیروز اشرف توسط نشر نو منتشر و راهی بازار نشر شد.

دنیای پنهان نفت» [The secret world of oil]کن سیلورستین [Ken Silverstein]

به گزارش کتاب نیوز به نقل از مهر، نسخه اصلی این‌کتاب سال ۲۰۱۴ توسط انتشارات ورسو در نیویورک چاپ شده است.

کِن سیلورستین نویسنده این‌کتاب متولد سال ۱۹۵۸ در آمریکاست و سابقه گزارشگری تحقیقی ارشد موسسه فرست لوک مدیا و پژوهشگری مرکز علم اخلاق ادموند جی سفرا در دانشگاه هاروارد را دارد. او همچنین از همکاران بنیادهای جامعه باز بوده و در سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰ سردبیری مجله هارپرز در واشنگتن را به عهده داشته است. او نوشته‌ها و کتاب‌های مختلفی دارد و کتاب «دنیای پنهان نفت» اش، گزارشی از یافته‌های اوست که در آن سعی کرده از آنچه در پشت پرده صنعت نفت و گاز جهان جریان دارد، پرده‌برداری کند.

این‌مولف می‌گوید بیشتر مردم، نفت را چیزی تصور می‌کنند که از داخل زمین استخراج می‌شود یا برای تولید بنزین ماشین‌شان مورد استفاده قرار می‌گیرد. اما بین این دو نقطه و فراتر از آن‌ها، گستره وسیعی از بازیگران سهمی از سودهای به‌دست آمده را نصیب خود می‌کنند؛ از واسطه‌ای که معامله میان شرکت‌های انرژی و مقامات دولتی را در کشورهایی که روی ذخایر نفتی جهان نشسته‌اند جوش می‌دهد تا افراد دانشگاهی، لابی‌کننده‌ها و کارگزاران و کارچاق‌کن‌هایی که درآمدشان ناشی از ترویج اقتصاد سوخت فسیلی است.

سیلورستین می‌گوید نفت مایه حیات تمدن مدرن است. از همین‌رو‏، صنعتی که فراهم آورنده آن است موضوع مطالعات و کتاب‌های بی‌شمار بوده است. با این همه، تاکنون به افراد کمتر شناخته‌ای که دست در دست دولت‌ها و شرکت‌های چند ملیتی بقای این صنعت را تضمین می‌کنند، چندان توجهی نشده است: یعنی دلالان، کارچاق‌کن‌ها، لابیگران، گنگسترها و دیکتاتورها. کمابیش تمام مراحل فرآوری نفت، از کشف تا مصرف، از طریق روابط مخفی و فساد و خشونت تسهیل می‌شود، هرچند که عموم مردم چندان چیزی از این همه ندانند.

نویسنده کتاب «دنیای پنهان نفت» در این‌اثر تلاش کرده با سفر به نقاط مختلف جهان و انجام مصاحبه‌ با دست‌اندرکاران و مطلعین صنعت نفت اعم از واسطه‌ها، مدیران، سیاست‌پیشگان، لابیگران، بانکداران، کارشناسان و وکلای پرونده‌های نفتی، چهره جهان پشت‌پرده نفت را برای مخاطب ترسیم کند. او همچنین برای تهیه مطالب این‌کتاب، سوابق رسمی و گزارش‌های منابع چاپی و دیجیتالی را هم مورد جست‌وجو و کندوکاو قرار داده است.

کتاب پیش‌رو به‌جز مقدمه‌اش با عنوان «دنیای پنهان نفت»، ۷ فصل یا گفتگو دارد که با اسم افرادی که با آن‌ها گفتگو شده به این‌ترتیب‌اند:

«کارچاق‌کن‌ها: الی کالیل»، «دیکتاتورها: تئودورین اوبیانگ»، «معامله‌گران: گلنگور»، «پرده‌داران: برتون سیارونی»، «کارگزاران غیررسمی: تونی بلر»، «لابیگران: لوییزیانا» و «تکمله: کلّاش: نیل بوش».

در قسمتی از این‌کتاب می‌خوانیم:

معامله‌گران مستقل نیز حضور سنگینی در سوییس دارند. ویتول، که اتهام پرداخت کمیسیون‌های غیرقانونی به دولت صدام حسین در زمان اجرای برنامه نفت در برابر غذایی سازمان ملل را در دادگاه پذیرفت، هنگامی هم که نوبت به اتهام استخدام واسطه‌های مشکوک می‌رسد سابقه درخشانی ندارد. این شرکت در اواسط دهه ۱۹۹۰ به ژلکو راژناتویچ - که بیشتر به آرکان معروف است و از مجرمان سابقه‌دار صرب و رهبر گروهی شبه‌نظامی بود که بعدها سازمان ملل به خاطر جنایت علیه بشریت علیه وی کیفرخواست صادر کرد - یک‌میلیون دلار پرداخت نمود تا به‌عنوان مشاور در مورد معامله‌ای در یوگسلاوی سابق خدمت کند.

در زمان افزایش شدید قیمت انرژی در ۲۰۰۸، «کمیسیون معاملات آتی کالا» ویتول را «سوداگر»ی توصیف کرد که به‌جای آنکه اقدام به تحویل نفت کند قراردادهای نفتی را می‌خرد تا از آن به‌عنوان سرمایه‌گذاری استفاده کند. در یک مقطع در زمان جهش بهای نفت، ویتول بیش از ۱۰ درصد تمام قراردادهای خرید و فروش نفت در بورس کالای نیویورک را در اختیار داشت.

غول نفتی دیگر آداکس بود که در ژنو مستقر بود و به‌وسیله ژان کلود گاندور فرانسوی تاسیس شده بود. او طی سال‌های متمادی از طریق شراکت با افراد محلی مرتبط با خاندان‌های حاکم و رهبران کشورها برنده قراردادهای گوناگون در افریقا و خاورمیانه شده بود. میشل اِبساری، از مدیران این‌شرکت، زمانی گفته بود، «در این بخش‌های دنیا شما همواره با کسانی سر و کار دارید که با فردی قدرتمند در میان سرآمدان حاکم مرتبط‌اند. کاریش نمی‌توان کرد.» شرکت آداکس همچنین منافع عمده‌ای در کردستان عراق دارد، ازجمله میادین نفتی و یک پالایشگاه. در ۲۰۰۹، شرکت [دولتی - م] ساینوپِک چین آداکس را خرید، اقدامی که به‌عنوان نشانه‌ای از بلندپروازی‌های پکن برای تامین نیازهای رو به رشد انرژی‌اش از منابع جهانی تعبیر گردید.

این‌کتاب با ۳۲۰ صفحه، شمارگان هزار و ۱۰۰ نسخه و قیمت ۱۵۰ هزار تومان منتشر شده است.

................ هر روز با کتاب ...............

انقلابی‌گری‌ای که بر من پدیدار شد، حاوی صورت‌های متفاوتی از تجربه گسیختگی و گسست از وضعیت موجود بود. به تناسب طیف‌های مختلف انقلابیون این گسیختگی و گسست، شدت و معانی متفاوتی پیدا می‌کرد... این طیف از انقلابیون دیروز بدل به سامان‌دهندگان و حامیان نظم مستقر می‌شوند... بخش زیادی از مردان به‌ویژه طیف‌های چپ، جنس زنانه‌تری از انقلابی‌گری را در پیش گرفتند و برعکس... انقلابی‌گری به‌واقع هیچ نخواستن است ...
سند در ژاپن، قداست دارد. از کودکی به مردم می‌آموزند که جزئیات را بنویسند... مستند کردن دانش و تجربه بسیار مهم است... به شدت از شگفت‌زده شدن پرهیز دارند و همیشه دوست دارند همه چیز از قبل برنامه‌ریزی شده باشد... «هانسه» به معنای «خودکاوی» است یعنی تأمل کردن در رفتاری که اشتباه بوده و پذیرفتن آن رفتار و ارزیابی کردن و تلاش برای اصلاحش... فرایند تصمیم‌سازی در ژاپن، نظام رینگی ست. نظام رینگی، نظام پایین به بالا است... این کشور را در سه کلمه توصیف می‌کنم: هارمونی، هارمونی، هارمونی! ...
دکتر مصدق، مهندس بازرگان را مسئول لوله‌کشی آب تهران کرده بود. بعد کودتا می‌شود اما مهندس بازرگان سر کارش می‌ماند. اما آخر هفته‌ها با مرحوم طالقانی و دیگران دور هم جمع می‌شدند و از حکومت انتقاد می‌کردند. فضل‌الله زاهدی، نخست‌وزیر کودتا می‌گوید یعنی چه، تو داری برای من کار می‌کنی چرا از من انتقاد می‌کنی؟ بازرگان می‌گوید من برای تو کار نمی‌کنم، برای مملکت کار می‌کنم، آب لوله‌کشی چه ربطی به کودتا دارد!... مجاهدین بعد از انقلاب به بازرگان ایراد گرفتند که تو با دولت کودتا همکاری کردی ...
توماس از زن‌ها می‌ترسد و برای خود یک تز یا نظریه ابداع می‌کند: دوستی بدون عشق... سابینا یک‌زن نقاش و آزاد از هر قیدوبندی است. اما ترزا دختری خجالتی است که از خانه‌ای آمده که زیر سلطه مادری جسور و بی‌حیا قرار داشته... نمی‌فهمید که استعاره‌ها خطرناک هستند. نباید با استعاره‌ها بازی کرد. استعاره می‌تواند به تولد عشق منجر شود... نزد توماس می‌رود تا جسمش را منحصر به فرد و جایگزین‌ناپذیر کند... متوجه می‌شود که به گروه ضعیفان تعلق دارد؛ به اردوی ضعیفان، به کشور ضعیفان ...
شاید بتوان گفت که سینما غار پیشرفته‌ افلاطون است... کاتلین خون‌آشامی است که از اعتیادش به خون وحشت‌زده شده است و دیگر نمی‌خواهد تسلیم آن شود. به‌عنوان یک خون‌آشام، می‌داند که چگونه خود را از بین ببرد. اما کازانووا می‌گوید: «به این راحتی هم نیست»... پدر خانواده در همان آغاز شکل‌گیری این بحران محل را به‌سرعت ترک کرده و این مادر خانواده است که بچه‌ها را با مهر به آغوش کشیده است. اینجاست که ما با آغاز یک چالش بزرگ اخلاقی مواجه می‌شویم ...