همچون یک شعر بلند | سازندگی
«این داستان را مانند یک شعر بلند در خلوت و آهسته بخوانید» این جمله بهعنوان یک پیشنهاد از جانب نویسنده برای مخاطبی مطرح میشود که رمان «دختران خانه شماره ۱۷» را برای خواندن برگزیده است و شاید پیشزمینهای باشد تا ذهن خود را برای مواجهه با یک داستان مملوء از لطافت شعر و عشق آماده کند، با تمام تلخیها و شیرینیهایی که در ذات و راه عشق وجود دارد. این شعر بلند را، به بلندای سالهای عمر، مردی برای خود آرامآرام زمزمه میکند. «دختران خانه شماره 17» آخرین اثر شهریار عباسی است که از سوی نشر مروارید منتشر شده است.
مردی در سالهای میانی زندگی به دختری دل میبندد و این دلدادگی او را وامیداد تا از سالهای نوجوانی و جوانیاش بگوید و بنویسد، که چگونه دل در گروی عشق دختر همسایه داشت، عشقی که هرچند اقتضای آن دوره از زندگی است اما تفاوت آن در «دختران خانه شماره ۱۷» شیوه اثرگذاریاش بر زندگی مردی است که بنیاد زندگیاش بر این عشق قرار میگیرد و رفتهرفته از یک دلداگی ساده دوره جوانی فاصله میگیرد، عمیقتر میشود و تا روزهای میانسالی این مرد همراه او سالهای دراز را پشت سر میگذارد و با عشق این روزهایش پیوند میخورد، چنانکه جداکردن وقایع این سالها و ارتباط این عشقها از یکدیگر تبدیل به امری ناممکن میشود.
گسترش روایت در «دخترهای خانه شماره ۱۷» با بهکارگیری شگرد گذشتهنگری و پیشکشیدن «زمان ذهن» رخ میدهد تا به بیان امیدها و ناامیدیهای عشقی سیال در داستان بپردازد و از طرفی مناسبات و روابط انسانی را بررسی کند. تداعیهایی که به موجب همسانیهای کلامی یا موقعیتی اتفاق میافتد، سبب رفتوبرگشتهای زمانی میشود و اینجاست که همزمان با پیشروی داستان ما هم در عمق یک ماجرای عاشقانه فرومیرویم، ماجراییکه ظاهراً کهنه شده، اما کندوکاو در خیالات و افکار مرد میانسال و درگیریاش با پیشامدهای جدید نشان میدهد که اثر آن اتفاقات هنوز و همچنان به قوت خود باقی است.
شهریار عباسی بیش از هر چیز با آثار دفاع مقدس شناخته میشود، که همواره تلاش داشته از بُعد تازهای به جنگ و اتفاقات آن بپردازد؛ هرچند که در رمان تازه او در بستر جنگ شکل نمیگیرد، اما بخش عمدهای از روایت در التهاب فضای جنگ و در روستایی کوهستانی میگذرد. از این رو دو مقوله ناهمساز «جنگ» و «عشق» تبدیل میشوند به ارزشمندترین تجربیات راوی داستان که هر کدام تاب تحمل دیگری را ممکن میسازد، چنانکه او را وامیدارد تا جنگ و عشق را در دو کفه ترازو قرار دهد: «تو همیشه بیش از جنگ به عشق اندیشیدهای. شاید فقط عشق مفهومی قوی در برابر جنگ باشد. ظاهراً لودویگ جوان عشقی نداشت. شاید هم داشت و از آن چیزی نگفت و ننوشت. از نظر او عشق چیزی از جنس نشاندادنی است، نباید دربارهاش حرف زد و اصلا نمیشود دربارهاش حرف زد.»
چنین مواجههای که مبتنی بر نشاندادن احساس بدون حرفزدن درباره آن است، نمودار شیوه تفکر و چگونگی نگرش راوی درباره عشق است. به بیانی او خود را مخاطب نوشتههایش قرار میدهد تا تمام احساسات پنهانش را به نمایش بگذارد، دری به خلوت خود باز کند و بهآهستگی از آنچه در ذهنش نهفته بگوید. از این رو است که همچون زمان، زبان نیز ابعاد مختلفی مییابد.
