وسوسه‌ی تجربه و تنهایی | الف


تا دو دهه پیش از این کسی از باقی ماندن رمان «دزدان تابستان» [Summer Crossing یا Sommerdiebe] اطلاعی نداشت. گمان غالب این بود که نخستین رمان ترومن کاپوتی [Truman Capote] همان «صداهای دیگر، اتاقهای دیگر» است که به لحاظ سبکی با آثار متاخر او که به رمانهای غیر داستانی معروف بودند، تفاوت داشت. رمانی که امروزه به واسطه مضمونش بیشتر مورد توجه قرار گرفته، چرا که بازتاب دهنده بخشی از خاطرات و تجربیات زندگی خود کاپوتی نیز هست.

دزدان تابستان» [Summer Crossing یا Sommerdiebe]  ترومن کاپوتی [Truman Capote]

کاپوتی چندین نوبت درباره «دزدان تابستان» به اظهار نظر پرداخته بود. یکبار به سردبیر نشریه‌ای قول داده بود که اگر صبر کند می‌تواند بعد از بازنویسی و اصلاح، آن را برای انتشار در اختیارشان قرار دهد؛ وعده‌ای که محقق نمی‌شود.

او در گفتگویی در اواخر عمر خود (1982) به از بین بردن این رمان اشاره کرد: «یک‌بار تمام یک کتاب را از بین بردم، رمانی نیمه طولانی بود. در واقع بد نبود، کار خوبی برای انتشار می‌شد. رمانی هیجان انگیز که بخشهایی از آن واقعا سرگرم کننده بود. اما پایانی غم انگیز داشت. بله، چیزی در آن بود که اذیتم می‌کرد. و یک روز بی خیال نابودش کردم. می‌دانستم اگر آن کار را نمی‌کردم، انتشارش می‌دادم. و من می‌دانستم ترجیحا نباید چاپش کنم.»

اما ظاهرا اصل ماجرا با آنچه کاپوتی روایت کرده متفاوت بوده؛ در غیر این صورت امروز این رمان پیدا نمی‌شد. نوشتن رمان «دزدان تابستان» در سال 1943 آغاز شد که او بسیار جوان بود و نوزده سال بیشتر نداشت. در آن زمان کاپوتی در آپارتمانی در بروکلین نیویورک زندگی می‌کرد. یک سالی بود که او به عنوان کمک دستیار مجله نیویورکر شروع به کار کرده بود، موقعیتی بسیار وسوسه کننده برای جوانی علاقمند به نویسندگی که داستانهای کوتاه هم می‌نوشت. اما این همکاری دوام زیادی نداشت، به ویژه برای او که شیفته نوشتن و انتشار آثارش بود اما در نیویورکر، محترمانه از انتشار داستانهایش طفره می‌رفتند. این شد که تصمیم گرفت از کار در این نشریه معتبر به نفع متمرکز شدن روی رمان «دزدان تابستان»، کناره‌گیری کند. اما با این حال «دزدان تابستان» هیچ گاه به سرانجام نرسید. ظاهرا آنقدر از انتشارش ناامید بود که نسخه دستنویس آن را بدون آنکه به سرنوشتش علاقه ای داشته باشد، رها کرد.

درسال1950 ترومن کاپوتی بعد از یک سفر دور و دراز تصمیم می‌گیرد که محل زندگی اش را عوض کند، بدون آنکه دیگر به خانه قدیمی‌اش باز گردد و از مسئول ساختمان می‌خواهد هر آنچه مربوط اوست کنار خیابان بگذارد. حتی دست‌نویس‌هایش! اما مردی که از آپارتمانش نگهداری می‌کرد نوشته‌های او را تا سالها حفظ می‌کند، ظاهرا او می‌دانسته که یکی از گنجینه های ارزشمند ادبیات داستانی امریکا را در اختیار دارد. به هرحال پس از مرگ او اموالش به برادرزاده اش می‌رسد. برادرزاده‌ای که تصمیم می‌گیرد، گنجینه عمویش را به پول نزدیک کند! تصمیمی که به مذاق علاقمندان آثار کاپوتی بسیار خوش آمد و به هر حال در سال 2005 این رمان امکان انتشار و رسیدن به دست دوست‌داران پرشمار این نویسنده را پیدا می‌کند.

خوشبختانه سرانجام این رمان به همت نشر قطره و با ترجمه زهره زادسر به فارسی برگردانده شد. رمانی که البته با آثار معروف کاپوتی متفاوت است. اما اگر بخواهیم واقع‌بینانه قضاوت کنیم. این رمان به واسطه سبک داستان‌گویانه‌اش بیشتر بازتاب دهنده تخیل کاپوتی به عنوان یک داستان‌نویس است تا آن کاپوتی معروف با رمانهای غیر داستانی‌اش. از دیگر سو این رمان نشان دهنده ظرفیت کاپوتی جوان به عنوان نویسنده‌ای با قریحه است که آینده‌ای درخشان را برای او می‌شد، پیش بینی کرد. هرچند که او نیز همانند بسیاری از نویسندگان نتوانست نخستین کارش را با آسودگی در زمان خاص خود منتشر کند.

ماجرا با سفر خانواده مک نیل به اروپا آغاز می‌شود. برخلاف همیشه گریدی دختر هفده ساله‌ی خانواده (قید سفر همراه با بقیه‌ی خانواده را زده و تصمیم گرفته که تابستان را در خانه تنها بماند. با اینکه مادر او ناراضی‌ست، پدرش چندان نگران تنها ماندن دخترش در نیویورک نیست، آن هم وقتی خودش در این سن و سال چند سالی بود که تنها در کالیفرنیا زندگی می‌کرد!

گریدی اما بی توجه به گرمای تابستانی منهتن تنها به این فکر می‌کند که نبودن مادرش و گیردادن هایش باهیچ چیزی قابل قیاس نیست. به خصوص که گویی این تنهایی فرصتی‌ست برای تجربه‌ای ناب و تکرار نشدنی که پیش روی او قرار گرفته است: «خنده‌ای مهارناشدنی در دل گریدی سربرمی‌داشت. هیجان شادی بخش تابستانی که همچون بوم سفید بی‌انتهایی در برابرش گسترده شده بود و او می‌توانست اولین تاش‌های قلم خامش را بر آن نقش کند آن هم با آزادی کامل....» گریدی به شدت از این آزادی خوشحال است، با اعتماد به نفس به استقبال روزهایی می‌رود که برای جوانی بدون تجربه چون او آبستن حوادث تلخ و شیرین گوناگونی‌ست. بخصوص آشنایی اش با کلاید، مرد جوان بروکلینی که او را با عشق آشنا می‌کند و...

سادگی و صداقتی که گریدی در برابر عشق دارد، همانقدر توام با یکرنگی است که ترومن کاپوتی به دنیای پیرامونش، به عنوان نویسنده‌ای جوان که با همه توان خود می‌کوشد احساساتش را به مخاطب انتقال دهد. زبان رمان ساده و بیان آن با توجه به ریتمی که نویسنده با جملات کوتاهش تدارک دیده پرکشش و جذاب است. همانگونه که شخصیت‌ها خواننده را مجذوب خود می‌کنند. «دزدان تابستان» شاید شاهکاری فراموش ناشدنی نباشد، اما هم ارزش خواندن دارد و هم اینکه شخصیت اصلی آن گریدی، این دختر جوان که سودای تجربه کردن دارد، تا مدتها در خاطر خواننده می‌ماند.

................ تجربه‌ی زندگی دوباره ...............

راسکلنیکوف بر اساس جان‌مایه‌ای از فلسفه هگل دست به جنایت می‌زند... انسان‌ها را به دو دسته تقسیم می‌کند: نخست انسان‌های عادی که می‌بایست مطیع باشند و حق تجاوز از قانون را ندارند و دوم انسان‌های که او آن را «مافوق بشر» یا غیرعادی می‌نامد و اینان مجازند که برای تحقق اهداف والای خود از قانون عدول کنند... به زعم او همه‌ی قانون‌گذاران و بنیان‌گذاران «اصول انسانیت» به نوعی متجاوز و خونریز بوده‌اند؛ ناپلئون، سولن و محمد را که از او تحت عنوان «پیامبر شمشیر» یاد می‌کند از جمله این افراد استثنایی می‌‌داند ...
انقلابی‌گری‌ای که بر من پدیدار شد، حاوی صورت‌های متفاوتی از تجربه گسیختگی و گسست از وضعیت موجود بود. به تناسب طیف‌های مختلف انقلابیون این گسیختگی و گسست، شدت و معانی متفاوتی پیدا می‌کرد... این طیف از انقلابیون دیروز بدل به سامان‌دهندگان و حامیان نظم مستقر می‌شوند... بخش زیادی از مردان به‌ویژه طیف‌های چپ، جنس زنانه‌تری از انقلابی‌گری را در پیش گرفتند و برعکس... انقلابی‌گری به‌واقع هیچ نخواستن است ...
سند در ژاپن، قداست دارد. از کودکی به مردم می‌آموزند که جزئیات را بنویسند... مستند کردن دانش و تجربه بسیار مهم است... به شدت از شگفت‌زده شدن پرهیز دارند و همیشه دوست دارند همه چیز از قبل برنامه‌ریزی شده باشد... «هانسه» به معنای «خودکاوی» است یعنی تأمل کردن در رفتاری که اشتباه بوده و پذیرفتن آن رفتار و ارزیابی کردن و تلاش برای اصلاحش... فرایند تصمیم‌سازی در ژاپن، نظام رینگی ست. نظام رینگی، نظام پایین به بالا است... این کشور را در سه کلمه توصیف می‌کنم: هارمونی، هارمونی، هارمونی! ...
دکتر مصدق، مهندس بازرگان را مسئول لوله‌کشی آب تهران کرده بود. بعد کودتا می‌شود اما مهندس بازرگان سر کارش می‌ماند. اما آخر هفته‌ها با مرحوم طالقانی و دیگران دور هم جمع می‌شدند و از حکومت انتقاد می‌کردند. فضل‌الله زاهدی، نخست‌وزیر کودتا می‌گوید یعنی چه، تو داری برای من کار می‌کنی چرا از من انتقاد می‌کنی؟ بازرگان می‌گوید من برای تو کار نمی‌کنم، برای مملکت کار می‌کنم، آب لوله‌کشی چه ربطی به کودتا دارد!... مجاهدین بعد از انقلاب به بازرگان ایراد گرفتند که تو با دولت کودتا همکاری کردی ...
توماس از زن‌ها می‌ترسد و برای خود یک تز یا نظریه ابداع می‌کند: دوستی بدون عشق... سابینا یک‌زن نقاش و آزاد از هر قیدوبندی است. اما ترزا دختری خجالتی است که از خانه‌ای آمده که زیر سلطه مادری جسور و بی‌حیا قرار داشته... نمی‌فهمید که استعاره‌ها خطرناک هستند. نباید با استعاره‌ها بازی کرد. استعاره می‌تواند به تولد عشق منجر شود... نزد توماس می‌رود تا جسمش را منحصر به فرد و جایگزین‌ناپذیر کند... متوجه می‌شود که به گروه ضعیفان تعلق دارد؛ به اردوی ضعیفان، به کشور ضعیفان ...