کتاب «سیاست خارجی افغانستان» نوشته محسن مدیرشانه‌چی چکیده و ماحصل سال‌ها پژوهش و تدریس شانه‌چی به شمار می‌رورد. در این اثر پس از بیان برخی مباحث نظری درباره سیاست خارجی و اشاره‌ای در هر مورد در انطباق آن با سیاست خارجی افغانستان است.

سیاست خارجی افغانستان محسن مدیرشانه‌چی

به گزارش کتاب نیوز به نقل از ایبنا، کتاب «سیاست خارجی افغانستان» نوشته محسن مدیرشانه‌چی از سوی انتشارات نگاه منتشر شد. این کتاب سیر سیاست خارجی این کشور در صد سال اخیر، که طی آن افغانستان با کسب یا استرداد استقلال به تنظیم و پیشبرد سیاست خارجی خود پرداخته، بررسی شده است. معرفی مختصر پادشاهان یا رؤسای جمهور افغانستان، اصول کلی و رویکردها و راهکارهای شاخص سیاست خارجی و مهم‌ترین حوادث و وقایع حیطه سیاست خارجی هر دوره، از جمله نکاتی است که در این اثر مطمح نظر نویسنده قرار گرفته است.

محسن مدیرشانه‌چی درباره تالیف کتاب «سیاست خارجی افغانستان» می‌نویسد: «از سال ۱۳۸۹ که تدریس مضمون سیاست خارجی و روابط خارجی افغانستان را در دانشگاه آزاد اسلامی افغانستان عهده‏‌دار شدم، در پی تألیف کتابی در این رابطه بودم؛ چراکه به‌‏رغم مطالب مفیدی که به فارسی و زبان‏‌های دیگر ضمن برخی کتب نشر یافته در افغانستان و ایران و غیر آن دیده می‏‌شد، کتاب جامع و موثقی که به‏‌طور مشخص به سیاست خارجی افغانستان یا روابط و مناسبات خارجی این کشور پرداخته باشد، در دست نبود. صرفا در برخی کتب مربوط به تاریخ افغانستان در انتهای هر مبحث که به زندگی و اقدامات یکی از شاهان یا رؤسای جمهور افغانستان تخصیص می‌‏یافت، گاه اشاراتی نیز به برخی مطالب مربوط به روابط این کشور و دیگر ممالک صورت گرفته بود و در این موارد نیز به سیاست خارجی افغانستان در این ادوار تقریبا اشاره‌‏ای نشده بود.

در یکی دو کتاب نیز که در نام اثر سیاست خارجی افغانستان دیده می‏‌شد، در مطالب مندرج در متن چندان نشانی از سیاست خارجی یا روابط خارجی این کشور نبود. مقالات مرتبط با موضوع در برخی نشریات نیز طبعا به گوشه‏‏‌هایی از مباحث مرتبط می‌‏پرداخت و در فضای مجازی هم به همین ترتیب ضمن مباحث دیگر گاه تنها اشاراتی پراکنده به برخی جوانب سیاست خارجی یا روابط خارجی افغانستان دیده می‏‌شد. بدین‌‏سان، با آن‌که به مسائل افغانستان در منابع گوناگون بسیار پرداخته شده اما سیاست خارجی و روابط خارجی این کشور تحت‏‌الشعاع مسائل دیگر قرار گرفته و تقریبا هیچ منبع مکتوبی که به‏ گونه‏‌ای روشمند و جامع به موضوع پرداخته باشد، موجود نبود. کتاب حاضر بر این اساس نوشته شد و امید است مقدمه‌ای در تدوین آثار تفصیلی‌تر در این‏ مورد باشد.»

در این پژوهش پس از ذکر برخی مباحث نظری درباره سیاست خارجی و اشاره‌‏ای در هر مورد در انطباق آن با سیاست خارجی افغانستان، پا به ‏پای تاریخ پیش می‏‌رود و به بررسی اجمالی سیر سیاست خارجی افغانستان در صد سال اخیر می‌‏پردازد که طی آن افغانستان با کسب یا استرداد استقلال، به تنظیم و پیشبرد سیاست خارجی خود پرداخت. در هر مرحله که علی‌‏الاصول به دوره سلطنت یا ریاست‏‌جمهوری یکی از پادشاهان یا رؤسای جمهور افغانستان مربوط می‏‌شود، پس از ذکر زندگی‏‌نامه مختصر پادشاه یا رئیس‏‌جمهور، اشاره‏‌ای اجمالی به مسائل داخلی کشور طی آن دوره صورت می‏‌گیرد؛ چرا که سیاست خارجی معمولا دنباله سیاست داخلی و در ارتباط با آن و متأثر از آن است. سپس بحث اصلی ارائه شده که بررسی سیاست خارجی دوره مورد نظر است.

در این بررسی ضمن اشارات اجمالی به مهم‌‏ترین حوادث و وقایع حیطه سیاست خارجی، اصول کلی و رویکردهای شاخص سیاست خارجی کشور در آن دوره مورد نظر قرار می‏‌گیرد و در انطباق با مقولات نظری سیاست خارجی، به جهت‏‌گیری‏‌ها، اهداف، راهبردها و راهکارهای سیاست خارجی هر دوره و ابزارهای اعمال سیاست خارجی و نیز منابع رسمی سیاست خارجی در دوره مورد نظر اشاره می‏‌شود.

طبعا نیم‏‌نگاهی نیز در این سیر به مهم‌‏ترین فرازهای روابط خارجی افغانستان در دوره مورد نظر که شکل‏‏ دهنده و نشانگر مسیر کلی سیاست خارجی کشور در آن دوره بوده است، صورت می‌‏گیرد. در بررسی و معرفی سیاست خارجی هر دوره بالضروره از وزرای خارجه آن دوره در مقام سکانداران و مجریان سیاست خارجی و احیانا برخی دیگر از دیپلمات‏‌ها و دست‌‏اندرکاران مؤثر سیاست خارجی یاد می‏‌شود.

کتاب «سیاست خارجی افغانستان» نوشته محسن مدیرشانه‌چی در 154 صفحه و قیمت 55 هزار تومان با جلد شومیز از سوی انتشارات نگاه منتشر شده است.

................ هر روز با کتاب ...............

دی ماهی که گذشت، عمر وبلاگ نویسی من ۲۰ سال تمام شد... مهر سال ۸۸ وبلاگم برای اولین بار فیلتر شد... دی ماه سال ۹۱ دو یا سه هفته مانده به امتحانات پایان ترم اول مقطع کارشناسی ارشد از دانشگاه اخراج شدم... نه عضو دسته و گروهی بودم و هستم، نه بیانیه‌ای امضا کرده بودم، نه در تجمعی بودم. تنها آزارم! وبلاگ نویسی و فعالیت مدنی با اسم خودم و نه اسم مستعار بود... به اعتبار حافظه کوتاه مدتی که جامعه‌ی ایرانی از عوارض آن در طول تاریخ رنج برده است، باید همیشه خود را در معرض مرور گذشته قرار دهیم ...
هنگام خواندن، با نویسنده‌ای روبه رو می‌شوید که به آنچه می‌گوید عمل می‌کند و مصداق «عالِمِ عامل» است نه زنبور بی‌عسل... پس از ارائه تعریفی جذاب از نویسنده، به عنوان «کسی که نوشتن برای او آسان است (ص17)»، پنج پایه نویسندگی، به زعم نویسنده کتاب، این گونه تعریف و تشریح می‌شوند: 1. ذوق و استعداد درونی 2. تجربه 3. مطالعات روزآمد و پراکنده 4. دانش و تخصص و 5. مخاطب شناسی. ...
کتاب نظم جامعه را به هم می‌زند و مردم با کتاب خواندن آرزوهایی پیدا می‌کنند که حکومت‌ها نمی‌توانند برآورده کنند... فرهنگ چیزی نیست که یک بار ساخته شود و تمام شود. فرهنگ از نو دائماً ساخته می‌شود... تا سال ۲۰۵۰ ممکن است مردم کتاب را دور بریزند... افلاطون می‌گوید کتاب، انسان‌زدایی هم می‌کند... کتاب، دشمن حافظه است... مک لوهان می‌گوید کتاب به اندازه تلویزیون دموکراتیک نیست و برای نخبگان است! ...
حریری از صوَر و اصوات طبیعت ژاپنی را روی روایتش از یک خانواده ژاپنی کشیده و مخاطب را با روح هایکوگون حاکم بر داستانش پیش می‌برد... ماجرای اصلی به خیانت شوئیچی به همسرش برمی‌گردد و تلاش شینگو برای برگرداندن شرایط به روال عادی‌... زنی که نمونه کامل زن سنّتی و مطیع ژاپنی است و در نقطه مقابل معشوق عصیانگر شوئیچی قرار می‌گیرد... زن‌ها مجبورند بچه‌هایی را بزرگ کنند که پدرهای‌شان مدت‌ها قبل فراموش‌شان کرده‌اند ...
اصطلاح راه رشد غیرسرمایه‌داری ابتدا در جلسات تئوریک بخش مطالعات کشورهای فقیر و توسعه‌نیافته کمیته مرکزی حزب کمونیست شوروی مطرح شد... ما با انقلابیون ضداستعمار ارتباط برقرار می‌کنیم و آنها را به ادامه مبارزه با امپریالیسم و قطع روابط اقتصادی با آن و حرکت به سمت خودکفایی تشویق می‌کنیم... اگر هم می‌خواهند رابطه تجاری بین‌المللی داشته باشند، با کشورهای کمونیستی ارتباط بگیرند... تنها جریان فکری که واقف بود که چه کاری باید انجام دهد، حزب توده بود ...