شانه به شانه‌ی اساتید نامدار فارسی | الف


ژیلبر لِئون ژان لازار
[Gilbert Lazard] که با نام ژیلبر لازار معروف شده است، زبان شناس و ایران شناس نامداری است که سالها با ترجمه آثار فارسی به زبان فرانسه، نقش مهمی درمعرفی و شناساندن ادبیات ایران به کشورهای فرانسوی زبان داشت. او در سال 1940 به دنیا آمد و پس از سالها تألیف و ترجمه، سرانجام در هفتاد و هشت سالگی درگذشت. در میان کتابهای او همچون شکل‌گیری زبان فارسی، بررسی شعر ایرانی و... کتاب «دستور زبان معاصر فارسی» [Grammaire du persan contemporain] از مهمترین تألیفات اوست که به زبان فرانسه نوشته شده و اهمیت کتاب تا آنجاست که به فارسی نیز ترجمه شده است.

ژیلبر لِئون ژان لازار [Gilbert Lazard] دستور زبان معاصر فارسی» [Grammaire du persan contemporain]

مهمترین دستور زبانهای فارسی که توسط مولفان فارسی زبان نوشته شده اند بدین قرارند:

دستور پنج استاد (۱۳۲۹)، دستور جامع زبان فارسی (۱۳۳۷)، دستور خانلری (۱۳۴۳)، توصیف ساختمان دستوری زبان فارسی (۱۳۴۸)، دستور صادقی و ارژنگ (۱۳۵۵)، دستور خطیب رهبر (۱۳۶۷)، ساخت زبان فارسی (غلامعلی‌زاده-۱۳۷۴)، ساخت زبان فارسی (افراشی -۱۳۸۶) و دستور زبان فارسی (وابستگی-۱۳۹۱) که پر بیراه نیست که حاصل کار ژیلبر لازار را با وجود آنکه برای مخاطب فرانسوی زبان ( یا به عبارت دیگر فرانسوی زبانانی که شیفته یادگیری زبان فارسی هستند) نوشته شده؛ اما شیوه تالیف آن به گونه‌ای است که هم برای مخاطب فرانسوی زبان و هم ترجمه آن برای مخاطب فارسی زبان کار آمد و سودمند است. چنانکه بعد از انتشار ترجمه ی آن برخی همچون مترجم براین باور بودند که کم توجهی به این اثر در طول این سالها جای تاسف و افسوس داشته است.

باید اشاره کرد ترجمه فارسی این کتاب توسط مهستی بحرینی انجام شده و نشر هرمس آن را به بازار فرستاده است؛ اما آنچه به همت نشر فرهنگ معاصر به بازار آمده نسخه اصلی و فرانسوی زبان آن است که برای بار نخست در سال ١٩۵٧ در پاریس منتشر شده است. ترجمۀ انگلیسی آن هم در سال ١٩٩١ توسط هرمز میلانیان انجام شده و در آمریکا به چاپ رسیده که نشان از اهمیت کار لازار دارد. با اینکه او بر ضرورت بازبینی و ویراش کتابش واقف بود اما هیچگاه فراقت انجام این کار را به تنهایی نیافت.

سرانجام در سال 2006 این کتاب با همکاری یان ریشار، پولت سامولیان و رخساره حشمتی (استادیار زبان‌شناسی در فرانسه) مورد بازبینی و ویرایش جدی قرار گرفت که حاصل کار بر پیراستگی و قوت‌های آن افزود. البته باید توجه داشت که نسخه ترجمه شده و فارسی کتاب بر اساس چاپ نخست آن و همچنین ترجمه‌ی انگلیسی اش انجام شده است؛ اما آنچه توسط نشر فرهنگ معاصر منتشر شده، نسخه ویراسته شده کتاب به زبان اصلی کتاب (فرانسه) است.

یان ریشار که در سال 1948 متولد شده، استاد ایران‌شناسی دانشگاه سوربن فرانسه بود، او همچنین ریاست مؤسسه مطالعات ایرانی دانشگاه سوربن در فرانسه را نیز برعهده داشت. او در زمینه تاریخ معاصر ایران و هم چنین ادبیات فارسی دارای تخصص است. یان ریشار در دانشگاه لیون و گرونوبل در رشته زبان‌شناسی فارغ التحصیل شده و در دانشگاه توبینگن در آلمان زبان عربی و ادبیات فارسی خوانده‌است. ریشار برای ویراست تازه کتاب پیشگفتاری نیز نوشته است که ابتدای کتاب حاضر نیز منتشر شده است.

پایان سخن اینکه ژیلبر لازار در مقدمه کتاب «دستور زبان معاصر فارسی» ابراز امیدواری کرده است که این دستور زبان برای کسانی که در کار آموزش دادن زبان فارسی هستند و کسانی که آن را می‌آموزند و همچنین برای زبان‏شناسانی که می‏خواهند منابعی دربارۀ زبان ملی ایران معاصر بدست آورند، کارآمد باشد. هدفی که در مجموع می توان گفت در این کتاب محقق شده است و ژیلبر لازار در این میدان شانه با شانه‌ی اساتید نامدار زبان و ادبیات فارسی پیش آمده است.

................ تجربه‌ی زندگی دوباره ...............

با نگارش رساله‌ای درباره ابن‌سینا، از دانشگاه آکسفورد دکترا گرفت... در دانشگاه شیکاگو به عنوان استاد اندیشه اسلامی فعالیت کرد... ارایه راه‌حلی بر روش تفسیری سنتی آیه به آیه مسلمانان... تاثیر متقابل وحی الهی و تاریخ یعنی تاثیر جامعه عصر نزول قرآن... رویکرد ناقص، گزینشی و بیرون‌نگر به قرآن را نقد می‌کرد و از اینکه هنوز مفسران معاصر از این روش برای فهم قرآن استفاده می‌کنند، ناراضی بود ...
گوشه‌هایی مهم از تاریخ تجدد در ایران... 6 محصل مسلمان از ایران، برای آموختن علوم جدید و آشنایی با تمدن غرب وارد لندن می‌شوند... روبه‌رو شدن با تندروهای مسیحی، تبشیری های متعصب، حلقه‌ی فراماسون‌های پنهان کار، انجمن‌های کارگری رادیکال... جامعه‌ای که تصویر دقیقی از آن در آثار جین آستین ترسیم شده است... یکی از آنها نام کتاب خاطرات خود از این سفر را «حیرت نامه» نامید ...
ماجرای گروه پیکان سیاه در زمان جنگ گل‌ها در انگلستان اتفاق می‌افتد... پدر ریچارد را کشته است تا بتواند قیم او شود و از دارایی‌اش سوءاستفاده کند... ریاکار، خائن، مرافعه‌جو و پیمان‌شکن است و حتی حاضر است در گرماگرم جنگ تغییر تابعیت بدهد تا بتواند از بدبختی شکست‌خوردگان بهره‌برداری کند... جان، در واقع جواناست! دختری یتیم که سر دانیل، قصد دارد او را به همسری ریچارد دربیاورد ...
بازنویسی بخشی از روایت هفت پیکر... یکی از چکمه‌های سمانه گم می‌شود... کابوس‌های جوانی را حکایت می‌کند که خاطرات پدر مرده‌اش، شهر زادگاهش یعنی اصفهان و رودخانه زاینده رود او را به مرز پریشانی می‌رساند... روایت‌گر پسر خنگی است که تا پیش از رفتن به مدرسه حرف نمی‌زند... باید به تنهایی چند اسیر عراقی را به پشت جبهه منتقل کند... تصمیم می گیرد که با همسر واقعی اش همبازی شود ...
ماجرای رستم و سهراب، تنها موردی است که در آن پدری ناخواسته فرزندش را -چون که معترض حکومت شاه ایران شده بود- می‌کشد و تراژدی فرزندکشی را رقم می‌زند... تنها زن باقرآباد که بلد است از روی کتاب شعر بخواند... با یکه‌بزن‌های دیگر به طمع پول همراه شده تا دل «آذر» را به دست بیاورد... اما آذر دلش برای زندگی با «گروهبان رستمی» هوایی شده... معلوم نمی‌شود این مادر متفاوت و قوی، چه تأثیری در زندگی سالار داشته ...