کتاب «صد سال کاریکاتور در تهران» با گردآوری، تنظیم و نگارش جمال رحمتی منتشر شده است.

صد سال کاریکاتور در تهران جمال رحمتی

به گزارش کتاب نیوز به نقل از ایسنا، کتاب «صد سال کاریکاتور در تهران» یکی دیگر از کتاب‌های مجموعۀ کتب سده (یعنی صد سال نویسندگی در تهران، صد سال نقاشی در تهران، صد سال عکاسی مناظر در تهران و صد سال گرافیک در تهران) انتشارات علمی و فرهنگی است که تلاشی برای بازنمایی وضعیت فرهنگی و هنری صد سال اخیر شهر تهران است.

جمال رحمتی مؤلف این اثر کاریکاتوریست و پژوهشگر متولد سال ۱۳۵۱ در زنجان است. او فارغ‌التحصیل رشتهٔ گرافیک از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران است و فوق لیسانسش را هم در زمینه انیمیشن از دانشکده سینما تئاتر دانشگاه هنر اخذ کرده‌ است. رحمتی در جایگاه کاریکاتوریست با روزنامه‌ها و مجلات دنیای تصویر، همشهری، شرق، توانا، ایران، زن، زنان فردا، روز هفتم، عصر آزادگان، جامعه، توس، نشاط و بسیاری نشریات دیگر سابقه همکاری دارد. همچنین دبیر سرویس کاریکاتور و کارتون نشریاتی همچون شرق، هم‌میهن، مجلات همشهری و… بوده و در حال حاضر هم دبیر سرویس طرح روزنامه اعتماد است. جمال رحمتی دارندهٔ ۲۶ جایزه بین‌المللی از جمله شش جایزهٔ اول جهانی است. او مدرس دانشگاه است و تا کنون کارگردانی چند فیلم کوتاه داستانی را نیز تجربه کرده‌ است.

در پشت جلد کتاب «صد سال کاریکاتور در تهران» موضوع و محتوای آن به این شرح توضیح داده شده است:

«کاریکاتور و کارتون هنر عصر جدید است. هنری که قرن‌ها بعد از ظهور و ثبوت رشته‌های دیگر تجسمی به‌وجود آمده است. بسیاری ریشۀ آن را در آثار داوینچی و دورر و… جست‌وجو می‌کنند، اما واقعیت این است که اصرار آدمی برای مشخص شدن تکلیف همه چیز، او را به این ریشه‌یابی رسانده است و معلوم نیست که واقعیت این باشد؛ اما این‌که چه زمانی و چگونه وارد ایران شده است، واضح و مشخص است. شاید آن زمان که از عظیم‌زاده، نقاش اهل تبریز و از بنیانگذاران هنر کاریکاتور، توانست با بهره‌گیری از شیوۀ طراحی روتر، اما با خط و ترکیب‌بندی‌های ساده‌تر، نخستین کاریکاتورهای بومی ایران را پایه‌گذاری کند، فکر نمی‌کرد که یک قرن بعد ایران یکی از مراکز مهم کارتون و کاریکاتور دنیا شود. اگر فضای مجازی را کنار بگذاریم، کارتون و کاریکاتور دو رسانۀ مهم برای عرضه دارد؛ مطبوعات و نمایشگاه‌ها. تهران مرکز هر دوی این‌هاست. مهم‌ترین نشریات و معتبرترین نمایشگاه‌ها و جشنواره‌های کاریکاتور و کارتون کشور در تهران برگزار می‌شود. کتاب حاضر نگاهی اجمالی به کاریکاتور ایران از ابتدا تاکنون دارد و تهران را از نگاه نقادانۀ صد کارتونیست به نمایش می‌گذارد».

در معرفی ناشر آمده است: این اثر در چهار بخش کلی تنظیم و دسته‌بندی شده است که پس از پیشگفتار و مقدمه آمده‌اند؛ در بخش اول تاریخ کاریکاتور ایران از منظری دیگر بررسی شده که مباحثی چون اولین نشریات فکاهی-انتقادی در دوره‌های مختلف تاریخی از سال‌های اول پیروزی مشروطه تا زمان انتشار مجلهٔ گل‌آقا و خط‌خطی از جملهٔ آن‌هاست. کتاب سپس در بخش بعدی نگاهی کلی به کارتونیست و کاریکاتوریست‌های ایران طی دهه‌های ۲۰ تا ۹۰ انداخته است. در بخش بعدی نیز زندگی و آثار ریش‌سفیدهای کاریکاتور ایران یعنی کامبیز درم‌بخش، غلامعلی لطیفی و بهمن رضایی بررسی شده است. در بخش پایانی این کتاب نیز که «تهران از منظر کارتونیست‌ها» نام دارد با رزومه‌ای مختصر از ۱۰۰ کارتونیست ایرانی به علاوۀ یک اثر از آن‌ها دربارهٔ تهران روبه‎روییم.

صد سال کاریکاتور در تهران با همکاری شهرداری تهران و انتشارات علمی و فرهنگی در ۲۵۹ صفحه به شکل نیمه‌مصور با شمارگان ۵۰۰ و قیمت ۱۵۷ هزار تومان منتشر شده است.

................ هر روز با کتاب ...............

بازنویسی بخشی از روایت هفت پیکر... یکی از چکمه‌های سمانه گم می‌شود... کابوس‌های جوانی را حکایت می‌کند که خاطرات پدر مرده‌اش، شهر زادگاهش یعنی اصفهان و رودخانه زاینده رود او را به مرز پریشانی می‌رساند... روایت‌گر پسر خنگی است که تا پیش از رفتن به مدرسه حرف نمی‌زند... باید به تنهایی چند اسیر عراقی را به پشت جبهه منتقل کند... تصمیم می گیرد که با همسر واقعی اش همبازی شود ...
ماجرای رستم و سهراب، تنها موردی است که در آن پدری ناخواسته فرزندش را -چون که معترض حکومت شاه ایران شده بود- می‌کشد و تراژدی فرزندکشی را رقم می‌زند... تنها زن باقرآباد که بلد است از روی کتاب شعر بخواند... با یکه‌بزن‌های دیگر به طمع پول همراه شده تا دل «آذر» را به دست بیاورد... اما آذر دلش برای زندگی با «گروهبان رستمی» هوایی شده... معلوم نمی‌شود این مادر متفاوت و قوی، چه تأثیری در زندگی سالار داشته ...
این سی و دو دفتر را در زندانی نوشت که در رژیم موسولینی از سال 1929 تا مرگ خود، به مدت یازده سال، در آن به سر برد... به رغم عدم دسترسی به کتاب‌ها و مراجع لازم، درباره‌ی متنوع‌ترین و مشکل‌ترین مسائل سیاست، فلسفه، تاریخ فکری و اجتماعی، هنر و ادبیات به بحث می‌پردازد... یادداشت‌هایی درباره‌ی ماکیاولی، سیاست و دولت جدید، درباره‌ی بسط بورژوازی ایتالیایی؛ ادبیات و حیات ملی، تأملاتی درباره‌ی دانته و درباره‌ی رمان پاورقی ...
حقیقت این است که شهرت «دو قرن سکوت» بیش از آنکه مرهون ارزش و اعتبار علمی‌اش باشد، حاصل محتوای ایدئولوژیک آن است... موضوعات علمی را به سبک ادبی برای هر دو گروه متخصص و متوسط می‌نوشت... سبک او که آمیزه‌ای بود از اطلاعات وسیع و مقبول علمی در بیانی سرشار از جذابیت ادبی و روایتگری... غزالی قهرمان کتاب فرار از مدرسه است و حافظ قهرمان از کوچه‌ی رندان است و نظامی قهرمان پیر گنجه در جستجوی ناکجا آباد ...
زمان وقوع حوادث داستان دهه‌ی 1930 میلادی و مقارن با دوره‌ی رکود بزرگ اقتصادی آمریکاست... تنها دارایی ارزشمند خانواده‌شان، بشقابی است که روی آن یک رودخانه، سه آدم، یک پل و درخت بیدی آبی‌رنگ نقش بسته است... مدام مجبور به کوچ از جایی به جای دیگر برای کسب درآمدی ناچیز بوده‌اند... آسیب‌های روانی و عاطفی که در این دوره بر کودکان وارد شد، در دهه‌های بعد آثار خود را در زندگی بزرگسالی‌شان نشان داد ...