کتاب «صد سال کاریکاتور در تهران» با گردآوری، تنظیم و نگارش جمال رحمتی منتشر شده است.

صد سال کاریکاتور در تهران جمال رحمتی

به گزارش کتاب نیوز به نقل از ایسنا، کتاب «صد سال کاریکاتور در تهران» یکی دیگر از کتاب‌های مجموعۀ کتب سده (یعنی صد سال نویسندگی در تهران، صد سال نقاشی در تهران، صد سال عکاسی مناظر در تهران و صد سال گرافیک در تهران) انتشارات علمی و فرهنگی است که تلاشی برای بازنمایی وضعیت فرهنگی و هنری صد سال اخیر شهر تهران است.

جمال رحمتی مؤلف این اثر کاریکاتوریست و پژوهشگر متولد سال ۱۳۵۱ در زنجان است. او فارغ‌التحصیل رشتهٔ گرافیک از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران است و فوق لیسانسش را هم در زمینه انیمیشن از دانشکده سینما تئاتر دانشگاه هنر اخذ کرده‌ است. رحمتی در جایگاه کاریکاتوریست با روزنامه‌ها و مجلات دنیای تصویر، همشهری، شرق، توانا، ایران، زن، زنان فردا، روز هفتم، عصر آزادگان، جامعه، توس، نشاط و بسیاری نشریات دیگر سابقه همکاری دارد. همچنین دبیر سرویس کاریکاتور و کارتون نشریاتی همچون شرق، هم‌میهن، مجلات همشهری و… بوده و در حال حاضر هم دبیر سرویس طرح روزنامه اعتماد است. جمال رحمتی دارندهٔ ۲۶ جایزه بین‌المللی از جمله شش جایزهٔ اول جهانی است. او مدرس دانشگاه است و تا کنون کارگردانی چند فیلم کوتاه داستانی را نیز تجربه کرده‌ است.

در پشت جلد کتاب «صد سال کاریکاتور در تهران» موضوع و محتوای آن به این شرح توضیح داده شده است:

«کاریکاتور و کارتون هنر عصر جدید است. هنری که قرن‌ها بعد از ظهور و ثبوت رشته‌های دیگر تجسمی به‌وجود آمده است. بسیاری ریشۀ آن را در آثار داوینچی و دورر و… جست‌وجو می‌کنند، اما واقعیت این است که اصرار آدمی برای مشخص شدن تکلیف همه چیز، او را به این ریشه‌یابی رسانده است و معلوم نیست که واقعیت این باشد؛ اما این‌که چه زمانی و چگونه وارد ایران شده است، واضح و مشخص است. شاید آن زمان که از عظیم‌زاده، نقاش اهل تبریز و از بنیانگذاران هنر کاریکاتور، توانست با بهره‌گیری از شیوۀ طراحی روتر، اما با خط و ترکیب‌بندی‌های ساده‌تر، نخستین کاریکاتورهای بومی ایران را پایه‌گذاری کند، فکر نمی‌کرد که یک قرن بعد ایران یکی از مراکز مهم کارتون و کاریکاتور دنیا شود. اگر فضای مجازی را کنار بگذاریم، کارتون و کاریکاتور دو رسانۀ مهم برای عرضه دارد؛ مطبوعات و نمایشگاه‌ها. تهران مرکز هر دوی این‌هاست. مهم‌ترین نشریات و معتبرترین نمایشگاه‌ها و جشنواره‌های کاریکاتور و کارتون کشور در تهران برگزار می‌شود. کتاب حاضر نگاهی اجمالی به کاریکاتور ایران از ابتدا تاکنون دارد و تهران را از نگاه نقادانۀ صد کارتونیست به نمایش می‌گذارد».

در معرفی ناشر آمده است: این اثر در چهار بخش کلی تنظیم و دسته‌بندی شده است که پس از پیشگفتار و مقدمه آمده‌اند؛ در بخش اول تاریخ کاریکاتور ایران از منظری دیگر بررسی شده که مباحثی چون اولین نشریات فکاهی-انتقادی در دوره‌های مختلف تاریخی از سال‌های اول پیروزی مشروطه تا زمان انتشار مجلهٔ گل‌آقا و خط‌خطی از جملهٔ آن‌هاست. کتاب سپس در بخش بعدی نگاهی کلی به کارتونیست و کاریکاتوریست‌های ایران طی دهه‌های ۲۰ تا ۹۰ انداخته است. در بخش بعدی نیز زندگی و آثار ریش‌سفیدهای کاریکاتور ایران یعنی کامبیز درم‌بخش، غلامعلی لطیفی و بهمن رضایی بررسی شده است. در بخش پایانی این کتاب نیز که «تهران از منظر کارتونیست‌ها» نام دارد با رزومه‌ای مختصر از ۱۰۰ کارتونیست ایرانی به علاوۀ یک اثر از آن‌ها دربارهٔ تهران روبه‎روییم.

صد سال کاریکاتور در تهران با همکاری شهرداری تهران و انتشارات علمی و فرهنگی در ۲۵۹ صفحه به شکل نیمه‌مصور با شمارگان ۵۰۰ و قیمت ۱۵۷ هزار تومان منتشر شده است.

................ هر روز با کتاب ...............

راسکلنیکوف بر اساس جان‌مایه‌ای از فلسفه هگل دست به جنایت می‌زند... انسان‌ها را به دو دسته تقسیم می‌کند: نخست انسان‌های عادی که می‌بایست مطیع باشند و حق تجاوز از قانون را ندارند و دوم انسان‌های که او آن را «مافوق بشر» یا غیرعادی می‌نامد و اینان مجازند که برای تحقق اهداف والای خود از قانون عدول کنند... به زعم او همه‌ی قانون‌گذاران و بنیان‌گذاران «اصول انسانیت» به نوعی متجاوز و خونریز بوده‌اند؛ ناپلئون، سولن و محمد را که از او تحت عنوان «پیامبر شمشیر» یاد می‌کند از جمله این افراد استثنایی می‌‌داند ...
انقلابی‌گری‌ای که بر من پدیدار شد، حاوی صورت‌های متفاوتی از تجربه گسیختگی و گسست از وضعیت موجود بود. به تناسب طیف‌های مختلف انقلابیون این گسیختگی و گسست، شدت و معانی متفاوتی پیدا می‌کرد... این طیف از انقلابیون دیروز بدل به سامان‌دهندگان و حامیان نظم مستقر می‌شوند... بخش زیادی از مردان به‌ویژه طیف‌های چپ، جنس زنانه‌تری از انقلابی‌گری را در پیش گرفتند و برعکس... انقلابی‌گری به‌واقع هیچ نخواستن است ...
سند در ژاپن، قداست دارد. از کودکی به مردم می‌آموزند که جزئیات را بنویسند... مستند کردن دانش و تجربه بسیار مهم است... به شدت از شگفت‌زده شدن پرهیز دارند و همیشه دوست دارند همه چیز از قبل برنامه‌ریزی شده باشد... «هانسه» به معنای «خودکاوی» است یعنی تأمل کردن در رفتاری که اشتباه بوده و پذیرفتن آن رفتار و ارزیابی کردن و تلاش برای اصلاحش... فرایند تصمیم‌سازی در ژاپن، نظام رینگی ست. نظام رینگی، نظام پایین به بالا است... این کشور را در سه کلمه توصیف می‌کنم: هارمونی، هارمونی، هارمونی! ...
دکتر مصدق، مهندس بازرگان را مسئول لوله‌کشی آب تهران کرده بود. بعد کودتا می‌شود اما مهندس بازرگان سر کارش می‌ماند. اما آخر هفته‌ها با مرحوم طالقانی و دیگران دور هم جمع می‌شدند و از حکومت انتقاد می‌کردند. فضل‌الله زاهدی، نخست‌وزیر کودتا می‌گوید یعنی چه، تو داری برای من کار می‌کنی چرا از من انتقاد می‌کنی؟ بازرگان می‌گوید من برای تو کار نمی‌کنم، برای مملکت کار می‌کنم، آب لوله‌کشی چه ربطی به کودتا دارد!... مجاهدین بعد از انقلاب به بازرگان ایراد گرفتند که تو با دولت کودتا همکاری کردی ...
توماس از زن‌ها می‌ترسد و برای خود یک تز یا نظریه ابداع می‌کند: دوستی بدون عشق... سابینا یک‌زن نقاش و آزاد از هر قیدوبندی است. اما ترزا دختری خجالتی است که از خانه‌ای آمده که زیر سلطه مادری جسور و بی‌حیا قرار داشته... نمی‌فهمید که استعاره‌ها خطرناک هستند. نباید با استعاره‌ها بازی کرد. استعاره می‌تواند به تولد عشق منجر شود... نزد توماس می‌رود تا جسمش را منحصر به فرد و جایگزین‌ناپذیر کند... متوجه می‌شود که به گروه ضعیفان تعلق دارد؛ به اردوی ضعیفان، به کشور ضعیفان ...