علیه انقلاب فرهنگی | آرمان ملی


مادلین تین[Madeleine Thien] نویسنده و رمان‌نویس کانادایی، دختر مهاجران مالزیایی چینی است. نوشته‌های تین با تحسین زودهنگام آلیس مونرو مواجه شد.
سالن کنسرت اصلی کنسرواتوار موسیقی شانگهای، آنچه که زمانی امتیاز فرانسوی شهر محسوب می‌شد، سالن کنسرت هه‌لوتینگ نامیده می‌شود. می‌توان بازدیدکنندگان امروز این ساختمان وسیع- ساختمانی به سبک غربی که در سال 2003 افتتاح شده- را که اهمیت نامش را درک نمی‌کنند مورد اغماض قرار داد. هه لوتینگ آهنگسازی بود که از سال 1949 به مدیریت کنسرواتوار منصوب شد. همچنان که انقلاب فرهنگی مائو تسه‌تونگ قدرت می‌یافت، هه لوتینگ را به‌خاطر نوشته‌هایش درباره دبوسی مورد حمله قرار دادند. در سال 1968 پس از دو سال خشونت و تحقیر، ارتش سرخ او را مقابل دوربین‌های تلویزیون کشاند تا مورد تهدید و آزار جسمی قرار بدهند.

مادلین تین [Madeleine Thien] نگویید چیزی نداریم» [Do not say we have nothing]

در این زمان، از آنجایی‌که هنرجویان اساتید و یکدیگر را مورد حمله و انتقاد قرار می‌دادند، موجی از خودکشی‌ها در کنسرواتوار به وقوع پیوست. بااین‌حال هه لوتینگ از تسلیم‌شدن سر باز زد. دو هفته بعد، او را برای نمایش مجدد بازگرداندند، او در پخش مستقیم تلویزیون بر سر کسانی که آزار و اذیتش می‌کردند فریاد زد: «شرم بر شما که دروغ می‌گویید.»
در سومین رمان قدرتمند نویسنده کانادایی «نگویید چیزی نداریم» [Do not say we have nothing]، عمدتا اعتراض هه لوتینگ به‌منزله لحظه ایستادگی در تاریخ ددمنشانه‌، همراه با وقایع دو دهه بعد پیرامون اعتراضات میدان تیان‌آن‌من نشان داده می‌شود. تاریخ در چین از اهمیت خاصی برخوردار است. روایات تاریخی، بیش از 60 سال در خدمت ملزومات متغیر سیاست‌های رژیم، دستکاری یا سرپوش گذاشته شده است. نوشتن تاریخ اشتباه- تاریخی که از خط‌مشی حزب عدول کند- هنوز می‌تواند شما را دچار مشکلاتی نماید.

تین از این تاریخ بهره می‌گیرد و آن را در رمانی پرشور و آمرانه درمی‌آمیزد که به جنگ داخلی چین و تا امروز بازمی‌گردد. در قلب آن، سرنوشت‌ درهم‌تنیده مجموعه‌ای از شخصیت‌ها به چشم می‌خورد که برای موسیقی و با موسیقی زندگی می‌کنند تا آن هنگام که پیشامدهای برآمده از انقلاب، دنیایشان را به نابودی می‌کشاند.

داستان تین از ونکوور آغاز می‌شود، جایی‌که راوی که با مادرش زندگی می‌کند و با هردو نام چینی، لی‌لینگ و انگلیسی، ماری شناخته می‌شود. به ما درباره پدرش می‌گوید که چند سال زودتر ناپدید شد و در 1989 وقتی ماری ده سال داشت در 39سالگی در هنگ‌کنگ خودکشی کرد. در همان سال، خویشاوندی نوجوان از چین سر رسید: آی مینگ، دختر جوانی که در پی سرکوب بی‌رحمانه‌ اشغال میدان تیان‌آن‌من توسط دانش‌آموزان و دانشجویان ناچار به فرار شده بود. به تدریج که جلوو‌عقب‌بردن بیش از هفت‌دهه تاریخ را دنبال می‌کنیم، ماری داستان پدرش و رابطه عمیق اما آشفته‌ خودش را با خویشاوندش آی مینگ گرد می‌آورد.

داستان خیلی سخت فاش می‌شود- ماری چندان نمی‌تواند به زبان چینی صحبت کند و بخواند، در‌عین‌حال رویدادها و شخصیت‌ها نیز زیرلایه‌های فراموشی مدفون شده‌اند. صفحات باقی‌مانده از یک‌سری دفترچه که از چین به کانادا آورده شده‌اند، داستان را شکل می‌دهند.

همچنان که رابطه آی مینگ و ماری صمیمانه‌تر می‌شد، ماری فهمید پدرش، جیانگ کای، تنها فرد خانواده‌اش بود که از قحطی ناشی از سیاست جهش بزرگ رو به جلوی مائو در اواخر دهه 50 میلادی و اوایل 60 میلادی جان به‌در برد؛ پیانونوازی بااستعداد محسوب می‌شد و همچنین دوست پدر آی مینگ، اسپارو، بود که او نیز آهنگسازی با استعداد و استادش در کنسرواتوار موسیقی شانگهای بود.

ماری چیزهای زیادی درباره نسل‌های پیشین خانواده فراگرفت، از جمله خاله بزرگ و مادربزرگ آی مینگ- سوئرل و بیگ مادر- که به‌منزله خواهران نوجوان در دهه 1940 به‌عنوان خواننده‌های دوره‌گرد چایخانه امرار معاش می‌کردند. وقتی سوئرل و همسرش را در دهه 1950 به اردوگاه کار اجباری فرستادند، بیگ مادر دخترشان، ژولی، را بزرگ کرد که به ویولون‌نوازی متعهد تبدیل شد.

زندگی این نسل‌های پیشین، پیرامون کنسرواتوار شانگهای می‌چرخد تا آنکه انقلاب فرهنگی همه‌چیز را نابود می‌کند. موسیقی مورد علاقه‌ آنها دلیلی برای شکنجه و آزارشان می‌شود؛ اما همچنان که تلاش می‌کردند علیرغم هرج‌ومرج، اندوه، خیانت و خشونت، به مفاهیم و عشق پایبند بمانند، آن موسیقی باز هم در ذهنشان جاری می‌شود. رویاهای لطیف شخصیت‌های تین در نقطه مقابل خشونت پرآشوب سیاست مائوئیستی قرار می‌گیرد، دو اجرای گلن گلد از واریاسیون‌های گلدبرگ اثر باخ همچون موسیقی متن رنج و رستگاری در رمان جریان می‌یابد. این رمان تداعی برجسته و تاثربرانگیز تراژدی قرن بیستم چین است.

................ تجربه‌ی زندگی دوباره ...............

راسکلنیکوف بر اساس جان‌مایه‌ای از فلسفه هگل دست به جنایت می‌زند... انسان‌ها را به دو دسته تقسیم می‌کند: نخست انسان‌های عادی که می‌بایست مطیع باشند و حق تجاوز از قانون را ندارند و دوم انسان‌های که او آن را «مافوق بشر» یا غیرعادی می‌نامد و اینان مجازند که برای تحقق اهداف والای خود از قانون عدول کنند... به زعم او همه‌ی قانون‌گذاران و بنیان‌گذاران «اصول انسانیت» به نوعی متجاوز و خونریز بوده‌اند؛ ناپلئون، سولن و محمد را که از او تحت عنوان «پیامبر شمشیر» یاد می‌کند از جمله این افراد استثنایی می‌‌داند ...
انقلابی‌گری‌ای که بر من پدیدار شد، حاوی صورت‌های متفاوتی از تجربه گسیختگی و گسست از وضعیت موجود بود. به تناسب طیف‌های مختلف انقلابیون این گسیختگی و گسست، شدت و معانی متفاوتی پیدا می‌کرد... این طیف از انقلابیون دیروز بدل به سامان‌دهندگان و حامیان نظم مستقر می‌شوند... بخش زیادی از مردان به‌ویژه طیف‌های چپ، جنس زنانه‌تری از انقلابی‌گری را در پیش گرفتند و برعکس... انقلابی‌گری به‌واقع هیچ نخواستن است ...
سند در ژاپن، قداست دارد. از کودکی به مردم می‌آموزند که جزئیات را بنویسند... مستند کردن دانش و تجربه بسیار مهم است... به شدت از شگفت‌زده شدن پرهیز دارند و همیشه دوست دارند همه چیز از قبل برنامه‌ریزی شده باشد... «هانسه» به معنای «خودکاوی» است یعنی تأمل کردن در رفتاری که اشتباه بوده و پذیرفتن آن رفتار و ارزیابی کردن و تلاش برای اصلاحش... فرایند تصمیم‌سازی در ژاپن، نظام رینگی ست. نظام رینگی، نظام پایین به بالا است... این کشور را در سه کلمه توصیف می‌کنم: هارمونی، هارمونی، هارمونی! ...
دکتر مصدق، مهندس بازرگان را مسئول لوله‌کشی آب تهران کرده بود. بعد کودتا می‌شود اما مهندس بازرگان سر کارش می‌ماند. اما آخر هفته‌ها با مرحوم طالقانی و دیگران دور هم جمع می‌شدند و از حکومت انتقاد می‌کردند. فضل‌الله زاهدی، نخست‌وزیر کودتا می‌گوید یعنی چه، تو داری برای من کار می‌کنی چرا از من انتقاد می‌کنی؟ بازرگان می‌گوید من برای تو کار نمی‌کنم، برای مملکت کار می‌کنم، آب لوله‌کشی چه ربطی به کودتا دارد!... مجاهدین بعد از انقلاب به بازرگان ایراد گرفتند که تو با دولت کودتا همکاری کردی ...
توماس از زن‌ها می‌ترسد و برای خود یک تز یا نظریه ابداع می‌کند: دوستی بدون عشق... سابینا یک‌زن نقاش و آزاد از هر قیدوبندی است. اما ترزا دختری خجالتی است که از خانه‌ای آمده که زیر سلطه مادری جسور و بی‌حیا قرار داشته... نمی‌فهمید که استعاره‌ها خطرناک هستند. نباید با استعاره‌ها بازی کرد. استعاره می‌تواند به تولد عشق منجر شود... نزد توماس می‌رود تا جسمش را منحصر به فرد و جایگزین‌ناپذیر کند... متوجه می‌شود که به گروه ضعیفان تعلق دارد؛ به اردوی ضعیفان، به کشور ضعیفان ...