این روزها این عبارت را روی جلد کتابها زیاد میبینیم: «از پرفروشهای نیویورکتایمز!» عبارتی پرطمطراق که قصدش این است شما را به سمت خود بخواند، وادارتان کند به انتخاب کتاب، و قاعدتا بعد از انتخاب و پولدادن بابت آن، ناگزیرید وقت بگذارید و آن را بخوانید. این اتفاق ناراحتکنندهای است که این روزها در بازار نشر افتاده و ناشران و مترجمان هم به این ابتذال دامن میزنند. پس باید ترسید و نگران بود: از پائولو کوییلوها، جوجو مویزها، روث ورها، میچ آلبومها، فردریک بکمنها و نویسندههای دیگری که مترجمها و ناشران ایرانی در بازار بدون کپیرایت، در پی سودِ ارزان و بهقول معروف «مُفت» هستند.
این موضوع باید همه ما را نگران كند كه درواقع این ناشران و مترجمان و نویسندگان آنقدرها هم كه ما تصور میكنیم، بیضرر نیستند. این نوع كتابها در كنار فوایدی كه دارند (مثلا برخی را کتابخوان کنند)، ممكن است به همه ما لطمه هم وارد كنند و گاهی نهتنها راهگشا نیستند، بلكه همه ما را از درك واقعیت نیز دور میسازند. باید به همه منتقدان و صاحبنظران توصیه کرد که دست از بیتفاوتی در این زمینه بردارند و تنها با این دیدگاه آرامشبخش كه این كتابها هرچه باشند درنهایت خوانندگان را به سمت کتاب و کتابخوانی سوق میدهند، به آنها نگاه نكنند. باید به این فكر كرد اگر درعوض، ادبیاتِ پیشپاافتاده موجودِ در این كتابها باعث زوال ادراك شود و توانایی فرد را در درك خود و هستی تحتتاثیر قرار داده و مانع از دركِ درست آنها شود، چه اتفاقی میافتد؟ سخن این است كه اگر این كتابها آنطور كه ناشران و مترجمانشان ادعا میكنند با كشف و شهودشان موجب تقویت خوانندگان میشوند، نتوانند به قدر كافی رضایت آنها را جلب كنند و درعوض باعث ضعف خوانندگان شوند، چه میشود؟
جُرج اُروِل نویسیده شهیر انگلیسی در مراسم بزرگداشت معروف خود علیه سخنان سیاسی مبتذل و پیشپاافتاده به دورهای مخرب اشاره کرد: «زبان، زشت و سخیف میشود، به دلیلِ اینكه افكار ما پوچ و ابلهانه است، اما همین شلختگی و ضعفِ زبان، داشتن افكار احمقانه را برای ما آسانتر میكند.»
انحطاطِ زبان، موجب خوشبینی و غرور كاذب میشود. ما نیز زمانی كه حس میكنیم در حكمت عمیق خود فرورفتهایم، دچار سرنوشت مشابهی میشویم و لطمه میبینیم، مانند خاكی كه سرانجام بدبینی در آن ریشه میكند؛ از آن بدتر بیان راهورسم زندگی با این نوع کتابهای بهظاهر جذاب و فریبندهای است که از سوی ناشران و مترجمانی که تنها به فکر سود هستند، صورت میگیرد: این بسیار خطرناك است، زیرا در هر زندگی چالشهایی سر راه انسان قرار میگیرد كه نیاز به خردِ واقعی و بصیرتی سخت دارند. باید آگاه باشیم این نوع كتابهای جذاب که با تیتر فریبنده «پرفروشهای نیویورکتایمز!» که هیچ ربطی هم به بازار کتاب ایران ندارد، مزین شده، طرفداران زیادی دارند، ما را به کتابخوانی سوق نمیدهند! باید مراقب بود! چراکه همانطور كه شما در جستوجوی كتاب هستید، كتاب نیز شما را میجوید و فرامیخواند.
آرمان ملی
