گراهام گرین

19 بهمن 1384

گراهام-گرین

تحصیلات خود را در آکسفورد انجام داد. در ناتینگهام Nottingham به روزنامه‌نگاری پرداخت و همانجا بود که در 1926 به مذهب کاتولیک درآمد و متعصبی پرشور گشت... سالها سردبیر روزنامه "تایمز" Times بود، در 1930 آن را رها کرد و به انتشار رمان پرداخت و هرسال تا زمان جنگ، داستانی منتشر کرد. در 1935 به لیبریا و مکزیکو سفر کرد و خاطرات این سفر را که تا 1939 به طول انجامید، انتشار داد... مدتی در وزارت اطلاعات و وزارت خارجه مشغول شد.

گراهام گرین، Greene, Graham داستان‌نویس و نمایشنامه‌نویس انگلیسی (1904-1993) تحصیلات خود را در آکسفورد انجام داد. در ناتینگهام Nottingham به روزنامه‌نگاری پرداخت و همانجا بود که در 1926 به مذهب کاتولیک درآمد و متعصبی پرشور گشت، چنانکه همه آثارش نظر مذهبی او را منعکس و کشمکش میان نیروی بدی و نیروی نیکی را عرضه می‌کند. در آثار گرین که غالباً پرهیجان و تکان‌دهنده است، موضوعهای شوم و نفرت‌انگیز آشکارا در برابر موضوعهای الهی و زیبا قرار می‌گیرد. گرین سالها سردبیر روزنامه "تایمز" Times بود، در 1930 آن را رها کرد و به انتشار رمان پرداخت و هرسال تا زمان جنگ، داستانی منتشر کرد. در 1935 به لیبریا و مکزیکو سفر کرد و خاطرات این سفر را که تا 1939 به طول انجامید، انتشار داد. از بهترین داستانهای گرین "صخره برایتون" Brighton Rock در 1938 که او را به شهرت رساند، "قدرت و افتخار" The Power and the Glory (1940) که اصول عقاید او را در رستگاری از راه رنج بردن، نشان می‌داد و به دریافت جایزه‌ای ادبی نایل آمد و "جان مطلب" The Heart of the Matter (1948). در همه این آثار اندیشه‌های مذهبی و اعتقاد تعصب‌آمیز به تقدیر دیده می‌شود و این که زندگی، که گرین از چهره‌اش نقاب دورویی و ریاکاری را به سوئی افکنده است، دوزخی بیش نیست؛ همچنین نفرت از جسم و بدن.

از داستانهای دیگر
گراهام گرین این داستانهاست: "پایان کار" The End of the Affair (1951) و "وزارت ترس" The Ministry of Fear (1943). گرین در ضمن نوشتن داستان، به نقدهای پر ارزش از فیلمهای سینمایی می‌پرداخت، مدتی در وزارت اطلاعات و وزارت خارجه به کار اشتغال یافت، به افریقای غربی سفر کرد، و در بازگشت قسمت ادبی مجله‌های مهم را برعهده گرفت. داستان "آمریکایی آرام" The Quiet American (1956)، داستان خیالپردازانه‌ای است درباره جنگ سرد ویتنام. "مأمور ما در هاوانا" Our Man in Havana (1958) داستانی جاسوسی است. حوادث داستان "خوره‌ای خاموش" A Burnt-Out Case (1961) در کنگو می‌گذرد. گرین در 1952 به قلمرو تئاتر وارد شد. از نمایشنامه‌های معروف او "اتاق نشیمن" The Living Room در 1953 در لندن برصحنه آمد و نمایشنامه "عاشق حاضر خدمت" The Complaisant Lover در 1959. از بیشتر داستانهای گراهام گرین فیلم سینمایی ساخته شده که از جالب توجه‌ترین آنها "سومین مرد" The Third Man است. گرین مجموعه‌ای از داستانهای کوتاه خود را با عنوان "بیست و یک داستان" Twenty-One Stories در 1954 انتشار داد. وی همچنین از سفرهای خود یادداشتهایی فراهم آورده است مانند "سفر بدون نقشه" Journey Without Maps (1936) و مقاله‌هایی مانند "کودکی از دست رفته و مقاله‌های دیگر" The Lost Childhood and Other Essays (1951).

گرین به سبب خصوصیت بی‌نهایت جالب توجه آثار متنوعش، شهرتی زودرس و پایدار به دست آورد و از مهمترین رمان‌نویسان عصر حاضر شناخته شد. آثارش سرشار است از تحلیل دقیق و کمی تلخ روانی و احساس دردناکی از انحطاط بشری. گرین استاد نقل و حکایت است، صریح و روشن می‌نویسد، صور ذهنی غافلگیرکننده و شرح و توصیفهای جالب توجه و طنزهای گیرا به کار می‌برد.

زهرا خانلری. فرهنگ ادبیات جهان. خوارزمی

................ تجربه‌ی زندگی دوباره ...............

بی‌فایده است!/ باد قرن‌هاست/ در کوچه‌ها/ خیابان‌ها/ می‌چرخد/ زوزه می‌کشد/ و رمه‌های شادی را می‌درد./ می‌چرخم بر این خاک/ و هرچه خون ماسیده بر تاریخ را/ با اشک‌هایم می‌شویم/ پاک نمی‌شود... مانی، وزن و قافیه تنها اصولی بودند که شعر به وسیلهء آنها تعریف می‌شد؛ اما امروزه، توجه به فرم ذهنی، قدرت تخیل، توجه به موسیقی درونی کلمات و عمق نگاه شاعر به جهان و پدیده‌های آن، ورای نظام موسیقایی، لازمه‌های شعری فاخرند ...
صدای من یک خیشِ کج بود، معوج، که به درون خاک فرومی‌رفت فقط تا آن را عقیم، ویران، و نابود کند... هرگاه پدرم با مشکلی در زمین روبه‌رو می‌شد، روی زمین دراز می‌کشید و گوشش را به آنچه در عمق خاک بود می‌سپرد... مثل پزشکی که به ضربان قلب گوش می‌دهد... دو خواهر در دل سرزمین‌های دورافتاده باهیا، آنها دنیایی از قحطی و استثمار، قدرت و خشونت‌های وحشتناک را تجربه می‌کنند ...
احمد کسروی به‌عنوان روشنفکری مدافع مشروطه و منتقد سرسخت باورهای سنتی ازجمله مخالفان رمان و نشر و ترجمه آن در ایران بود. او رمان را باعث انحطاط اخلاقی و اعتیاد جامعه به سرگرمی و مایه سوق به آزادی‌های مذموم می‌پنداشت... فاطمه سیاح در همان زمان در یادداشتی با عنوان «کیفیت رمان» به نقد او پرداخت: ... آثار کسانی چون چارلز دیکنز، ویکتور هوگو و آناتول فرانس از ارزش‌های والای اخلاقی دفاع می‌کنند و در بروز اصلاحات اجتماعی نیز موثر بوده‌اند ...
داستان در زاگرب آغاز می‌شود؛ جایی که وکیل قهرمان داستان، در یک مهمانی شام که در خانه یک سرمایه‌دار برجسته و بانفوذ، یعنی «مدیرکل»، برگزار شده است... مدیرکل از کشتن چهار مرد که به زمینش تجاوز کرده بودند، صحبت می‌کند... دیگر مهمانان سکوت می‌کنند، اما وکیل که دیگر قادر به تحمل بی‌اخلاقی و جنایت نیست، این اقدام را «جنایت» و «جنون اخلاقی» می‌نامد؛ مدیرکل که از این انتقاد خشمگین شده، تهدید می‌کند که وکیل باید مانند همان چهار مرد «مثل یک سگ» کشته شود ...
معلمی بازنشسته که سال‌های‌سال از مرگ همسرش جانکارلو می‌گذرد. او در غیاب دو فرزندش، ماسیمیلیانو و جولیا، روزگارش را به تنهایی می‌گذراند... این روزگار خاکستری و ملا‌ل‌آور اما با تلألو نور یک الماس در هم شکسته می‌شود، الماسی که آنسلما آن را در میان زباله‌ها پیدا می‌کند؛ یک طوطی از نژاد آمازون... نامی که آنسلما بر طوطی خود می‌گذارد، نام بهترین دوست و همرازش در دوران معلمی است. دوستی درگذشته که خاطره‌اش نه محو می‌شود، نه با چیزی جایگزین... ...