ادگار آلن پو

19 بهمن 1384

ادگار-آلن-پو

به الکل و قمار روی آورد و بر اثر مقروض شدن و تعهدات مالی، میان او و پدرخوانده‌­اش اختلافاتی پدید آمد... در 1826 تحصیلات دانشگاهی را ناتمام گذارد و به شعر و ادب که استعداد فراوان خود را در آن کشف کرده بود، روی آورد... این داستان‌ها را می­‌توان اساس رمان کارآگاهی دانست که بعد از او رایج گشت. ترجمه آثار پو به وسیله بودلر و نفوذش بر شاعرانی چون والری، مالارمه و رمبو به او شخصیتی جهانی بخشید و بر نهضت سمبولیسم فرانسه تأثیر فراوان گذارد.

ادگار آلن پو Poe, Edgar Allan شاعر و داستان­‌نویس و منتقد ادبی امریکایی (1809-1849) پو در بوستون Boston و در خانواده‌­ای پروتستان و اسکاتلندی زاده شد. پدر و مادرش هنرپیشه سیار بودند. پو، پس از آنکه پدر، خانواده خود را ترک کرد و مادر بر اثر بیماری سل درگذشت، از طرف تاجر ثروتمند اسکاتلندی مقیم ریچموند Richemond به نام جان آلن John Allan به فرزندی پذیرفته شد. جان آلن در 1815 برای انجام دادن امور تجاری با خانواده خود به زادگاهش، اسکاتلند سفر کرد و ادگار در آنجا به تحصیل پرداخت و پس از پایان تحصیلات دبیرستانی در 1826 به دانشگاه ویرجینا وارد شد و از آزادی بیشتری برخوردار گشت. از همین زمان به الکل و قمار روی آورد و بر اثر مقروض شدن و تعهدات مالی، میان او و پدرخوانده‌­اش مشاجره­‌ها و اختلافاتی پدید آمد، پو در 1826 تحصیلات دانشگاهی را ناتمام گذارد و به شعر و ادب که استعداد فراوان خود را در آن کشف کرده بود، روی آورد ولی از طرف پدر و مادرخوانده‌اش به سهل­‌انگاری و تنبلی متهم گشت. آنان را ترک کرد و به امریکا گریخت. در بوستون با درآمدی که از کار به دست آورد، اولین دیوان خود را به نام "تیمور لنگ و اشعار دیگر" Tamerlane and Other Poems انتشار داد. پو در قطعه تیمور لنگ که مهمترین شعر این دیوان است، اعترافات تیمور خونخوار را در شبی از زندگی شرح می­‌دهد که در طی آن اسرار قلب خسته از غرور و خالی از فضائل انسانی خود را فاش می­‌سازد و نقل می­‌کند که چگونه میل به جهانگیری در او پدید آمد و چگونه عشق به دختری او را بر آن داشت که به فتح کشورها بپردازد تا بتواند سرانجام عشق و مقام و پیروزی را یکجا به بانوی خود تقدیم کند.

پو در 1827 به ارتش وارد شد و در بوستون ابتدا در زرادخانه به خدمت پرداخت، پس از آن با سمت تازه‌­ای به جزیره سالیوان واقع در کارولینای جنوبی اعزام گشت. این جزیره را در قصه "سوسک طلایی"
The Gold Bug وصف کرده است. پو در ضمن خدمت در ارتش اوقات فراغت را به سرودن شعری طولانی با عنوان "الاعراف" Al Aaraaf صرف کرد. این منظومه از ستاره‌­ای که به همین نام کشف شده و چندی در آسمان درخشیده و ناپدید گشته بود، مایه گرفته و در آن پدید آمدن ستاره زیبا و درخشان وصف گردیده است. این شعر دوره جوانی پو از جاذبه­‌های فراوان و تغزلی زیبا و خیال‌­انگیز برخوردار است. پو در 1829 به دیدار مادرخوانده خود که بر بستر مرگ افتاده بود، شتافت و هنگامی رسید که مراسم تدفین انجام گرفته بود و بر اثر تجدید دیدار با جان آلن آشتی کرد و به آکادمی نظامی وست پوینت West-pont فرستاده شد که به سبب کثرت داوطلب او را نپذیرفتند. سپس به بالتیمور نزد عمه‌­اش خانم کلم Clemm رفت و همانجا ماند و دیوان تازه تیمور لنگ، الاعراف و اشعار دیگر را به چاپ رساند که منتقدان درباره آن مقاله­‌های اغراق‌­آمیزی نوشتند و به این وسیله پو را به مردم شناساند. پو در این هنگام رابطه خود را با پدرخوانده به کلی قطع کرد و از ارث او محروم شد. در تابستان این سال، یکی از روزنامه­‌های فیلادلفیا یک مسابقه­ داستان نویسی ترتیب داد و پو که در بالتیمور و نزد عمه خود به سر می­‌برد، نوشتن چندین داستان را آغاز کرد از آن جمله است: "دستخطی مکشوف در یک تنگ" Manuscript found in a Bottle (1833)، "قصه‌­های فولیوکلاب" Tales of the Folio Club، "از نفس افتاده" Loss of Breath و مانند آن که از میان آنها داستان دستخط مکشوف در یک تنگ، برنده جایزه مسابقه روزنامه فیلادلفیا گشت و توجه کندی J.P.Kennedy بنیانگذار انجمن ادبی را به خود جلب کرد و او را به مدیریت مجله ساترن لیترری مسنجر Southern Literary Messenger که در ریچموند منتشر می­‌شد، معرفی کرد. پو همکاری نزدیکی را با این مجله آغاز کرد و تنها در یک سال سی و هفت مقاله تحقیقی درباره کتابهای امریکایی یا خارجی و نه داستان و چهار منظومه و تعداد فراوانی نقد ادبی در آن انتشار داد. خود او درباره این نقدها گفته است: «من در نقد بی­‌پروا و نیرومند هستم، چه مربوط به دوستانم باشد، چه دشمنانم.»

بر اثر همکاری پو شمارگان این مجله به طور ناگهانی افزایش یافت. پو در 1836 با ویرجینا کلم
Virginia Clemm دخترعمه سیزده ساله خود، ازدواج کرد و در همین دوره بود که راه میخانه‌­های ریچموند را پیش گرفت و به حدی در الکل غرق شد که مدیر مجله، او را اخراج کرد. از آغاز 1838 پو با همسر و مادرهمسرش در نیویورک اقامت گزید و در آنجا داستان بزرگ "سرگذشت آرتور گاردن پیم اهل نانتاکت" The Narrative of Arthur Gordon Pym of Nantucket را که در مجله مسنجر به صورت پاورقی منتشر می­‌شد، به پایان رساند که داستانی است ماجراجویانه و پرحادثه با صحنه­‌های وحشت­‌انگیز و خیالی که تحت نفوذ رمان‌های "ژول ورن" قرار گرفته است. پو در 1839 در فیلادلفیا با مجله جنتلمنزGentleman’s Magazine  همکاری کرد. در همین سال مجموعه داستانهایش را با عنوان "قصه­‌های عجیب و غریب و خیال‌­انگیز" tales of the Grotesque and arabesque انتشار داد. این مجموعه که به وسیله بودلر شاعر فرانسوی ترجمه و کمی پس از مرگ پو منتشر شد، پو را به شهرت جهانی رساند. پو در مقدمه مجموعه داستانها از خود دفاع کرده و عقیده کسانی را که داستانهای او را تقلیدی از آثار هوفمان دانسته‌­اند، رد کرده است. از این تاریخ پو، چندین مجله ادبی را اداره کرد و در 1845 آخرین دیوانش، "کلاغ سیاه و اشعار دیگر" The Raven and other poemsرا انتشار داد که از معروفترین آثار او به شمار می آید. زندگی خانوادگی پو بر اثر ابتلای همسرش به بیماری سل دگرگون شد و او در مدت بیماری ویرجینیا بر اثر زجر بسیار بیش از پیش به الکل پناهنده شد و چند قصه از جانگذارترین قصه‌­هایش را منتشر کرد، از آن جمله "نقاب مرگ سرخ" The Masque of the Red Death، "گربه سیاه" The Black Cat و "قلب قصه‌­گو" The Tell- Tale Heart و مانند آن که بر داستان­‌نویسان فرانسه، روسیه و انگلیستان نفوذ فراوان بر جای گذاشت و در واقع مبنای داستان کوتاه جدید قرار گرفت. سرانجام ویرجینیا در ژانویه 1847 در بیست و پنج سالگی درگذشت.

پو در آخرین سالهای زندگی منظومه­‌های بسیار زیبایی سرود، از آن جمله "اولالوم"
Ulalume، "ناقوس" The Bell، "الدورادو" Eldorado، "آنا بل لی" Annabel Lee و مانند آن. این سالها همچنین با انتشار مقاله‌­ای مهم با عنوان "یورکا" Eureka از برجستگی و اعتبار خاص برخوردار بود. این اثر که نام دیگرش مقاله­‌ای درباره عالم مادی و معنوی An Essay on the Material and Spiritual Universe است در 1848 منتشر شد که شاعر در آن از عالم مادی و ماوراءالطبیعه و اصل خلقت و سرنوشت سخن گفته است. ادگار پو شاعر مرگ و مستغرق در عدم، در این اثر با فلسفه شورانگیزش، ادارکی خوشبینانه از زندگی عرضه می­‌کند. مقاله یورکا به وسیله شارل بودلر به زبان فرانسوی ترجمه شد. بی‌­نظمی و آشفتگی زندگی پو از طرفی و زیبایی و غرابت آثارش از طرف دیگر حس کنجکاوی و توجه عامه مردم را به او جلب کرد، تا جایی که در جلسه­‌های سخنرانی او درباره فلسفه سرودن شعر Philosophy of Composition یا مبانی شعر The Poetic Principle حضور می­‌یافتند. این خطابه­‌ها به وسیله بودلر شاعر فرانسوی ترجمه شد و پس از مرگ پو در 1850 انتشار یافت. روزهای آخر زندگی پو بر اثر اعتیاد به الکل، اختلال عصبی و فقر، با تیره‌­روزی و بینوایی اندوه‌باری همراه بود و سرانجام پس از چندی بستری شدن در بیمارستان واشنگتون به دنبال بحرانی آمیخته با تشنج از پای درآمد. آثار کامل Complete Works پو در هفده جلد در 1902 به چاپ رسید. آثار شاعرانه پو جنبه تغزلی و شاعرانه دارد و درد غربت و ملال و اضطراب واقعی را به خواننده القا می­‌کند، اما شهرت و پیروزی پو از محیطی سنگین و اسرارآمیز مایه گرفته است. قصه‌­ها غالباً وحشت­‌انگیز، جانگداز و خیالی است و از وسوسه مرگبار نویسنده سرچشمه می­‌گیرد. این داستان‌ها را می­‌توان اساس رمان کارآگاهی دانست که بعد از او رایج گشت. ترجمه آثار پو به وسیله بودلر و نفوذش بر شاعرانی چون والری، مالارمه و رمبو به او شخصیتی جهانی بخشید و بر نهضت سمبولیسم فرانسه تأثیر فراوان گذارد.

زهرا خانلری. فرهنگ ادبیات جهان. خوارزمی. زندگی نامه . بیوگرافی

در نقش پدر دوقلوها ... فیلمنامه‌ی این اثر اقتباسی بومی شده از رمان اریش کستنر است... هنرنمایی مرحوم ناصر چشم آذر در مقام نویسنده‌ی ترانه‌های متن... دغدغه‌های ذهنی خانواده‌ها و روش حل مساله به سبک ایرانی؛ مخصوصا حضور پررنگ مادربزرگ بچه‌ها در داستان، از تفاوت‌های مثبت فیلمنامه با رمان مبدا است... استفاده‌ی به‌جا و جذاب کارگردان از ترانه‌های کودکانه در پرورش شخصیت آهنگساز ایرانی از دیگر نقاط قوت اقتباس پوراحمد است ...
حتی اندکی نظرمان را در مورد پسر ولنگار داستان که روابطی نامتعارف و از سر منفعت با زنان اطرافش دارد، تغییر نمی‌دهد... دورانی که دانشجویان در پی یافتن اتوپیا روانه شهرهای مختلف می‌شدند و «دانشجو بودن» را فضیلتی بزرگ می‌شمردند. دورانی که تخطی از ابرساختارهای فرهنگی مسلط بر روابط بین جنس مخالف تقبیح می‌شد و زیرپوست شهر نوعی دیگر از زیستن جاری بود... در مواجهه با این رمان با پدیده‌‌ی تمام‌‌عیار اجتماعی روبه‌رو هستیم ...
حتی ناسزاهایی که بر زبان او جاری می‌شود از کتاب‌هایی می‌آید که خواندن‌شان برای کودکی هفت‌ساله دشوار است... معلم سرخانه‌ی او، نویسنده‌ای است که از فعالیت‌های روشنفکری سرخورده شده و در کلام او می‌توان رگه‌هایی از تفکر یک اصلاح طلبِ ناامید از بهبود اوضاع را مشاهده کرد... توی کتاب‌ها هیچ‌چیزی درباره‌ی امروز نیست، فقط گذشته است و آینده. یکی از بزرگ‌ترین نواقص کتاب‌ها همین است. یکی باید کتابی اختراع کند که همان موقع خواندن، به آدم بگوید در همین لحظه چه اتفاقی دارد می‌افتد ...
داستان عصیان و سرکشی است. عصیان انسانی که مقهور یک سیستم سرکوبگر شده و این سیستم، هیولاوار، همه‌چیز او را بلعیده. انسانیتش را، معیارها، علایق، اهداف و حتی خاطرات او را مصادره کرده و حالا از او چیزی نمانده جز یک تفاله ترس‌خورده... مک‌مورفیِ رند، شوخ و قمارباز یک‌تنه ایستاده است و قصدش تغییر سیستم سرکوبگر است... برای کفری‌کردن آدم‌های رذلی که می‌خواهند همه‌چیز را از آنچه هست، برایت سخت‌تر کنند، راهی بهتر از این نیست که وانمود کنی از هیچ‌چیز دلخور نیستی ...
ویلیام بندلر مثل خیلی از مفسران اروپایی که ریشه هر ژانر امروزی را اگر نتوانستند در یونان باستان پیدا کنند، به کتاب مقدس مسیحیان ربط می‌دهند، ریشه داستان‌نویسی جاسوسی را هم به فصل دو از کتاب یوشع انجیل برمی‌گرداند... MI6 بزرگ‌ترین بنگاه تولید نویسندگان بزرگ در ژانر جاسوسی است... تالکین با آن داستان‌های اسطوره‌ای غریب، به‌دلیل همین مهارت‌هایی که در امر اسطوره‌شناسی و زبان‌شناسی داشت، توسط نیروهای امنیتی انگلستان به همکاری دعوت شد. ...