زونیس که ماه گذشته میلادی در 84 سالگی درگذشت، در این کتاب، گرایش نخبگان سیاسی ایران را در دو دهه آخر حکومت پهلوی دوم وارسی می‌کند.

روانشناسی نخبگان سیاسی ایران» [The political elite of Iran] ماروین زونیس [Marvin Zonis]

به گزارش کتاب نیوز به نقل از ایبنا، کتاب «روانشناسی نخبگان سیاسی ایران» [The political elite of Iran] به‌قلم ماروین زونیس [Marvin Zonis] و با ترجمه پرویز صالحی، سلیمان امین‌زاده و زهرا لبادی از سوی انتشارات چاپخش تجدید چاپ شد.

این کتاب دومین اثر ماروین زونیس پس از کتاب «شکست شاهانه» است که به بررسی رویکرد عمومی نخبگان ایرانی در مورد سیاست می‌پردازد. کتاب «روانشناسی نخبگان سیاسی ایران» نخستین‌بار در سال 1387 توسط انتشارات چاپخش منتشر شد و اکنون پس از گذشت بیش از یک دهه از نخستین نوبت چاپ و یک‌ماه پس از درگذشت نویسنده، بار دیگر توسط انتشارات تجدید چاپ شده است. کتاب حاضر نتیجه سال‌ها پژوهش و کار و میدانی نویسنده در ایرانِ زمان محمدرضا پهلوی است؛ این کتاب که از 10 فصل اصلی به‌همراه دو افزوده تشکیل شده، علاوه بر بررسی ویژگی‌های نخبگان سیاسی دوره دوم پهلوی، نیم‌نگاهی به تاریخ تحولات ایران در دوره معاصر نیز دارد.

ماروین زونیس، اقتصاددان سیاسی آمریکایی و استاد بازنشسته اقتصاد سیاسی دانشگاه شیکاگو بود که حوزه مطالعاتی خود را بر تاریخ و سیاست خاورمیانه متمرکز ساخت. زونیس که ماه گذشته میلادی در 84 سالگی درگذشت، در کتاب نخبگان سیاسی، گرایش نخبگان سیاسی ایران را در دو دهه آخر حکومت پهلوی دوم وارسی می‌کند. از دیدگاه دکتر فرزین وحدت، استاد جامعه شناسی در آمریکا، «الگوهایی که زونیس در شناخت رویکردها و رفتار نخبگان ایرانی بر‌می‌شمارد چه در قبال یکدیگر و چه درقبال قدرت هنوز پس از چهاردهه در یاران امروز وجود دارد.». از نظر او، زونیس به درستی ناامنی، سوءظن، بدبینی و سوء‌استفاده را از جمله ویژگی‌های نخبگان می‌شمارد و این مساله هنوز تا امروز نیز می‌تواند ویژگی نخبگان ایرانی محسوب شود.»

فرضیه اصلی کتاب نخبگان سیاسی در ایران چنین صورت‌بندی شده است: «در جوامعی که فرایندهای سیاسی آن درون ساختارهای رسمی دولت کمتر نهادینه شده است نگرش‌ها و رفتار افراد پرقدرت راهنمای قابل اعتمادی برای تغییر سیاسی محسوب می‌شود. مفهوم نخبگان سیاسی آنچنان که در این بررسی مورد استفاده قرار گرفته، یک مفهوم تجربی-رفتاری است. برای موازنه و برابرسازی نخبگان سیاسی یا صاحبان مشاغل رسمی دولت در ایران یا ساختار اجتماعی آن هیچ کوشش استنتاجی انجام نگرفته است. برعکس، نخبگان سیاسی به‌مثابه افرادی از اعضای جامعه ایران یا ملت ایران تعریف شده‌اند که در مقایسه با سایر اعضای جامعه ایرانی هم از نظر سیاسی فعال‌تر و هم از قدرت سیاسی بیشتری برخوردار بودند. منظور از قدرت سیاسی یک رابطه دورن‌فردی است آنچنان که رفتار سیاستمدار، رفتار یک سیاستمدار دیگر را تغییر دهد. منظور از رفتار، هر نوع تغییر در وضعیت و پایگاه فرد است در یک زمان تا زمان دیگر... . این بررسی نشان می‌دهد که مجموعه بسیار کوچکی از متغیرهای معنی‌دار ناشی از روابط درون‌فردی وجود دارد که جوهره سیاست ایران را تشکیل می‌دهد. در این تحقیق چهار اصل بدبینی سیاسی، بی‌اعتمادی شخصی، عدم امنیت آشکار و بهره‌کشی میان‌فردی یک جهت‌گیری منش‌شناختی عمومی را به ما ارائه می‌دهد که زمینه‌ رفتار نخبگان سیاسی را تعیین می‌کند.:

نویسنده کتاب، جامعه آماری متشکل از 167 تن از نخبگان سیاسی را به‌همراه دیگر عوامل تصمیم‌ساز مورد مطالعه قرار داده. وی درمورد جامعه آماری مورد مطالعه خود آورده است: «تحلیل ما در اصل به پاسخ‌های ارائه‌شده توسط 167 عضو نخبگان ایران مربوط بود که به پرسشنامه‌های فارسی از طریق مصاحبه‌های انجام شده توسط نویسنده پاسخ دادند.»

فصل نخست کتاب به مقدمه نویسنده اختصاص داده شده است، در فصل دوم، سوم و چهارم، به‌ترتیب ترکیب نخبگان ایرانی در برابر شاه ایران، روابط شاه ایران با نخبگان مخالف و روابط شاه با نخبگان (به‌صورت کلی) مورد بررسی قرار می‌گیرد. فصل پنجم با رویکردی تاریخی به توصیف ماهیت نخبگان در جامعه ایران می‌پردازد. فصل ششم به تحلیل درباره زمینه اجتماعی نخبگان سیاسی معاصر اختصاص یافته، فصل هفتم و هشتم جهت‌گیری نخبگان سیاسی و فصل نهم نتایج جهت‌گیری نخبگان سیاسی در ایران را تشریح کرده است. فصل دهم و پایانی کتاب نیز به براورد هزینه سیاست در ایران می‌پردازد.

................ هر روز با کتاب ...............

بی‌خود و بی‌جهت... فیلم «زن و شوهرها» را دوست دارد، فیلمی که تولیدش همزمان با رسوایی او و سون‌-یی شد... در مورد مادرش می‌نویسد: زن جذابی نبود و شبیه به گروچو مارکس بود... دو فرزندخوانده‌اش خودکشی کردند و سومی با توجه به اینکه دختر دوست‌داشتنی‌ای بود، در حالی‌که در سی سا‌لگی با بیماری ایدز دست‌وپنجه نرم می‌کرد، توسط میا رها شد تا صبح کریسمس در بیمارستان و در تنهایی فوت کند... هیچ داستان جالبی برای وودی آلن وجود ندارد ...
از تهران آغاز و به استانبول و سپس پاریس ختم می‌شود... در مواجهه با زن‌ها دچار نوعی خودشیفتگی است... ثریا تقریبا هیچ نقش فعالی در رمان ندارد... کِرم کمک‌کردن به دیگران را دارد خاصه که عشقی هم در میان باشد... اغلب آدم‌هایی که زندگی‌شان روایت می‌شود، آدم‌های ته خطی‌اند. حتی انقلابیون و آنان که در حال جنگ و مبارزه هستند... مثل نسلی در ایران و مهاجرانی در خارج... ...
اتی(احترام) به جهان می‌گوید: «تو هم بدبختی! از تو هم بدم میاد!» آری جهان(جهانگیر) هم بدبخت است، اما نه از آن رو که جنوبِ شهر زندگی می‌کند؛ یا پدر و برادرش در قبرستان، کتاب دعا و شمع می‌فروشند؛ یا «پراید» ندارد تا صدای ضبطش را تا ته! بلند کند... بلکه جهان بدبخت است، چرا که دختری را دوست دارد که جهانِ او را دوست ندارد. جهان برای «نجات» دختری دست و پا می زند، که خودش به جای اراده به تغییر، خیالِ «فرار» در سر می‌پرورد... ...
انسان تا عاشق نشود از خودمحوری و انانیت رهایی ندارد... باورهای زندگی‌ساز... وقتی انسان خودش را با یک باور یا یک تئوری یکی بداند، این موجب می‌شود هر که به نظر او حمله کرد، فکر کند به او حمله شده ... باورهای ما باید آزموده باشند نه ارثی... چون حقیقت تلخ است، انسان برای شیرین‌کردن زندگی به تعمیم‌های شتاب‌زده روی می‌آورد... مجموعه درس گفتارهای ملکیان درباره اخلاق کاربستی ...
در تور دار و دسته فاگین پیر می‌افتد. یهودی دزدی که در محله‌‌های فقیرنشین لندن بر دزدان و فواحش پادشاهی می‌کند... تا امروز، نزدیک به 20 بار و با فیلمنامه‌های متفاوت بر روی پرده سینما و تلویزیون رفته است... الیور به اشتباه به جای دزد دستگیر شده است و مالباخته که شخصی فرهیخته است با قاضی دادگاه درباره‌ی حقوق متهم جدل می‌کند. طنز تلخ دیکنز در نقد دستگاه قضایی... خدا رو شکر کن که این کتابفروش ازت شکایت نکرد! ...