جایزه بوکر عربی 2020 به عبدالوهاب عیساوی، نویسنده الجزایری برای نگارش رمان تاریخی «دیوان اسپارتی» [الدیوان السبرطی] تعلق گرفت.

دیوان اسپارتی  الدیوان السبرطی بوکر عربی 2020 عبدالوهاب عیساوی

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از روزنامه الیوم السابع- برگزارکنندگان جایزه بوکر عربی برنده مهم‌ترین جایزه داستانی جهان عرب را در حالی اعلام کردند که به دلیل شیوع ویروس کرونا سیزدهمین دوره این جایزه به صورت آنلاین برگزار شد و عبدالوهاب عیساوی، نویسنده الجزایری برای نگارش رمان تاریخی «دیوان اسپارتی» به عنوان برنده معرفی گردید.

رئیس هیئت داوران جایزه بوکر ضمن تحسین اثر برگزیده برای کیفیت عالی و تعدد صداها درباره آن گفت «مطالعه این رمان فرصت خوبی برای خواننده فراهم می‌آورد تا از تاریخ الجزایر به اسلوب داستانی و از خلال آن با تاریخ درگیری‌های کل منطقه مدیترانه آشنا شود. این رمان از خواننده دعوت می‌کند تا به فهم و درک درستی از ماجراهای اشغال و چگونگی شکل‌گیری مقاومت به اشکال مختلف آن برسد. این رمان پرعمق تاریخی اما فقط در گذشته درنگ نکرده بلکه سبب می‌شود خواننده به وضعیت موجود نیز بنگرد و آن را زیر ذره‌بین سوال ببرد.»

عبدالوهاب عیساوی، رمان‌نویس الجزایری در سال 1985 در منطقه جلفا الجزایر متولد شد. اولین رمان او به عنوان «سینمای یعقوب» برنده جایزه اولین رمان در رقابت ریاست جمهوری سال 2012 شد و در سال 2015 نیز جایزه آسیه جبار را که یکی از مهم‌ترین جوایز رمان در الجزایر است برای رمان «سييرا دي مويرتي» دریافت کرد. در سال 2017 نیز رمان دیگرش با عنوان «دایره‌ها و درها» برنده جایزه سعاد الصباح شد و در همان سال نیز جایزه کتارا را برای رمان «سفر به آثار فراموش‌شده» که هنوز رنگ چاپ به خود ندیده دریافت کرد.

عیساوی پس از اعلام نامش به عنوان برنده در مصاحبه اختصاصی با برگزارکنندگان جایزه بوکر عربی گفت «رمان تاریخی، داستان را برای نفس داستان بازسازی نمی‌کند؛ بلکه هدف مهم و اساسی آن جست‌وجو، تحقیق و رسیدن به جواب درباره پرسش‌های کنونی پیرامون شرایطی است که ما آن را درون فضاهای اولیه که اول‌بار به وجود آمده‌اند زندگی می‌کنیم.»

اعضای هیئت داوران امسال جایزه بوکر عربی به ریاست محسن جاسم الموسوی، منتقد عراقی عبارت بودند از: چون بیار ابی صعب، منتقد و روزنامه‌نگار لبنانی، ویکتوریا زاریتوفسکایا، پژوهشگر روسی، امین الزاوی، رمان‌نویس الجزائری و ریم ماجد، روزنامه‌نگار مصری.

پنج نامزد نهایی دیگر جایزه بوکر عربی که از میان 16 اثری که به مرحله نخست مهم‌ترین جایزه ادبی جهان عرب در سال 2020 راه یافته بودند شامل رمان‌های «هیزم سارایوو» نوشته سعید الخطیبی از الجزایر، «پادشاه هند» نوشته جبور الدویهی از لبنان، «محله روسی» نوشته خلیل الرز از سوریه، «فردقان» نوشته یوسف زیدان از مصر، و رمان «تانکر» نوشته عالیه ممدوح از عراق بودند.

جایزه بوکر عربی از مهم‌ترین جوایز داستانی جهان عرب به شمار می‌رود که در سال 2007 به همت هیئت گردشگری و فرهنگ ابوظبی و با حمایت و پشتیبانی جایزه بوکر بریتانیا پایه‌گذاری شد. این جایزه صرفا در حوزه رمان برگزار می‌شود.

به هریک از شش نامزد راه یافته به مرحله نهایی مبلغ ده هزار دلار و برنده نهایی مبلغ 50 هزار دلار تعلق می‌گیرد؛ علاوه بر این‌که رمان برگزیده نهایی به زبان انگلیسی نیز ترجمه خواهد شد.

سال گذشته رمان «پست شبانه» نوشته هدی برکات برنده جایزه بوکر عربی در سال 2019 شد.

................ هر روز با کتاب ...............

خود را با نسخه دیگری از رمان روبه‌رو خواهد دید... هر آنچه از راسکلنیکف، سونیا مارملادوف، سویدریگایلف، دونیا خواهر راسکلنیکف و حتی شخصیت‌های فرعی مانند لوژین و رازومیخین شنیده بودیم، مانند نوک کوه یخی بوده که بخش اعظم آن هویدا نبود... همسر با وفای داستایفسکی پس از گذشت 30سال از مرگ نویسنده این یادداشت‌ها را به دولت تسلیم می‌کند... یادداشت‌ها درواقع مرحله جنینی و پرورش شخصیت‌ها و روانشناسی آنهاست ...
آن‌چنان که فکر می‌کنیم در ادوار تاریخی اندیشه‌ ایرانی یک‌دست نبوده است... سنت ایرانی هیچ‌گاه خالی از اندیشه حکومت نبوده است... تمام متن در ذیل سپهر کیهان‌خدایی پر از تاثیر بخت و اقبال و گردش چرخ و ایام است... پادشاهی امری الهی است... باید زمان طی می‌شد تا انسان ایرانی خود به این باور برسد که سرنوشت به دست خویشتن است... اطراف محدود ما که می‌تواند نظام کل هرکسی باشد؛ بازتاب احوال و درک اوست ...
بازگوکردن روابط عاشقانه بی‌نتیجه‌اش، اقدامش به خودکشی، دوستی‌ها و پروژه‌های ادبی‌ منقطعش، تحت‌‌الشعاعِ بخش‌هایی از پیشینه خانوادگی قرار می‌گیرد که مسیر مهاجرت از جمهوری دومینیکن به ایالات متحده آمریکا را معکوس می‌کند و روی زنان خانواده اسکار متمرکز می‌شود... مادرش زیبارویی تیره‌پوست بود... عاشق جنایتکار بدنامی شد... ارواح شرور گهگاه در داستان به‌کار گرفته می‌شوند تا بداقبالی خانواده اسکار را به تصویر بکشند ...
فهم و تحلیل وضعیت فرهنگ در جامعه مصرفی... مربوط به دوران اخیر است، یعنی زاده مدرنیته متأخر، دورانی که با عناوین دیگری مثل جامعه پساصنعتی، جامعه مصرفی و غیره نامگذاری شده است... در یک سو گرایشی هست که معتقد است باید حساب دین را از فرهنگ جدا کرد و برای احیای «فرهنگ اصیل ایرانی» حتی باید آن را هر گونه «دین خویی» پالود؛ در سوی مقابل، اعتقاد بر این است که فرهنگ صبغه‌ای ارزشی و استعلایی دارد و هر خصلت یا ویژگی فرهنگیِ غیردینی را باید از دایره فرهنگ بیرون انداخت ...
وقتی می‌خواهم تسلیم شوم یا وقتی به تسلیم‌شدن فکر می‌کنم، به او فکر می‌کنم... یک جریان به‌ظاهر بی‌پایان از اقتباس‌ها است، که شامل حداقل ۱۷۰ اجرای مستقیم و غیرمستقیم روی صحنه نمایش است، از عالی تا مضحک... باعث می شود که بپرسیم، آیا من هم یک هیولا هستم؟... اکنون می‌فهمم خدابودن چه احساسی دارد!... مکالمه درست درمورد فرانکنشتاین بر ارتباط عمیق بین خلاقیت علمی و مسئولیت ما در قبال خود و یکدیگر متمرکز خواهد شد ...