جلد اول کتاب «نالان به هر جمعیتی» که به «خاطرات، مشاهدات و تجربیات» مهدی غنی از مبارزین سیاسی پیش از انقلاب اختصاص دارد از سوی انتشارات صمدیه در 362 صفحه منتشر شد. موضوعاتی همچون «خانواده، جامعه شهری و روستایی، اسلام سنتی، فرهنگ و دانش، اسلام ولایتی و اسلام انقلابی – اسلام سیاسی» شش فصل این کتاب را تشکیل می‎دهند. کتاب شامل سه ضمیمه با عناوین «رنجنامه یک مادر، ازدواج پردردسر شاه و دکتر قاسم غنی در جستجوی حقیقت» می‌باشد.



نویسنده معتقد است کسانی که خاطرات خود را می‎نویسند، معمولا به مسائل سیاسی و مبارزه علیه قدرت حاکم می‎پردازند، در حالی که سیاست و قدرت به حکومت یا احزاب و گروه‎ها محدود نمی‎شود. بسیاری از مسائل اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، اخلاقی و روانی هستند که به زندگی روزمره مردم مربوط می‎شوند. اما هم از حاکمیت و قدرت تاثیر می‎پذیرند و هم بر آن تاثیر می‎گذراند. به همین دلیل سعی کرده در این خاطرات علاوه بر آنچه که در نوشتن خاطرات مرسوم است، از این دست مسائلی نیز آنچه را بیاد می‎آورد، بازگو کند.

از نگاه نویسنده شالوده فکری و اخلاقی هر فرد در خانواده شکل می‎گیرد. این بخش از شخصیت آدمی ماندگاری زیادی دارد و به سختی می‎تـوان آن را به طور اساسی تغییر داد. او در فصل اول کتابش تلاش کرده وضعیت خانوادگی را در بطن مناسبات اجتماعی توضیح دهد تا شناختی اجمالی از وضعیت فرهنگی و اقتصادی دهه 1330 و 1340 ارائه دهد. او در کتابش، خاطرات دوران کودکی و نوجوانی خود را به‎طور شگفت انگیزی به یاد آورده و درجای جای کتاب آن را نقل کرده است. در فصل دوم کتاب، یا عنوان «جامعه شهری و روستایی اعتقاد دارد «تغییرات وضعیت سیاسی، مناسبات اجتماعی و اقتصادی آن چنان شتابان و روزافزون است که نسل امروز ما نمی‎تواند شرایط چند دهه گذشته را تصور کند. شیوه زیست مردم در چند دهه گذشته به فراموشی سپرده شده است. فرهنگ رایج و مناسبات اجتماعی آن دوران، چه بسا برای زمان حاضر شگفت انگیز و باور نکردنی باشد. از این رو برای درک آن دوران و شناخت درست تحولات لازم است تصویر واقع بینانه‎ای از آن وضعیت داشته باشد.

در این فصل نویسنده مشاهدات خود را بازگو کرده که گوشه‎ای از شرایط آن دوران را نشان می‎دهد. اگرچه او خود معترف است این مشاهدات تصویر کاملی از آن دوران نیست و تنها محدود به تجربه و محیط زندگی نویسنده است.

نویسنده در بخش پنجم کتاب با عنوان «اسلام ولایتی» در خصوص «انجمن حجتیه» تاکید دارد که پس از پیروزی انقلاب، در رابطه با این انجمن حرف و سخن بسیار گفته شده و همچنان گفته می‎شود. اغلب اظهارنظرها جنبه‎های سیاسی و سیاست زدگی دارد. بسیاری افراد از ماهیت انجمن و برنامه‌ها و کارکردهایش اطلاع دقیقی ندارند و آدرس اشتباه می‎دهند. مسئولان انجمن نیز بنایشان بر پاسخگویی به این اظهارات نیست.

نویسنده از آنجا که در این جریان درس‎ها و آموزه‎های زیادی برای اهل فرهنگ و فعالان مدنی وجود دارد، مشروح مشاهداتش را نوشته تا آشنایی مختصری با این جریان به وجود آید. طبیعی است که مشاهدات او بخش کوچکی از فعالیت‎ها و عملکرد انجمن حجتیه را شامل می‎شود و نمی‎توان آن را تعمیم داد، اما می‎تواند روزنه‎ای باشد که به تحقیق و پژوهش در این باره کمک کند.

نویسنده این بخش را پیش از انتشار آن را در اختیار برخی از مسئولان انجمن قرار داده تا در صورت وجود هرگونه خلاف واقع، آن را اصلاح کنند. عنوان «اسلام ولایتی» از شخص نگارنده است و برای تمیز دادن این جریان از اسلام رایج روحانیون که اسلام فقهی باشد، انتخاب شده است. ممکن است اعضای انجمن حجتیه با این مرزبندی موافق نباشند.

کتاب شامل سه ضمیمه است. ضمیمه اول با عنوان «رنج نامه یک مادر» نام دارد که یادداشت‎های مادر ایشان است که سرگذشت دردناک خود را به تصویر کشیده و از آنجایی که این نوشته حاوی نکاتی است که برای خانواده‎های ایرانی و کنش آنان با فرزندانشان می‎تواند مفید باشد، ارائه شده. ضمیمه دوم با عنوان «ازدواج پردردسر شاه» به موضوع ازدواج و سپس طلاق اجباری شاهزاده فوزیه با محمدرضا پهلوی است و مشکل قانونی این ازدواج و روش برخورد با آن مورد توجه قرار گرفته است.

ضمیمه سوم با عنوان «دکتر قاسم غنی؛ در جست‎وجوی حقیقت است که به زندگی و دیدگاه‎های قاسم غنی (۱ فروردین ۱۲۷۲ سبزوار – ۹ فروردین ۱۳۳۱ سان فرانسیسکو) سیاستمدار، دیپلمات، پزشک، ادیب و نویسندهٔ ایرانی و عموی نویسنده پرداخته است.

قاسم غنی استاد کرسی تاریخ و علم‌الاخلاق دانشکده پزشکی، عضو فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی ایران، نماینده ایران در کمیسیون‌های حقوق بشر و سازمان بهداشت جهانی و نماینده مجلس شورای ملی بود. غنی در چندین دوره به نمایندگی از مردم مشهد در مجلس شورای ملی حضور داشت.

وی برای مدتی در وزارت بهداری و مدتی نیز وزارت فرهنگ اشتغال داشت. این پزشک و سیاستمدار در سفارت ایران در مصر و سپس ترکیه فعالیت‌ کرد. مهم‌ترین اثر فرهنگی او گزارش دیده‌هایش از تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ایران از انقلاب مشروطیت تا نهضت ملی کردن صنعت نفت است.

دکتر قاسم غنی در دهم فروردین 1331 در لس آنجلس آمریکا درگذشت. او از دوستان نزدیک علامه قزوینی و عباس اقبال بود. با قزوینی در تصحیح «حافظ» و با اقبال در انتشار مجله «یادگار» همکاری کرد. از آثار قاسم غنی می‌توان از «تاریخ و علم الاخلاق پزشکی، علم‌النفس، رساله ابوعلی‌سینا، طائیس و عصیان فرشتگان» اثر آناتول فرانس نام برد.

^{................} تجربه‌ی زندگی دوباره ^{...............}