زندگی میان دیوارها | شهرآرانیوز


زمستان است. احمد فقط پنج سال دارد. صدای ماشین‌ها را می‌شنود. نگاه آدم‌هایی را می‌بیند که از کنار دیوار‌ها عقب می‌کشند. خانه‌ها یکی یکی خراب می‌شوند تا راهی باز شود برای گشت زدن سربازها. دیواری فرو می‌ریزد و همراهش گوشه‌ای از زندگی خانواده‌ای زیر آوار می‌ماند. احمد به خانه‌ها نگاه می‌کند؛ خانه‌هایی که تا همین دیروز پناه آدم‌ها بودند. بچه‌ها در اردوگاه بزرگ می‌شوند، کنار خانه‌هایی که ممکن است فردا نباشند.

خلاصه رمان خار و میخک» [الشوك والقرنفل یا The Thorn and the Carnation]

او هنوز نام همه چیز‌هایی را که می‌بیند، نمی‌داند. نمی‌تواند توضیحشان بدهد، او فقط می‌تواند توصیفشان کند. احمد فقط می‌فهمد زندگی او با زندگی کودکان آن سوی مرز فرق دارد و خانه، جایی نیست که تا ابد پناهش باشد. او راوی «خار و میخک» [الشوك والقرنفل یا The Thorn and the Carnation] است؛ رمانی که زندگی یک خانواده فلسطینی را در اردوگاه دنبال می‌کند و از خلال آن، سرگذشت مردمی را روایت می‌کند که خانه، خاطره و آینده شان پیوسته در معرض تغییر و تهدید است.

یحیی سنوار در مقدمه کتاب می‌نویسد که برای ساختن شکل داستانی اثر از تخیل کمک گرفته، اما بسیاری از جزئیات را خود تجربه کرده یا از کسانی شنیده است که آن‌ها و خانواده هایشان شاهد آن بوده‌اند. «خار و میخک» رمانی است که شخصیت‌های داستانی را در بستر رخداد‌های واقعی می‌نشاند. روایت از سال‌های پس از جنگ۱۹۶۷ آغاز می‌شود و دگرگونی‌های جامعه فلسطین را تا انتفاضه سال ۲۰۰۰ دنبال می‌کند. خانه و اردوگاه، مدرسه و زندان، درکنار گفت‌و‌گو‌های خانوادگی، بخش‌هایی از جهان داستان را می‌سازند.

سنوار نوشتن رمان را در زندان عشل، نزدیک بئرالسبع، پیش برد و آن را اواخر سال۲۰۰۴ به پایان رساند، اما بیرون رفتن کتاب از زندان هم بخشی از سرگذشت آن شد. هم بندی هایش صفحه‌ها را نسخه برداری کردند و نوشته را پنهانی، بخش به بخش از زندان بیرون بردند. در مقدمه، سنوار از همراهی آنان یاد می‌کند؛ کسانی که این رمان را بازتاب تجربه جمعی خود می‌دانستند و برای رساندنش به خواننده خطر می‌کردند. در رمان، تاریخ فقط در نام جنگ‌ها و سال‌ها خلاصه نمی‌شود.

خودش را در خراب شدن خانه، رفت وآمد خانواده، لباس و خوراک مردم و مناسبات میان همسایه‌ها نشان می‌دهد. مادر در این جهان، افزون بر نقش خانوادگی اش، می‌تواند نشانی از وطن باشد؛ حضوری که زندگی شخصی آدم‌ها را به سرنوشت سرزمینشان پیوند می‌زند. نام کتاب نیز از کنار هم نشستن دو تصویر می‌آید: خار، نشانی از رنج و دشواری و میخک، نشانی از زیبایی و زندگی. به همین دلیل، «خار و میخک» هم از تلخی می‌گوید و هم از آنچه در دل تلخی دوام می‌آورد.

................ تجربه‌ی زندگی دوباره ...............

جلد سوم از جایی آغاز می‌شود که دو بحث قبلی به سیاست می‌رسند: اگر آزادی به قانون عمومی و نظم غیرمتمرکز نیاز دارد، چگونه باید قدرت سیاسی را مهار کرد؟ در واقع، کتاب از اقتصاد شروع نمی‌شود و به سیاست ختم نمی‌شود؛ بلکه از محدودیت دانش انسان آغاز می‌کند و به محدودیت قدرت انسان می‌رسد... زبان، عرف، بخش مهمی از حقوق و البته بازار، بدون طراحی و برنامه‌ریزی ایجاد شده و حاصل مشارکت میلیون‌ها انسان است... آیا انسان می‌تواند جامعه را به‌طور عقلانی و از بالا طراحی کند؟ ...
نویسنده سعی دارد به این پرسش اساسی پاسخ دهد که آیا مشروعیت و ساختار حاکمیت در اسلام می‌تواند بر پایه‌ی عقد «وکالت» (نمایندگی از طرف مردم و شهروندان) استوار باشد یا لزوماً باید در قالب «ولایت» تعریف شود؟... در اسلام، هیچ‌کس بر دیگری حق حکومتِ تحمیلی ندارد؛ بلکه این حقِ خودِ انسان‌هاست که برای اداره‌ی زندگی اجتماعی‌شان، نماینده و وکیل انتخاب کنند. بنابراین، مشروعیتِ اعمال قدرت در دولت، از تنفیذ و توکیل آحاد شهروندان نشأت می‌گیرد ...
پرسش اصلی رمان صرفاً این نیست که آیا آرمان‌ها شکست خورده‌اند یا نه.پرسش عمیق‌تر این است: انسان پس از شکست آرمان‌ها چگونه می‌تواند همچنان معنا و هویت خود را حفظ کند؟... پاسخی که ابراهیم برمی‌گزیند، نه پیروزی است و نه تسلیم. او راهی دیگر را انتخاب می‌کند: پذیرفتن شکست تاریخی، بدون آنکه به خیانت، گریز از واقعیت یا انکار زندگی پناه ببرد ...
گویی انسان‌ها ترمزِ خود را از دست داده‌اند و آن کُدِ اخلاقی که نگهبان عقل سلیم بود، فروریخته است. در دنیای امروز، همه می‌خواهند فاشیست باشند؛ یعنی می‌خواهند نفرت، محورِ زندگی‌شان باشد... ما با گوشت و پوست خود احساس کردیم «دیگری» بودن چه معنایی دارد... نوشتن پاسخی است به بی‌عدالتی‌هایی که ما را احاطه کرده‌اند، و در عین حال، ستایشی است از زیبایی زندگی و شادی‌هایش ...
انسان‌ها با ترس، طمع، امید، حسرت و مقایسه زندگی می‌کنند و همین احساسات، حتی در آگاه‌ترین افراد، تصمیم‌های مالی را شکل می‌دهد. از این منظر، «روان‌شناسی پول» بیش از آنکه درباره پول باشد، کتابی درباره انسان معاصر و رابطه پرتنش او با مفهوم ثروت و دارایی است... اوزل به‌جای ارائه نسخه‌های مستقیم یا توصیه‌های دستوری، تجربه زندگی سرمایه‌گذاران، کارآفرینان، میلیاردرها و حتی افراد عادی را روایت می‌کند و از دل این داستان‌ها روایت خود را برمی‌سازد و بحث را به پیش می‌راند ...