کتاب «شیرین، ملکه مسیحی، اسطوره عشق» [Shirin : Christian, queen, myth of love, a woman of late antiquity, historical reality and literary effect] نوشته ویلهلم باوم [Wilhelm Baum] که در تحلیل ریشه‌های تاریخی داستان شیرین است، منتشر شد.

شیرین، ملکه مسیحی، اسطوره عشق» [Shirin : Christian, queen, myth of love, a woman of late antiquity, historical reality and literary effect] نوشته ویلهلم باوم [Wilhelm Baum]

به گزارش کتاب نیوز به نقل از ایسنا، در ابتدای کتاب و در بخش «اشاره» با اشاره به تابلوی مینیاتوری «خسرو و شیرین» آمده است: فرهادِ صنعتگر نیز عاشق شیرین می‌شود، و شیرین به او دستور می‌دهد کانالی را از میان کوه به دربار او حفر کند. نگارگران و همچنین نظامیِ شاعر (وفات ۱۲۰۹ میلادی) و جغرافیدانان عرب نقش برجسته سنگی متعلق به اواخر ایران باستان در نزدیکی شهر کرمانشاه را به این افسانه نسبت داده‌اند. این نقش برجسته، سوارکاری را روی اسب نشان می‌دهد که شاه و ایزدی که او را در این مقام گماشته، بالای سر او دیده می‌شوند. تصویر یک زن کنار این دو فرد به تصویر کشیده شده که یک الهه زرتشتی است و برخلاف باور نویسندگان اسلامی، ارتباطی با ملکه شیرین ندارد. در نتیجه، این نقشه برجسته شگفت‌انگیز منبع الهام شاخ و برگ دادن به حماسه‌ای بود که به‌طور گسترده در ادبیات فارسی و ترکی مورد استفاده قرار می‌گرفت.

در قرن دوازدهم میلادی داستان‌های عاشقانه‌ای مملو از الگوهایی با چهره‌هایی از دوران کهن وجود داشت. سنت شعرسرایی اسلامی عمدتا پیشینه مسیحی این ملکه را نادیده گرفت و شیرین که عضوی از کلیسای سریانی شرق بود، به شیرین «ارمنی» تبدیل شد. این داستان حماسی عاشقانه نه‌تنها از ایران تا عثمانی گسترش یافت، بلکه به هند و ازبکستان و همچنین به کشور مسیحی گرجستان نیز رسید. تا کنون هیچ تلاشی برای درک پیشینه تاریخی این افسانه صورت نگرفته است. این کتاب قبل از هر چیزی سعی در تحلیل ریشه‌های تاریخی داستانی شیرین دارد.

با این‌حال، مقدمه‌ای مختصر از تاریخ ایران و روشن کردن اختلاف‌های بین کلیسای ارتدکس بیزانس در امپراتوری روم شرقی و کلیسای شرق، که با اصطلاح «نسطوری» نامیده می‌شود، لازم است. منابع غالبا متناقض که به داستان ازدواج دیگر خسرو دوم (وفات ۶۲۸ میلادی) با مریم دختر موریس، امپراتوری بیزانس اشاره دارند، به ایجاد داستان رقابتی منجر شد که در شرح مسمومیت مریم توسط شیرین به اوج خود رسید. بنابراین پژوهشی برای سنجش صحت منابع عربی، سریانی، ارمنی، گرجی و بیزانسی مورد نیاز است.

منابع بعدی مانند «شاهنامه» فردوسی، حماسه ملی ایرانیان که حدود ۱۰۰۰ میلادی تدوین شده است، شرحی دقیق از رخدادهای تاریخی ارائه نمی‌کند. احتمالاً تصادفی نیست که همچنان هیچ زندگی‌نامه تاریخی از شیرین وجود ندارد. مردم اروپا حد زیادی از رخدادهایی که در شرق اتفاق می‌افتاد، بی‌اطلاع بودند. از شیرین به معنای واقعی کلمه تاز مان یوزف فون‌هامر پورگشتال، شرق‌شناس اتریشی، که دوباره آثار هنری و ادبی را تا اواخر قرن هجدهم در قسطنطیه بررسی کرد، سخنی در میان نبود. بنابراین وی تحقیقات اولیه را برای دیوان غربی-شرقی یوهان ولفگانگ فون گوته، که شیرین و خسرو را در صف عشاق برجسته جهان قرار داد، انجام داد. همچنین نویسندگان و هنرمندان دوره رمانتیک، این افسانه را که در شرق باقی مانده و هرگز در ظلمت فراموشی نرفته بود، کشف کردند. این کتاب تکامل افسانه شیرین از واقعیت تاریخی تا ادبیات داستانی و آثار هنری و پذیرش آن در ادبیات مشرق‌زمین و سرانجام چگونگی ورود آن به ادبیات اروپا به واسطه اثر گوته را شرح می‌دهد.»

«شیرین، ملکه مسیحی، اسطوره عشق» نوشته ویلهلم باوم با ترجمه مهناز بابایی در ۱۶۱ صفحه با شمارگان ۳۳۰ نسخه و با قیمت ۹۵ هزار تومان در انتشارات مروارید منتشر شده است.

................ هر روز با کتاب ...............

دی ماهی که گذشت، عمر وبلاگ نویسی من ۲۰ سال تمام شد... مهر سال ۸۸ وبلاگم برای اولین بار فیلتر شد... دی ماه سال ۹۱ دو یا سه هفته مانده به امتحانات پایان ترم اول مقطع کارشناسی ارشد از دانشگاه اخراج شدم... نه عضو دسته و گروهی بودم و هستم، نه بیانیه‌ای امضا کرده بودم، نه در تجمعی بودم. تنها آزارم! وبلاگ نویسی و فعالیت مدنی با اسم خودم و نه اسم مستعار بود... به اعتبار حافظه کوتاه مدتی که جامعه‌ی ایرانی از عوارض آن در طول تاریخ رنج برده است، باید همیشه خود را در معرض مرور گذشته قرار دهیم ...
هنگام خواندن، با نویسنده‌ای روبه رو می‌شوید که به آنچه می‌گوید عمل می‌کند و مصداق «عالِمِ عامل» است نه زنبور بی‌عسل... پس از ارائه تعریفی جذاب از نویسنده، به عنوان «کسی که نوشتن برای او آسان است (ص17)»، پنج پایه نویسندگی، به زعم نویسنده کتاب، این گونه تعریف و تشریح می‌شوند: 1. ذوق و استعداد درونی 2. تجربه 3. مطالعات روزآمد و پراکنده 4. دانش و تخصص و 5. مخاطب شناسی. ...
کتاب نظم جامعه را به هم می‌زند و مردم با کتاب خواندن آرزوهایی پیدا می‌کنند که حکومت‌ها نمی‌توانند برآورده کنند... فرهنگ چیزی نیست که یک بار ساخته شود و تمام شود. فرهنگ از نو دائماً ساخته می‌شود... تا سال ۲۰۵۰ ممکن است مردم کتاب را دور بریزند... افلاطون می‌گوید کتاب، انسان‌زدایی هم می‌کند... کتاب، دشمن حافظه است... مک لوهان می‌گوید کتاب به اندازه تلویزیون دموکراتیک نیست و برای نخبگان است! ...
حریری از صوَر و اصوات طبیعت ژاپنی را روی روایتش از یک خانواده ژاپنی کشیده و مخاطب را با روح هایکوگون حاکم بر داستانش پیش می‌برد... ماجرای اصلی به خیانت شوئیچی به همسرش برمی‌گردد و تلاش شینگو برای برگرداندن شرایط به روال عادی‌... زنی که نمونه کامل زن سنّتی و مطیع ژاپنی است و در نقطه مقابل معشوق عصیانگر شوئیچی قرار می‌گیرد... زن‌ها مجبورند بچه‌هایی را بزرگ کنند که پدرهای‌شان مدت‌ها قبل فراموش‌شان کرده‌اند ...
اصطلاح راه رشد غیرسرمایه‌داری ابتدا در جلسات تئوریک بخش مطالعات کشورهای فقیر و توسعه‌نیافته کمیته مرکزی حزب کمونیست شوروی مطرح شد... ما با انقلابیون ضداستعمار ارتباط برقرار می‌کنیم و آنها را به ادامه مبارزه با امپریالیسم و قطع روابط اقتصادی با آن و حرکت به سمت خودکفایی تشویق می‌کنیم... اگر هم می‌خواهند رابطه تجاری بین‌المللی داشته باشند، با کشورهای کمونیستی ارتباط بگیرند... تنها جریان فکری که واقف بود که چه کاری باید انجام دهد، حزب توده بود ...