نویسنده کتاب «فلسفه هنر» [The philosophy of art] اثر استیون دیویس [Davies, Stephen] با پیچیدگی‌های مسائلی مانند تعریف هنر، هستی‌شناسی هنر، شیوه‌های متنوع تفسیر اثر هنری، مفهوم بازنمایی، و بیانگری عاطفی می‌کوشد با استناد به آرای فیلسوفان برجسته هنر، ابعاد گوناگون هریک از آنها را به بحث بگذارد.

فلسفه هنر» [The philosophy of art] اثر استیون دیویس [Davies, Stephen]

به گزارش کتاب نیوز به نقل از ایبنا، رویکرد محوری فلسفه هنر تبیین منشأ زیست‌شناختی هنر در مقایسه با مبدأ فرهنگی آن است. پدیده هنر به دستاوردهای فرهنگ غربی محدود نمی‌شود و از دست ساخته‌های گوناگون چنین برمی‌آید که هنر سایر فرهنگ‌ها نیز غنای چشمگیری دارد و شایسته تأمل فلسفی است. گرچه پیدایش مفهوم مدرن هنر به اروپای قرن هجدهم باز می‌گردد، سنت‌های هنری دیگری نیز در جهان وجود دارند که ارزشیابی و ارج‌شناسی آثار آنها مستلزم آگاهی از اندیشه‌های بنیادی این سنت‌هاست. افزون بر این، جایگاه برجسته هنر در فلسفه معاصر مبین ضرورت آشنایی با مسائل محوری فلسفه هنر است.

نویسنده در این کتاب با پیچیدگی‌های مسائلی مانند تعریف هنر، هستی‌شناسی هنر، شیوه‌های متنوع تفسیر اثر هنری، مفهوم بازنمایی، و بیانگری عاطفی می‌کوشد با استناد به آرای فیلسوفان برجسته هنر، ابعاد گوناگون هریک از آنها را به بحث بگذارد. نحوه وجودی منحصر به فرد هریک از هنرها موضوع جالب و جدیدی است که فصلی مجزا درباره هستی‌شناسی رسانه‌های مختلف هنری به آن اختصاص یافته است.

بازنمایی و بیانگری هم از قدیم‌ترین موضوعات فلسفه هنرند که گرچه ریشه‌هایشان به یونان باستان باز می‌گردد، فیلسوفان معاصر همچنان به آنها توجه دارند. شرح روشن همه این مسائل و مباحث، کتاب فلسفه هنر را به راهنمایی مفید برای هنرمندان و هنردوستان و هنرپژوهان مبدل کرده است.

در پایان هر فصل از این کتاب گزیده‌ای از منابع مشروح آمده است که اغلب آثار مذکور در بخش‌ها برای دانشجویان تازه کار نوشته نشده است. منابع یادشده یا به دلیل ذکر نام مؤلفانشان در هر فصل معرفی شده‌اند یا درباره موضوع هر فصل مباحث مضاعفی دارند. دانشجویانی که می‌خواهند شرح و بسط مباحث خاصی را در سطح فلسفی پیچیده‌تری پی بگیرند باید به این منابع مراجعه کنند.

کاربست‌ها و پرسش‌های فصل‌های این کتاب به دو بخش تقسیم شده است. چهار فصل آغازین عمدتا مباحث نظری را دنبال می‌کند. برای آن که کاملا در مباحث نظری غرق نشویم، در پایان هر یک از فصل‌ها، کاربست‌های ملموس و ایده‌های مترتب بر آنها شرح داده شده است. بخش دوم، شامل فصل‌های پنجم تا هشتم، به مباحث عملی‌تر (اما همچنان کلی) می‌پردازند. مسئله چگونگی کاربست استدلال‌های مطرح در این فصل‌ها لاجرم لابه‌لای مباحث مطرح شده است، لذا مثال‌های مرتبط و توضیح آنها را در مطاوی مباحث هر فصل مطرح کرده‌ایم. همه فصل‌ها با پرسش هایی به پایان می‌رسند تا انگیزه‌ای باشد برای اینکه خواننده بداند ایده‌های مجمل را چگونه می‌توان بسط و گسترش داد.

در دیباچه این کتاب تحت عنوان «چرا فلسفه هنر بخوانیم؟» آمده است: «همگان بر این باورند که هنرها فایده‌های اجتماعی و فردی بسیار ارزشمندی دارند. یکی از معیارهای سنجش پختگی، حساسیت، و پیچیدگی جوامع عظمت هنرمندان بزرگ آن و در مقیاسی وسیع‌تر، میزان حمایت دولت و ملت از هنرهاست. در عین حال، کسی که به هیچ یک از هنرها علاقه ندارد بی‌بهره از کمال است. اگر هنر را به تعاریف و تفاسیر ضیق و نخبه‌گرایانه محدود نکنیم، مردم خودشان به هنرها دلبستگی دارند. این دلبستگی مهم است؛ زیرا به آنان هویت می‌بخشد و تعامل با سایر انسان‌ها را برایشان تسهیل می‌کند. در واقع، آفرینش هنرها یا مواجهه با آنها در رشد روانی، عاطفی و اخلاقی افراد و نیز در بهزیستی آنان نقش مهمی دارد.

اما اثبات اهمیت هنر کاری ساده نیست. تولید و مصرف هنر نقش مستقیمی در بقای ما ندارد. در حقیقت، بسیاری از هنرها آشکارا به دغدغه‌های معمول و متعارف ما ربطی ندارند. هنر، برخلاف علم و فناوری، ارزش مستقیم و کاربردی ندارد. وانگهی، ثمرات هنر معمولا نصیب کسانی می‌شود که برای خود هنر و تحسین یگانگی آن به هنر رو می‌آورند، نه آنان که هنر را صرفا وسیله رسیدن به غایات بیرونی می‌دانند. حتی اگر هنر منبع شناخت و تجربه باشد، غالبا چنان راه‌های غیرمستقیم و پیچیده‌ای برای رسیدن به آنها عرضه می‌کند که باید از خود بپرسیم اصلا شناخت و تجربه را چه به هنر. گرچه می‌پذیریم که هنر در شکوفایی و کمال انسان‌ها نقش ارزشمندی دارد، خوراکی که برای مخاطبانش فراهم می‌آورد و نحوه عرضه آنها خالی از ابهام نیست.»

در فصل یک این کتاب درباره تفاوت‌های دو رویکرد متفاوت زیست شناختی و فرهنگی درباره بنیادهای هنر بحث شده است. بر اساس رویکرد نخست، فعالیت‌های معطوف به آفرینش و ارزشیابی هنر محصول تکامل بشر و از این حیث، فعالیت‌هایی جهانشمول و کهن‌اند. طبق رویکرد دوم، هنر محصول زمان و فرهنگی خاص - اروپای قرن هجدهم است. بر اساس این رویکرد، مفهومی که ما امروزه از هنر در نظر داریم نخستین بار در این دوره در اروپا پدیدار شد. با این احتساب، پیدایش هنر بالنسبه متأخر است و بدو در اروپا رخ داده است.

کتاب «فلسفه هنر» اثر استیون دیویس و ترجمه محمدرضا ابوالقاسمی در 348 صفحه و با قیمت 86000 تومان از سوی نشر نی به بازار نشر آمده است.

................ هر روز با کتاب ...............

جنبش‌های اجتماعی نوعی همبستگی اجتماعی به ارمغان می‌آورند که می‌توانند فرصتی برای احیای دو عنصر کلیدی حیات مبتنی بر سرمایه اجتماعی ـ یعنی ارزش‌های مشترک و ارتباطات بیشتر ـ فراهم کند... «اجتماع» عرصه‌ای است که نه منافع فردی در آن سیطره دارد، نه فرد در جمع ذوب شده است... سه‌ضلع دولت، بازار و اجتماع سرنوشت جامعه را رقم می‌زنند... برخورد انحصارگرایانه گروه‌های مذهبی نسبت به سکولارها در داخل و دین‌ستیزی بنیادگراهای سکولار در خارج کشور، منازعه‌ای برابر نیست ...
قدرت در هر زمان و مکان نقاب‌هایی مسخ‌شده از چهره‌ی دین می‌سازد و آن را به‌عنوان دین عرضه می‌کند تا ستم خویش را مشروع جلوه دهد... نشان می‌دهد که خوانش ایدئولوژیک از حاکمیت چگونه بر دیدگاه اسلام‌گرایانی همچون ابوالاعلی مودودی و سید قطب تاثیر گذاشته است... بسیاری از حاکمان از شعار «اطاعت از اولی‌الامر» استفاده می‌کنند و افراد جامعه را سرکوب و آزادی آن‌ها را سلب می‌کنند... معترضان از عثمان خواستند که ترک حکومت کند، اما او نپذیرفت و به‌جای حل اعتراضات از طریق دموکراتیک دست به خشونت زد ...
انسان را به نظاره‌ی شاعرانه‌ی اشیا در درونی‌ترین زندگی آنها می‌برد... اراده‌ی خدا را جانشین اراده‌ی خویش می‌کند، و به همین سبب، استقلال مطلق در برابر خلق و وارستگی در برابر اشیا پیدا می‌کند؛ دیگر خلق و اشیا را برای خودشان دوست می‌دارد؛ همان‌گونه که خدا آنها را دوست می‌دارد... انسان به عنوان آفریده‌ی عشق مرکز آزادی است و مغرورانه در برابر خدا و سراسر جهان هستی می‌ایستد. عمق درون او را تنها خدا می‌تواند بخواند! ...
گراس برای تک‌تک سال‌های یک قرن، داستانی به وجود آورده است... از اتفاقات بزرگ و گاه رویدادهای به نظر بی‌اهمیت تا تحولات فنی و اکتشافات علم و تکنولوژی، خودبزرگ‌بینی انسان‌ها، شکنجه و کشتار و در نهایت، شروع‌های دوباره... طوری به جنگ جهانی نگاه می‌کنند که انگار دارند درباره یک بازی فوتبال حرف می‌زنند...دلسردی چپ‌ها از تئودور آدورنو، تیراندازی به رودی دوچکه، محرک جنبش دانشجویی آلمان، ملاقات پل سلان و مارتین هایدگر ...
اکنون می‌توانند در زندگی زمینی خود تأمل کنند، گناهان و خطاهای خود را خود داوری کنند... نخست غرور است و حسد و خشم؛ در پی آنها تنبلی، خست، شکم‌پرستی و شهوت‌رانی... خدا دل‌هایی را که میان خود برادرند برکت می‌دهد. این راز ارواح است که زندگی آنها عین زندگی خداست... رفیق نوش‌خواری‌ها و سرگردانی‌های خود را ملاقات می‌کند. هردو، خوشحال از بازیافتن یکدیگر، از گذشته‌ی مشترک خود یاد می‌کنند ...