کتاب «چالش‌های تاریخ‌ورزی در ایران امروز» نوشته علیرضا ملائی توانی توسط انتشارات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی منتشر شد.

چالش‌های تاریخ‌ورزی در ایران امروز علیرضا ملائی توانی

به گزارش کتاب نیوز به نقل ازمهر، کتاب «چالش‌های تاریخ‌ورزی در ایران امروز» از مجموعه پژوهش‌های طرح جامع اعتلای علوم انسانی معطوف به پیشرفت کشور نوشته علیرضا ملائی توانی عضوهیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با قیمت ۷۴ هزار تومان به تازگی توسط انتشارات این پژوهشگاه منتشر شده است.

این کتاب پژوهشی است برای چاره‌اندیشی درباره دانش و رشته تاریخ، از آزادی‌های مدنی و تاریخ‌نگاری ایرانی تا آسیب‌شناسی روش‌های آموزش تاریخ و مسئله اشتغال دانش آموختگان تاریخ و ….

در پشت جلد این کتاب آمده است: این اثر در واقع مقدمه‌ای بر چالش‌شناسی رشته تاریخ است؛ چالش‌هایی که می‌تواند از هدف‌گذاری‌های آموزشی و مدیریت رشته تاریخ در دانشگاه‌های ایران آغاز شود و تا مرزهای دفاع از حقیقت در پژوهش‌های تاریخی گسترش یابد. البته شناسایی و فهم همه چالش‌ها نه ممکن است و نه در این مجال می‌گنجد، اما نگارنده کوشیده است دریچه‌ای به سوی برخی از مسئله‌های این رشته و دانش‌آموختگانش بگشاید.

کتاب مذکور از مجموعه طرح جامع اعتلای علوم انسانی است. طرح جامع اعتلای علوم انسانی معطوف به پیشرفت کشور در راستای انتشار آثار پژوهشی مجریان طرح ها، یکی دیگر از این آثار پژوهشی را که پیشتر در قالب گزارش طرح به صورت محدود منتشر شده بود، در ساختار جدید و به صورت کتاب در دسترس همه علاقه مندان به علوم انسانی قرار داده است. این کتاب چنانکه عنوان آن نیز گویا است به موضوع تخصصی پیدایش رشته فلسفه در ایران به عنوان یک رشته دانشگاهی و همچنین ارتباط برنامه ریزی درسی این رشته و مهارت و اشتغال دانش اموختگان این رشته در طی دهه هایی که از پیدایش این رشته در ایران می گذرد تا حال حاضر اختصاص یافته است.

موضوع پیدایش رشته های علوم انسانی، ارتباط برنامه ریزی های تحصیلی در این رشته ها با مهارت و اشتغال دانش اموختگان هریک از رشته ها، از محورهای اصلی تعدادی از طرح های پژوهشی در طرح جامع اعتلای علوم انسانی است.

ملائی توانی در مقدمه این اثر در معرفی فصول کتاب می نویسد: فصل نخست این کتاب به مسئله آزادی های آکادمیک در ایران، دشواری های تاریخ پژوهی و نیز تفکر تاریخی در فضای غیردموکراتیک ایران می پردازد.

موضوع فصل دوم مسئله بیکاری دانش آموختگان؛ اشتغال و بازار کار آنها در ایران همراه با چشم اندازی تاریخی به مسئله است. مبانی معرفتی و جهت گیری های مهارتی در تدوین برنامه های آموزشی رشته تاریخ موضوع فصل سوم این کتاب است که در آن به سیاستگذاری مطلوب و جهت گیری های کاربردی رشته تاریخ و نیز مهارت های مبنایی در برنامه درسی و نحوه فعال کردن مهارت های خاص رشته تاریخ پرداخته و از مخاطره ها و فرصتهای ارتباط با جامعه و بازار سخن گفته است.

فصل چهارم به مهارت های پژوهشی اختصاص دارد. مباحث روش شناسانه در برنامه آموزشی رشته تاریخ از مهمترین مطالب این فصل است. فصل پنجم به روشهای آموزش و تدریس تاریخ می پردازد و از ضرورت بازنگری در شیوه های تدریس، با هدف فهم و یادگیری بیشتر سخن رانده است.

فصل ششم به تاریخ نگاری نهادها، سازمان ها، مؤسسه ها، صنایع و اهمیت این نوع تاریخ نگاری ها و تمهیدات روش شناختی آن به عنوان ظرفیتی تازه برای پژوهشهای اشتغال آفرین در رشته تاریخ و نیز راه های فعال کردن این ظرفیت پرداخته است.

فصل هفتم این پرسش مقدر را طرح می کند که آیا رشته تاریخ در ایران دچار بحران شده است؟ نگارنده برای پاسخ به این پرسش به تعریف بحران در علوم و بحران سیستمی در دانش تاریخ و راه های عبور از بحران پرداخته است.

موضوع فصل هشتم نقد رویکردهای پوزیتیسویستی و زبان های چیرگی این رهیافت بر دانش تاریخ است. تگارنده می کوشد با دفاع از جنبه های رهایی بخش و روشنگر دانش تاریخ، چشم اندازی متفاوت به روی این دانش بگشاید.

فصل نهم با عنوان ستیز با گذشته زیان بار در صدد بازخوانی و نقد میراث های زیان بار گذشته است. فصل دهم با عنوان نقد ایده تاریخ به خاطر تاریخ به موضوع استفاده و سوء استفاده از تاریخ می پردازد تا زیان های ایده گذشته برای گذشته را از نگاه کارکردهای اجتماعی و گفتمانی آن توضیح دهد.

واپسین فصل کتاب به تاریخ ورزی در فضای عمومی اختصاص دارد. نگارنده با شرح تفاوتهای فضای عمومی و فضای تخصصی می کوشد از ضرورت استفاده از ظرفیتهای پایان ناپذیر عرصه عمومی به عنوان مکمل فضای تخثثی در دانش تاریخ دفاع کند.

علیرضا ملائی‌توانی در سال ۱۳۴۹ در قزوین به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی را در قزوین و دوره دبیرستان را در تنکابن به اتمام رساند. با ورود به دانشگاه تهران در سال ۱۳۶۷ در رشته‌ تاریخ به تحصیل پرداخت و به ترتیب در سال‌های ۱۳۷۵ و ۱۳۷۹ در مقطع کارشناسی‌ارشد رشته‌ تاریخ از دانشگاه فردوسی مشهد و مقطع دکتری رشته‌ تاریخ ایران اسلامی از دانشگاه شهید بهشتی فارغ‌التحصیل شد. او سابقه‌ تدریس در دانشگاه‌های ارومیه، پیام نور، مؤسسه‌ آموزش عالی باقرالعلوم و پژوهشکده‌ امام خمینی و انقلاب اسلامی را دارد و همچنین عضو سابق هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه ارومیه، استاد مدعو دانشگاه تهران و عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی است.

ملائی‌توانی تاکنون کتاب‌هایی چون «ایران و دولت ملی در جنگ جهانی اول»، «مشروطه و جمهوری: ریشه‌های نابسامانی نظم دمکراتیک در ایران (۱۲۸۴ – ۱۳۰۵)»، «مجلس شورای ملی و تحکیم دیکتاتوری رضا شاه»، «درآمدی بر روش پژوهش در تاریخ»، «زندگینامه سیاسی آیت الله طالقانی، تهران»، «از کاوه تا کسروی: نقد رفتارها و باورهای دینی ایرانی‌ها»، «گفتمان تاریخ‌نگاری رسمی دوره پهلوی پیرامون رضاشاه»، «تاریخ شفاهی بمباران شیمیائی سردشت» و… را به چاپ رسانده است.

................ هر روز با کتاب ...............

فهم و تحلیل وضعیت فرهنگ در جامعه مصرفی... مربوط به دوران اخیر است، یعنی زاده مدرنیته متأخر، دورانی که با عناوین دیگری مثل جامعه پساصنعتی، جامعه مصرفی و غیره نامگذاری شده است... در یک سو گرایشی هست که معتقد است باید حساب دین را از فرهنگ جدا کرد و برای احیای «فرهنگ اصیل ایرانی» حتی باید آن را هر گونه «دین خویی» پالود؛ در سوی مقابل، اعتقاد بر این است که فرهنگ صبغه‌ای ارزشی و استعلایی دارد و هر خصلت یا ویژگی فرهنگیِ غیردینی را باید از دایره فرهنگ بیرون انداخت ...
وقتی می‌خواهم تسلیم شوم یا وقتی به تسلیم‌شدن فکر می‌کنم، به او فکر می‌کنم... یک جریان به‌ظاهر بی‌پایان از اقتباس‌ها است، که شامل حداقل ۱۷۰ اجرای مستقیم و غیرمستقیم روی صحنه نمایش است، از عالی تا مضحک... باعث می شود که بپرسیم، آیا من هم یک هیولا هستم؟... اکنون می‌فهمم خدابودن چه احساسی دارد!... مکالمه درست درمورد فرانکنشتاین بر ارتباط عمیق بین خلاقیت علمی و مسئولیت ما در قبال خود و یکدیگر متمرکز خواهد شد ...
همسایه و دوست هستند... یک نزاع به‌ظاهر جزیی بر سر تفنگی قدیمی... به یک تعقیب مادام‌العمر تبدیل می‌شود... بدون فرزند توصیف شده، اما یک خدمتکار دارد که به‌نظر می‌رسد خانه را اداره می‌کند و به‌طرز معجزه‌آسایی در اواخر داستان شامل چندین فرزند می‌شود... بقیه شهر از این واقعیت که دو ایوان درحال دعوا هستند شوکه شده‌اند و تلاشی برای آشتی انجام می‌شود... همه‌چیز به مضحک‌ترین راه‌هایی که قابل تصور است از هم می‌پاشد ...
یک ریسه «ت» پشت سر هم ردیف می‌کرد و حسابی آدم را تف‌کاری می‌کرد تا بگوید تقی... قصه‌ی نویسنده‌ی «سایه‌ها و شب دراز» است که مرده است و زنش حالا دست‌نویس پانصد ششصدصفحه‌ای آن داستان را می‌دهد به فرزند خلف آن نویسنده‌ی مرحوم... دیگر حس نمی‌کردم که داوود غفارزادگان به من نارو زده... عاشق شدم، دانشجو شدم، فعالیت سیاسی کردم، از دانشسرا اخراج شدم... آسمان ریسمان نمی‌بافد؛ غر می‌زند و شیرین تعریف می‌کند... ...
جهل به ماهیت درد باعث انواع نظریه‌پردازی‌ها و حتی گمانه‌زنی‌ها شده... دوگانه‌انگاری باعث شده آثار مربوط به درد غالباً یا صرفاً به جنبه‌ی فیزیکی بدن بپردازند یا فقط به بعد ذهنی-روانی... درد حتی سویه‌های فرهنگی هم دارد و فرهنگ‌های مختلف در تجربه‌ی درد و شدت و ضعف آن تأثیرگذارند... انسان فقط با درد خودش سروکار ندارد. او با درد دیگران هم مواجه می‌شود... سازوکار درمان نیز به همان اندازه اهمیت دارد؛ یعنی بررسی این مسئله که چگونه سازوکار درد متوقف می‌شود ...