مصطفی لعل شاطری مترجم کتاب «فنون تصویرسازی در دوره قاجار» [Technologies of the image : art in 19th-century Iran]  گفت: بسط و گسترشِ مطالعه در زمینه تاریخِ هنر، یکی از موضوعاتِ حائر اهمیت در راستای دستیابی به گزاره‌­های صحیح و دقیق­ و نیز رفعِ خلأ­های اطلاعاتی و شکاف­‌های معرفتی در حوزه فرهنگ و تمدن هر جامعه در ادوار زمانی گوناگون محسوب می­‌گردد.

Mary McWilliams فنون تصویرسازی در دوره قاجار» [Technologies of the image : art in 19th-century Iran]

به گزارش کتاب نیوز به نقل از ایبنا، مصطفی لعل‌ شاطری مترجم کتاب «فنون تصویرسازی در دوره قاجار» گفت: بسط و گسترشِ مطالعه در زمینه تاریخِ هنر، یکی از موضوعاتِ حائر اهمیت در راستای دستیابی به گزاره­‌های صحیح و دقیق­ و نیز رفعِ خلأ­های اطلاعاتی و شکاف‌­های معرفتی در حوزه فرهنگ و تمدن هر جامعه در ادوار زمانی گوناگون محسوب می­‌گردد. با بررسی پژوهش‌­های صورت‌گرفته از سوی محققان ایرانی در دو رشته تاریخ و هنر می­‌توان دریافت که بیش از همه تمرکز بر تولیدِ آثار پژوهشی تک‌محور و جزیره­‌ای است. به عبارتی، آن‌گونه که انتظار می­‌رود تلفیقِ ملموسِ این دو رشته مبنی بر متدولوژی صحیحِ تحقیق را کمتر می‌توان شاهد بود.

وی افزود: این در حالی است که بیش از سه دهه از آغاز جدی مطالعات بین‌رشته‌ای در حوزه تاریخِ هنر ایران در مراکز پژوهشی و دانشگاهی خارج از کشور می‌­گذرد و در این بین همچنان گاه شاهد موضع‌گیری­‌هایی از سوی استادان و پژوهشگران برای ورود به عرصه مطالعات بین‌رشته‌ای در ایران، به­‌ویژه در حوزه تاریخِ هنر هستیم.

لعل شاطری در این راستا بیان داشت: این جریان را می­‌توان نشأت‌گرفته از دو موضوع دانست: نخست عدمِ علاقه شخصی به مطالعات بین‌رشته‌ای و متعاقباً ایجاد مغالطه‌­هایی برای مردوددانستن این­‌گونه از پژوهش‌ها و دیگری عدم تسلط نسبی برای بهره‌­گیری از رشته‌­ای دیگر در رشته اصلی. بااین‌حال تغییر نگرش و ایجاد پژوهش­‌هایی مبنی بر مطالعاتِ میان‌رشته‌ای رسالتی است که بر عهدۀ پژوهشگرانِ نسل جوان، مبتنی بر ظرفیت­‌های موجود قرار دارد.

او سپس عنوان کرد: بررسی هنر دوره قاجار ازجمله موضوعاتی است که در دهه اخیر موردتوجه بسیاری از محققین قرارگرفته است. از این منظر، آثار پژوهشی گسترده‌­ای در خارج از کشور به زبان انگلیسی تألیف شده است که در این بین عدم دسترسی محققین داخلی به این آثار، یکی از دغدغه‌های موجود در راه مطالعات حوزه قاجار محسوب می‌شود. ازجمله جدیدترین آثار انتشاریافته در این حوزه از سوی موزه هنر هاروارد، مجموعه مقالاتی با عنوان Technologies of the image: Art in 19th- century iran است که با نظارت علمی و کوشش دیوید راگسبرگ و ماری مک ویلیامز [ Mary McWilliams, David J. Roxburgh] انتشار یافته است.

این مؤلف و مترجمِ حوزه تاریخ هنرهای اسلامی درباره نحوه گردآوری این مقالات بیان داشت: در نمایشگاهی که در سال 2017م در موزه هنر هاروارد برگزار شد، چهار هنر تصویری اصلی دوره قاجار (نقاشی لاکی، چاپ سنگی، نقاشی رو کاغذ و عکاسی) برای کشف تاریخچه‌های جداگانه و متقابل آن‌ها، زمینه‌­های تولید و وسایل انتشار در میان بخش‌های جامعه از نخبگان به شهروندان موردنظر قرار گرفت. تقریباً 80 اثر در نمایشگاه که اکثر آن‌ها هرگز قبل از نمایشگاه نمایش داده نشده بود (شامل کتاب‌های تصویری، آلبوم، جعبه قلم، موارد آینه، تصاویر تک‌چاپی و چاپ‌شده و عکس‌ها) به نمایش گذاشته شد. تعدادی از اشیاء از مجموعه دانشگاه هاروارد و از مجموعه‌های خصوصی و عمومی در ایالات‌ متحده و خارج از کشور جمع‌آوری‌ شده بود. بسیاری از آثار هنرمندان مشهور در دوره قاجار در نمایشگاه وجود داشت؛ ازجمله ابوالحسن غفاری، انتوین سوروگوئین، مبارک میرزا، میرزا علی‌قلی خوئی، محمد اسماعیل و اعضای حلقه نجف علی در عرصه نقاشی لاکی. به مناسبت این نمایشگاه، کاتالوگ نمایشگاه همراه با مقاله‌هایی با همکاری ویراستاران دیوید راگسبرگ و مری مک ویلیامز و همچنین فرشید امامی و میرا زنیه شووردا، دانشجویان فارغ‌التحصیل دانشگاه هاروارد در مقطع دکتری چاپ و ارائه گردید. این کتاب مجموعه‌ای از 150 نقاشی و عکس منحصربه‌فرد از آلبوم قاجار در موزه هاروارد است.

وی افزود: نسخه انگلیسی این اثر در قطع رحلی و به‌صورت تمام‌رنگی و گلاسه در 180 صفحه انتشاریافته است که شامل مقالاتی با عناوین: آشنایی با اصول فنی (تکنولوژی) تصویر: هنر ایران در قرن نوزدهم (دیوید راگسبرگ). نقاشی لاکی قاجار به‌عنوان یک واسطه مبادله (ماری مک ویلیامز). چاپ سنگی و مخاطبین آن (فرشید امامی). عکاسی ایرانی: از دربار، به کارگاه هنری، به خیابان (میرا زنیه شووردا). نقاشی بعد از عکاسی در ایران (دیوید راگسبرگ)

لعل شاطری در پایان بیان داشت: درمجموع این کتاب از سویی به‌­واسطه برخورداری از متنی مبنی بر نگرشِ علمی و از سوی به دلیل انتشار تصاویر موزه هنر هاروارد و مجموعه­‌های خصوصی برای نخستین بار، از رویکردی ممتاز برخوردار است که مطالعه و تأمل در تحلیل­‌های ارائه‌شده و تصاویر از سوی پژوهشگرانِ ایرانی، دریچه‌­ای تازه بر تاریخِ هنر تصویرسازی و تصویرپردازی دوره قاجار خواهد گشود.

شایان ذکر است، فنون تصویرسازی در دوره قاجار، پاییز 1400 در قطع رحلی (205 صفحه) و به صورت تمام‌رنگی با ترجمه دکتر مصطفی لعل‌ شاطری (پژوهشگر تاریخ هنرهای اسلامی) از سوی انتشارات مرندیز انتشار و در اختیار علاقمندان به هنر ایران قرار گرفته است.

................ هر روز با کتاب ...............

سند در ژاپن، قداست دارد. از کودکی به مردم می‌آموزند که جزئیات را بنویسند... مستند کردن دانش و تجربه بسیار مهم است... به شدت از شگفت‌زده شدن پرهیز دارند و همیشه دوست دارند همه چیز از قبل برنامه‌ریزی شده باشد... «هانسه» به معنای «خودکاوی» است یعنی تأمل کردن در رفتاری که اشتباه بوده و پذیرفتن آن رفتار و ارزیابی کردن و تلاش برای اصلاحش... فرایند تصمیم‌سازی در ژاپن، نظام رینگی ست. نظام رینگی، نظام پایین به بالا است... این کشور را در سه کلمه توصیف می‌کنم: هارمونی، هارمونی، هارمونی! ...
دکتر مصدق، مهندس بازرگان را مسئول لوله‌کشی آب تهران کرده بود. بعد کودتا می‌شود اما مهندس بازرگان سر کارش می‌ماند. اما آخر هفته‌ها با مرحوم طالقانی و دیگران دور هم جمع می‌شدند و از حکومت انتقاد می‌کردند. فضل‌الله زاهدی، نخست‌وزیر کودتا می‌گوید یعنی چه، تو داری برای من کار می‌کنی چرا از من انتقاد می‌کنی؟ بازرگان می‌گوید من برای تو کار نمی‌کنم، برای مملکت کار می‌کنم، آب لوله‌کشی چه ربطی به کودتا دارد!... مجاهدین بعد از انقلاب به بازرگان ایراد گرفتند که تو با دولت کودتا همکاری کردی ...
توماس از زن‌ها می‌ترسد و برای خود یک تز یا نظریه ابداع می‌کند: دوستی بدون عشق... سابینا یک‌زن نقاش و آزاد از هر قیدوبندی است. اما ترزا دختری خجالتی است که از خانه‌ای آمده که زیر سلطه مادری جسور و بی‌حیا قرار داشته... نمی‌فهمید که استعاره‌ها خطرناک هستند. نباید با استعاره‌ها بازی کرد. استعاره می‌تواند به تولد عشق منجر شود... نزد توماس می‌رود تا جسمش را منحصر به فرد و جایگزین‌ناپذیر کند... متوجه می‌شود که به گروه ضعیفان تعلق دارد؛ به اردوی ضعیفان، به کشور ضعیفان ...
شاید بتوان گفت که سینما غار پیشرفته‌ افلاطون است... کاتلین خون‌آشامی است که از اعتیادش به خون وحشت‌زده شده است و دیگر نمی‌خواهد تسلیم آن شود. به‌عنوان یک خون‌آشام، می‌داند که چگونه خود را از بین ببرد. اما کازانووا می‌گوید: «به این راحتی هم نیست»... پدر خانواده در همان آغاز شکل‌گیری این بحران محل را به‌سرعت ترک کرده و این مادر خانواده است که بچه‌ها را با مهر به آغوش کشیده است. اینجاست که ما با آغاز یک چالش بزرگ اخلاقی مواجه می‌شویم ...
فنلاند امروز زنده است بخاطر آن وسط‌باز. من مخلص کسی هستم که جام زهر [پذیرش قطعنامه برای پایان جنگ 8ساله] را به امام نوشاند. من به همه وسط‌بازها ارادت دارم. از مرحوم قوام تا مرحوم هاشمی. این موضوع روشنی است که در یک جایی از قدرت حتما باید چنین چیزهایی وجود داشته باشد و اصلا نمی‌توان بدون آنها کشور را اداره کرد... قدرت حرف زدن من امروز از همان معترض است و اگر الان داریم حرف می‌زنیم به خاطر آن آدم است که به خیابان آمده است ...