دفترهای سرافینو گوبیو، اُپراتور [Quaddrni di Serafino Gubbio operatore]. لویجی پیراندلو1 (1867-1936)، نویسندهی ایتالیایی، رمان خویش را در 1925 تحت این عنوان منتشر کرد، و این همان رمانی است که قبلاً در 1916، تحت عنوان «فیلم برمیدارند!»2 انتشار یافته بود. در آن زمان این قضیه پیراندلو را شکنجه میداد که زندگی که بیانقطاع در حرکت و تغییر است، جز معارضه با کوششهای هنرمند که اوضاع و احوال و شخصیتها را در وضعها و هیئتهایی جاودانی ثابت و بیحرکت میسازد، کاری نمیتواند داشته باشد. از اینرو، نخستین تماسهایش با سینما که سخت به آن علاقه یافت، انگیزههای تفکر و بررسیهایی برایش فراهم آورد و در نتیجه روح خلاق وی را به راه انداخت.
![دفترهای سرافینو گوبیو، اُپراتور [Quaddrni di Serafino Gubbio operatore]. لویجی پیراندلو](/files/163413203354052698.jpg)
پیراندلو، در این داستان دربارهی جنبهی عینی و غیرقابل تأثیر دوربین نسبت به هرچیزی که از برابرش رژه میرود تأکید میورزد. این تأثیرناپذیری بسی بیشتر سرچشمه از بیاعتنایی میگیرد که کسی که این دوربین را به کار میبَرَد، یعنی سرافینو، «اپراتور» مؤسسهی تهیهی فیلمِ کوسموگراف3 نسبت به دنیای خارج یا عواطف و شهوات انسان کسب کرده است. سرافینو زمانی اپراتوری کامل میشود که پس از آنکه با خونسردی و بیاعتنایی تام از صحنهی دردناک و مطابق با حقیقتی که در برابر چشمش واقع شده است فیلم برمیدارد، متوجه میشود که وحشت باعث شده است که لال بشود (هنرپیشهای به نام آلدو نوتی4 از روی حسد هنرپیشهی دلفریب روسی، وانیا نستروف5 را میکشد و بعد در میان چنگالهای ببری که میبایست از پای درآورد، کشته میشود). لالیِ سرافینو نمادی است. در مقام عصیان برنمیآید. به عکس، در تنهایی خودش خوش است و دست رد بر سینهی این عشق میزند. از زندگی تازهاش خشنود است: «زمانه چنین است؛ زندگی چنین است؛ و با آن معنایی که من برای شغل خودم قائل هستم میخواهم تنها و لال و تأثیرناپذیر، و اپراتوری باشم». مشکل نیست که در سرافینو گوبیو رمز و مظهر هنر جاودانی را در برابر زندگی متغیری که جریان مییابد، ببینیم.
عبدالله توکل. فرهنگ آثار. سروش
1. Luigi Pirandello 2. Si gira! 3. Komograph
4. Aldo Nutti 5. Vania Nestroff 6. Louisette
................ تجربهی زندگی دوباره ...............
