نشانه‌شناسیِ شهر در فرهنگنامه‌ی زنانه و مردانه | الف


پرسش اول اینست که "اگر از شما بخواهند شهری که در آن ساکن هستید را توصیف کنید، چه بخشی از آن و چه توصیفی از آن خواهید داشت"؟ اندیشیدن به این پرسش سبب می‌شود آن بخش مهمی که ارتباط مابین شما و شهرتان را شکل می‌دهد مشخص شود، تا بتوانید به پرسش دوم بیاندیشید؛ این پرسش که "چرا چنین تعاریفی از شهر در رویکرد شما جا خوش کرده‌اند و به چه دلیل ابعاد مهمی از شهر و مکانی که در آن زندگی می‌کنید در ذهن‌تان نقش بسته است"؟ بعد از این مرحله با پرسش سوم روبرو خواهید شد که "آیا می توان ادعا کرد چنین شناختی از مکانی که در آن زندگی میکنید نمایانگر ابعاد مختلف و جزئیات مهم است و آیا می توانید ادعا کنید شهرتان را خوب شناخته اید"؟

شهر و جنسیت [cities and gender

ممکن است بپرسید چه ضرورتی در شناختِ ابعاد مختلف شهرمان وجود دارد. ممکن است تصور کنید بررسی و واکاوی در این موضوع وظیفه و دغدغه‌ی متخصصین جامعه‌شناسانِ شهری و سیاست‌گذاران شهری است. اما "آگاهیِ دیدگاهی" چیز دیگری می گوید. "آگاهی دیدگاهی Standpoint Awareness" به ما می‌گوید آن‌چه به‌عنوان شهر در معنای کلی آن می‌شناسیم تحت تأثیر نظامی از باورهای تاریخی است که به مرور زمان چهره‌ی شهر را شکل داده‌اند و اگر قصد دارید تعریفی از شهر داشته باشید باید چنین نظامی را به خوبی بشناسید. هم‌چنین مطالعه در تنوّع واقعیت‌ زیسته‌ی انسان‌ها می‌تواند درکِ شیوه های نشانه‌های جنسیتی در شهر را افزایش داده و افق نگاه‌تان را گسترده‌تر کند.

اما درکِ ایده‌ی "شهر و جنسیت" [cities and gender] نیازمندِ بازبینی بر این مفاهیم به طور جداگانه و هم‌چنین سنجش دوباره ی این مفاهیم است تا بتوان فارغ از جنسیت به‌ معنای عام آن، ابزار و تکنیکی مناسب برای فهمِ آن فراهم کرد. گروهِ نویسندگان کتابِ "شهر و جنسیت" چنین رویکردی به طرح مسأله دارند. آن‌ها در آغاز، ذهن خواننده را از مفهوم جنسیت به‌عنوان برساختی اجتماعی و فرهنگی پالایش می‌کنند و با بررسی روابط قدرت و ساختارها، نگاه خواننده را آموزشی دوباره می‌دهند. مسیر آنها مسیرِ کشفِ نمادها در زندگی روزمره و یافتنِ عوامل تأثیرگذارِ پشتِ صحنه‌ی جامعه بر ساختار و فضای شهری می‌باشد و به همین دلیلِ درست، این کتاب دایره‌ی وسیعی از خوانندگان را در برمی‌گیرد؛ چه دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌ی شهری و چه علاقمندان به شناختِ موضوع شهر و تقابل آن با جنسیت.

کتاب از سه بخش کلی و ده فصل تشکیل شده است. ترتیب فصول به گونه‌ای است تا خواننده با موضوع نه چندان آشنای شهر و جنسیت، بصورت جامع آشنا شود تا بتواند پابه‌پای این کتاب، نگاهی جامعه‌شناسانه و مردم‌شناسانه به این مقوله داشته باشد. مباحث مهمی در حوزه‌های مختلف جامعه‌شناسی، مانند مفاهیمِ توسعه، ساختارگرایی، فرهنگ و زندگی روزمره، اقتصاد و فمینیسم و پسافمینیسم، پایه های اصلی در طرح چنین پژوهشی است. رویکردهای مختلفی که به‌ خوبی پرداخته شده‌اند و ارزش کاربردی این اثر را بالا برده‌اند. این کتاب تکلمه‌ای است بر مطالعات شهری که سرآغاز آن در قرن نوزدهم به وقوع پیوست و با روشن کردن مسیر تکامل آن، خواننده را به درکی متوسط و رضایت‌بخشی از چنین رویکردی خواهد رساند. همچنین با مقایسه‌ای هنرمندانه، موضوعِ چنین پژوهشی در قالب مفاهیم بین المللی بررسی شده است و شهر را نه تنها به مثابه مکان، بلکه در قالب قدرت، زمان و تاریخ به تصویر می‌کشد.

آنچه به ارزش این کتاب افزوده است، شیوه‌ای است که توسط آن مخاطب درگیریِ فعالانه‌ای با موضوعات مورد بررسی خواهد داشت. به این ترتیب که در هر بخش، برای ارجاع خواننده به منابع مورد نظر، آدرس‌های اینترنتی اضافه شده است تا خواننده بتواند مستقیما به پژوهش‌ها و منابعی که از آن‌ها نام برده می‌شود دسترسی پیدا کند. اغلب، پیدا کردن عناوین و منابع ذکر شده در کتاب‌ها و نشریات به سهولت امکانپذیر نیست اما با روشی که در این کتاب به کار رفته است، می‌توان در حین مطالعه‌ی آن، از خستگی و کسالت زمان مطالعه‌ی مباحث سنگین آن اندکی کم کرد و گشت و گذاری در منابع ذکر شده داشت. به‌علاوه، مثال‌های متعدد و توضیحات کاملی که بر هر واژه و مفهوم، در پاورقی‌ها آورده شده است، به میزان زیادی بر فهمِ ساده‌تر از موضوع دشوار و بزرگ جنسیت و شهر تأثیرِ مثبت گذاشته است. همین‌طور می‌توان به کادربندی‌های طراحی شده در خلال متون کتاب اشاره کرد که مفاهیم مهم و اطلاعات وسیعی از "بردگی مدرن، نظریه مدرنیزاسیون، منافع جنسیتی عملی و استراتژیک، فمینیسم چیست" و از این دست مفاهیم کلیدی را تا رویدادهای مهم تاریخی و اجتماعی مانند "از چکمه‌های کارگری تا پوتین‌های ساق‌بلند، قتل و قطع عضو در بصره و گواتمالا، فرسایش تعادل خانه-کار-زندگی در دره سیلیکون" در اختیار خواننده قرار می‌دهد.

اگر پژوهشگرید یا قصد پژوهش در زمینه‌ی جنسیت و حوزه‌ی زنان دارید و یا تمایل به شناخت بهتر رویکرد فمینیستی دارید، این اثر مهم می‌تواند به مقدار قابل توجهی اطلاعات کافی در اختیارتان بگذارد و نیازتان را برآورده کند. بعد از مطالعه این اثر، نگاه‌تان به شهر و سیاست‌های شهری، علمی‌تر، دقیق‌تر و کارشناسانه‌تر خواهد بود.

[ کتاب «شهر و جنسیت» اثر هلن جارویس، پاولا کانتور و جاناتان کلاک با ترجمه محمود شارع پور در 575 صفحه و توسط نشر علمی و فرهنگی منتشر شده است.]

................ تجربه‌ی زندگی دوباره ...............

آدمی هرگز برای خرابیهایی که به بار آورده چنین انگیزه‌­های خوبی نداشته است... یک روزنامه­‌نویس انگلیسی به نام فاول، که نقش نظاره‌­گر آسان­­‌طلب و بی‌­غم را ایفا می­‌کند؛ فوئنگ، معشوقه زیبای ویتنامی وی که نه زیاده اهل معنی است و نه زیاده شهوی؛ و آلدن پایل، جوان آمریکایی اهل بوستون... فاولر ناچار می‌­شود کینه خود را به عنوان عاشقِ معشوق از کف داده بروز دهد. ...
تقریبا همه کسانی که برای انقلاب و کشور جنگیده‌اند درست بعد از دستگیری اعتراف می‌کنند که خائن‌اند! ... با انتشار مخفیانه کتاب و نشریه و برگزاری مخفیانه جلسات ادواری سعی می‌کنند چراغ نوشتن و فرهنگ را زنده نگه ‌دارند... تحولاتی که زیرپوسته ظاهرا بدون تغییر جامعه در حال تغییر است... منجر به تغییری تدریجی در حکومت شود و با دموکراسی پیش از جنگ پیوند یابد و آینده‌ای بیاید ...
نثر و زبان سرگذشت حاجی بابای اصفهانی آنچنان فوق‌العاده بود که گفته شد اصل این کتاب ایرانی است... «کتاب احمد یا سفینه طالبی»، در‌واقع کتابی درسی در قالب روایی و داستانی است. جلد اول آن ۱۸ صحبت در شناخت جهان است، جلد دوم در چهار صحبت به قوانین مدنی می‌پردازد و جلد سوم مسائل‌الحیات است. رمانی است علمی که در قالب یادداشت‌های روزانه نوشته‌شده و شاید بتوان آن را نخستین داستان مدرن فارسی با شخصیت کودک دانست. ...
به دارالوكاله‌ای فلاكت‌زده می‌رویم در وال‌ استریت؛ جایی كه میرزابنویسی غریب در آن خیره به دیواری آجری می‌ایستد و ساعت‌ها به آن خیره می‌شود... اغلب در پاسخ به درخواست دیگران برای انجام‌دادن كاری می‌گوید ترجیح می‌دهد انجامش ندهد... جالب اینجاست که فیلسوفانی مثل ژیل دلوز، ژاك رانسیر، جورجو آگامبن، اسلاوی ژیژك، آنتونیو نگری و مایكل هارت به این داستان پرداخته‌اند! ...
داستان‌هاي من بر خانم‌ها بيشتر تاثير گذاشته است... آن نوع نویسندگی و تلقی از نویسندگی که توسط جوایز، نشریات و مجلات دهه 80 حمایت می‌شد دیگر وجود ندارد... آرمان این است ما چیزی بنویسیم که تبدیل به تصویر شود... 4 زن دارم. می‌شود گفت 4 زن جذاب... موضوع 99 درصد داستان‌هایی که در کارگاه‌های داستان‌نویسی خوانده می‌شد، خیانت بود... سانسور موفق عمل کرده و نفس نویسنده ایرانی را گرفته و و نویسنده ایرانی هم مبارزه نکرده ...