صدای سکوت | آرمان ملی
 

الکس مایکلیدیس [Alex Michaelides] متولد 1977در قبرس، فارغ‌التحصیل در رشته‌ ادبیات انگلیسی از دانشگاه کمبریج و فیلمنامه‌نویسی از موسسه‌ فیلم آمریکاست. او در سال‌های 2013 تا 2018 با فیلمنامه‌هایش جایگاهش را در آمریکا تثبیت کرد و در سال 2019 با نوشتن رمان «بیمار خاموش»[ یا نقاش سکوت The silent patient] نامش به‌عنوان داستان‌نویس بر سر زبان‌ها افتاد.

گابریل و همسرش آلیسیا، که از عکاسان و نقاشان معروف لندن هستند، زندگی‌ آرامی را برپایه‌ عشق به هنرشان و یکدیگر در یکی از مناطق اعیانی لندن بنا نهاده‌اند. تا اینکه یک شب که گابریل دیروقت به خانه می‌آید در بدو ورود، با شلیک گلوله از طرف آلیسیا کشته می‌شود. از آن شب آلیسیا سکوت می‌کند و این سکوت مرگبار شش سال طول می‌کشد. سکوت او این داستان را از یک تراژدی معمولی به چیزی فراتر، به یک راز و معما تبدیل می‌کند.

طی این مدت آلیسیا فقط یک جمله به زبان آورده؛ بوم نقاشی. او وقتی در بازداشت بوده پیش از شروع محاکمه شروع به طرح‌زدن کرده تا احساسات پیچیده‌اش را روی بوم نشان دهد. «صدای حرف‌زدنِ رفتار، همیشه بلندتر از واژه‌هاست.» آلیسیا آنچه بعد از ماه‌ها کشیده پرتره‌ای بوده‌ و در گوشه سمت چپ بوم با حروف یونانی آبی یک کلمه دیده‌شده: «آلکستیس». در زبان یونانی این کلمه نام قهرمان یک افسانه‌ غم‌انگیز است در یک تراژدی رئال که در آن مردی محکوم به مرگ است و همسرش می‌خواهد او را نجات دهد، اما قربانی می‌شود و وقتی دوباره به زندگی برمی‌گردد خاموش می‌ماند. این تابلو کلید ارتباط با آلیسیا و تنها مدرک موجود در دست روان‌درمانگرش تئو فابر بوده.

آلیسیا، به‌عنوان یک مُرده‌ ساکت، در یک مرکز روانی بستری شده و تئو فابر علاقه‌ زیادی به پرونده‌ او پیدا کرده و تصمیم می‌گیرد برای پرده‌برداری از راز سکوت و لایه‌های مخفی و ناخودآگاه او تمام تلاشش را انجام دهد زیرا معتقد است که قتل و جنونِ خودکشی در لحظه متولد نمی‌شوند. منشأ آنها به سرزمین پیش از حافظه‌ دوران کودکی، سوءاستفاده‌ها و بدرفتاری‌ها برمی‌گردد که در طول سال‌ها قدرت می‌گیرد و ناگهان منفجر می‌شود.

«بیمار خاموش» از جهت تعلیق و شخصیت‌پردازی قوی است. مایکلیدیس شخصیتی را خلق می‌کند که پیچیدگی و آشفتگی درونی او را نه از طریق ارتباط کلامی، بلکه از طریق توصیف‌های واضح از ظاهر جسمی او و آثار هنری که نقاشی کرده، ساخته می‌شود. مثلا تابلویی از گابریل کشیده که بیشتر شبیه پرتره‌ مسیح است. از صلیب آویخته و از زخم‌هایش خون می‌چکد. تاجی از خار بر سر با نگاهی سر‌به‌زیر. شخصیت آلیسیا طوری طراحی شده که خواننده را به یاد شخصیت‌های اسطوره‌ای می‌اندازد. از این جهت نویسنده داستان را در لایه‌ای دیگر موازی داستان آلکستیس یونانی جلو می‌برد. زندگی آلیسیا در زمان حال با فصل‌های متناوب درج خاطرات او، فرمی است که نویسنده برای جلب توجه خواننده به کار برده که در این میان خواننده را به لایه‌ای از افسانه‌ای قدیمی یونانی ببرد. این نشانه‌گذاری در قصه نمود داستانی معمایی دارد. تسلط بر اساطیر یونانی و استفاده‌ بجای آن در قصه، شاید به این برمی‌گردد که نویسنده از پدری یونانی متولد شده است.

خواندن قصه‌ای که کاراکتر اصلی نمی‌تواند داستان خودش را مستقیما به خواننده بگوید، جالب است. نویسنده بوم سفیدی در اختیار خواننده می‌گذارد تا با توجه به صحبت‌های تئو و دیگر شخصیت‌های کلیدی رمان و کنش آلیسیا به حرف‌ها از او طرح بزند تا در آخر نمایی اصلی نمایان شود.

رمان حول یک داستان نمی‌چرخد. همزمان با خواندن زندگی آلیسیا، زندگی دکتر تئو هم جریان دارد. این دو زندگی در یک جایی هوشمندانه به‌هم گره می‌خورند و نویسنده پرده از راز زندگی تئو برمی‌دارد که قصه‌ای پیش‌بینی ‌نشده در یک‌سوم پایانی رمان کلید می‌خورد. هرچند اگر به ابتدای رمان برگردیم متوجه نشانه‌های آن خواهیم شد.

رمان با ریتم کندی آغاز می‌شود، ولی هرچه جلوتر می‌رویم ریتم آن تندتر می‌شود و در انتها با یک پیچ تند غافلگیرانه به پایان می‌رسد. به‌رغم تمرکز رمان روی موارد روانشناختی و اختلال شخصیت مرزی اما فهم آن آسان و روان است. حکایت این رمان مصداق حرفی است که فروید در مقدمه‌ بر روان تحلیلگری می‌گوید: کسی که برای دیدن، چشم و برای شنیدن، گوش دارد، شاید خودش را متقاعد کند که هیچ ‌چیز فناپذیری نمی‌تواند رازی داشته باشد. اگر لبانش خاموش‌اند، با نوک انگشتانش حرف می‌زند و راز نگفته از هر روزنه‌اش سر به بیرون می‌زند.

[رمان «بیمار خاموش» نخستین بار با ترجمه مریم حسین‌نژاد و توسط نشر سنگ و همزمان با ترجمه سامان شهركی با عنوان «نقاش سكوت» توسط نشر «خزه» در سال 1398 منتشر شده است.]

................ تجربه‌ی زندگی دوباره ...............

بی‌خود و بی‌جهت... فیلم «زن و شوهرها» را دوست دارد، فیلمی که تولیدش همزمان با رسوایی او و سون‌-یی شد... در مورد مادرش می‌نویسد: زن جذابی نبود و شبیه به گروچو مارکس بود... دو فرزندخوانده‌اش خودکشی کردند و سومی با توجه به اینکه دختر دوست‌داشتنی‌ای بود، در حالی‌که در سی سا‌لگی با بیماری ایدز دست‌وپنجه نرم می‌کرد، توسط میا رها شد تا صبح کریسمس در بیمارستان و در تنهایی فوت کند... هیچ داستان جالبی برای وودی آلن وجود ندارد ...
از تهران آغاز و به استانبول و سپس پاریس ختم می‌شود... در مواجهه با زن‌ها دچار نوعی خودشیفتگی است... ثریا تقریبا هیچ نقش فعالی در رمان ندارد... کِرم کمک‌کردن به دیگران را دارد خاصه که عشقی هم در میان باشد... اغلب آدم‌هایی که زندگی‌شان روایت می‌شود، آدم‌های ته خطی‌اند. حتی انقلابیون و آنان که در حال جنگ و مبارزه هستند... مثل نسلی در ایران و مهاجرانی در خارج... ...
اتی(احترام) به جهان می‌گوید: «تو هم بدبختی! از تو هم بدم میاد!» آری جهان(جهانگیر) هم بدبخت است، اما نه از آن رو که جنوبِ شهر زندگی می‌کند؛ یا پدر و برادرش در قبرستان، کتاب دعا و شمع می‌فروشند؛ یا «پراید» ندارد تا صدای ضبطش را تا ته! بلند کند... بلکه جهان بدبخت است، چرا که دختری را دوست دارد که جهانِ او را دوست ندارد. جهان برای «نجات» دختری دست و پا می زند، که خودش به جای اراده به تغییر، خیالِ «فرار» در سر می‌پرورد... ...
انسان تا عاشق نشود از خودمحوری و انانیت رهایی ندارد... باورهای زندگی‌ساز... وقتی انسان خودش را با یک باور یا یک تئوری یکی بداند، این موجب می‌شود هر که به نظر او حمله کرد، فکر کند به او حمله شده ... باورهای ما باید آزموده باشند نه ارثی... چون حقیقت تلخ است، انسان برای شیرین‌کردن زندگی به تعمیم‌های شتاب‌زده روی می‌آورد... مجموعه درس گفتارهای ملکیان درباره اخلاق کاربستی ...
در تور دار و دسته فاگین پیر می‌افتد. یهودی دزدی که در محله‌‌های فقیرنشین لندن بر دزدان و فواحش پادشاهی می‌کند... تا امروز، نزدیک به 20 بار و با فیلمنامه‌های متفاوت بر روی پرده سینما و تلویزیون رفته است... الیور به اشتباه به جای دزد دستگیر شده است و مالباخته که شخصی فرهیخته است با قاضی دادگاه درباره‌ی حقوق متهم جدل می‌کند. طنز تلخ دیکنز در نقد دستگاه قضایی... خدا رو شکر کن که این کتابفروش ازت شکایت نکرد! ...