نخستین کوشش‌های قانون‌گذاری در ایران (جلد دوم)، به اهتمام سید علی آل‌داود منتشر شد.

دومین نخستین کوشش‌های قانون‌گذاری در ایران

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، جلد دوم نخستین کوشش‌های قانون‌گذاری در ایران شامل سیزده رساله و مقاله حقوقی و سیاسی-اجتماعی از دوره قاجار است. این رساله‌ها که تا کنون کمتر شناخته شده و به‌ویژه حقوق‌دانان و محققان تاریخ حقوق جدید ایران با آنها کمتر آشنایی داشته‌اند، عبارت‌اند از:

1. قانون سلطنت: به نام‌های آداب سلطنت و شمس‌الانوار نیز خوانده شده، در شمار نخستین نوشته‌های حقوقی- سیاسی اوایل عصر قاجار و به قلم محمدهاشم رستم‌الحکما، نگارنده کتاب معروف رستم التواریخ است.

2. قانون مالکین قنوات و قراء و مزارع: تاریخ تدوین و تصویب ندارد ولی به‌یقین در عصر ناصرالدین‌شاه فراهم آمده است.

3. قانون گارد شاهنشاهی: این قانون در سال 1330ق- سال ششم پیروزی مشروطه به تصویب رسیده است.

4. قانون تکلیف رعایای دولت روس: ترجمه مفصل قانونی است که در زمان الکساندر دوم در روسیه تصویب شده و توسط زین‌العابدین منشی یک سال پس از انتشار در روسیه ترجمه شده است.

5. اسناد عدلیه در مجلس: شامل چند فقره از اسناد مهم عدلیه که در بایگانی کتابخانه مجلس موجود است.

6. گزارش احوال آدولف پرنی: وی نخستین مستشار حقوق‌دان اروپایی است که در دور دوم مجلس شورای ملی به ایران دعوت شد و چند سال در این کشور خدمت کرد. او در تهیه و تدوین قوانین جدید و تأسیس مدرسه حقوق کوشش شایانی مبذول کرد.

7. تکالیف مشترکه مجالس وزارت عدلیۀ اعظم: قانون تشکیل مجلس وزارت عدلیه در عهد ناصری است.

8. رساله یادگار حسن: رساله‌ای است بیشتر در مباحث اقتصادی، نوشته حسن خداداد آذربایجانی، دیپلمات ایرانی عهد ناصرالدین‌شاه، که در سال 1299ق در وین به چاپ رسید.

9. خان خانان: رساله مبسوط و ارزنده حقوقی و سیاسی است از نویسنده‌ای ناشناس اما آگاه به مسائل روز.

10. سیاست مدرن: نوشته محمدعلی طباطبایی زواره‌ای مشهور به حکیم ذوفنون، در حمایت از نظام سیاسی پادشاهی قاجار.

11. قوانین و تشکیلات ایالات و ولایات ایران: پیش‌نویس قانونی است که متن کامل‌شدۀ آن به تصویب مجلس اول رسید.

12. احکام المدن: رساله در مباحث سیاسی و اجتماعی.

13. برگی از تاریخ وکالت ایران: مقاله‌ای که چند سال پیش براساس اسناد موجود در کتابخانه مجلس نوشته شد و نخست بار در مجله کانون وکلای دادگستری انتشار یافت.

نخستین کوشش‌های قانون‌گذاری در ایران (جلد دوم)، به اهتمام سید علی آل‌داود، در 551 صفحه، مصور، شمارگان 1100 نسخه، قیمت 125000 تومان از سوی انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار منتشر شد.

................ هر روز با کتاب ...............

حکومتی که بنیادش بر تمایز و تبعیض میان شهروندان شکل گرفته است به همان همبستگی اجتماعی نیم‌بند هم لطمات فراوانی وارد می‌کند... «دولت صالحان» همان ارز زبان‌بسته را به نورچشمی‌ها، یا صالحان رده پایین‌تر، اهدا می‌کند... مشکل ایران حتی مقامات فاسد و اصولا فساد نیست. فساد خود نتیجه حکمرانی فشل، نبود آزادی و اقتصاد دولتی است... به فکر کارگران و پابرهنگان و کوخ‌نشینانید؟‌ سلمنا! تورم را مهار کنید که دمار از روزگار همان طبقه درآورده است، وگرنه کاخ‌نشینان که کیف‌شان با تورم کوک می‌شود ...
عشقش او را ترک کرده؛ پدرش دوست ندارد او را ببیند و خودش هم از خودش بیزار است... نسلی که نمی‌تواند بی‌خیال آرمان‌زدگی و شعار باشد... نسلی معلق بین زمین ‌و هوا... دوست دارند قربانی باشند... گذشته‌ای ساخته‌اند برای خودشان از تحقیرها، نبودن‌ها و نداشتن‌ها... سعی کرده زهر و زشتی صحنه‌های اروتیک را بگیرد و به جایش تصاویر طبیعی و بکر از انسان امروز و عشق رقم بزند... ...
دو زن و یک مرد همدیگر را، پس از مرگ، در دوزخ می‌یابند... همجنس‌بازی است که دوستش را به نومیدی کشانده و او خودکشی کرده است... مبارز صلح‌طلبی است که به مسلکِ خود خیانت کرده است... بچه‌ای را که از فاسقش پیدا کرده در آب افکنده و باعث خودکشی فاسقش شده... دژخیم در واقع «هریک از ما برای آن دو نفرِ دیگر است»... دلبری می‌کند اما همدمی این دو هم دوام نمی‌آورد... در باز می‌شود، ولی هیچ‌کدام از آنها توانایی ترک اتاق را ندارد ...
«سم‌پاشی انسان‌ها» برای نجات از آفت‌های ایدئولوژیک اجتناب‌ناپذیر است... مانع ابراز مخالفتِ مخالفین آنها هم نمی‌شویم... در سکانس بعد معلوم می‌شود که منظور از «ابراز مخالفت»، چماق‌کشی‌ و منظور از عناصر سالم و «پادزهرها» نیز «لباس‌شخصی‌ها»ی خودسر!... وقتی قدرت در یک حکومت، مقدس و الهی جلوه داده شد؛ صاحبان قدرت، نمایندگان خدا و مجری اوامر اویند و لذا اصولا دیگر امکانی! برای «سوءاستفاده» باقی نمی‌ماند ...
رفتار جلال را ناشی از قبول پست وزارت از سوی خانلری می‌داند و ساعدی را هم از مریدان آل‌احمد می‌بیند... خودداری سردبیر مجله سخن از چاپ اشعار نیما باعث دشمنی میان این دو شد... شاه از او خواسته بوده در موکب ملوکانه برای افتتاح جاده هراز بروند... «مادر و بچه» را به ترجمه اشرف پهلوی منتشر کرد که درواقع ثمینه باغچه‌بان مترجم آن بود... کتاب «اندیشه‌های میرزافتحعلی آخوندزاده» را نزد شاه می‌برد: «که چه نشسته‌اید؟ دین از دست رفت! این کتاب با ترویج افکار الحادی احساسات مردم مسلمان را جریحه‌دار کرد ...