انچه میخوانید روایت عباس میرزا ملک آرا برادر ناتنی ناصرالدینشاه است از غارت جنگلها و درختان گیلان و رشت به دست روسها:
«و رشت تمامش جنگل است. از هر خانه به خانه دیگر شخص برود بین راه بوته و درخت است. بیرونها گِل و باتلاق است و درختهای بلند و خوب هرچه بوده روسها بریده و بردهاند. چه بسا که در وسط جنگل درخت خوبی بوده بریدهاند و به جهت بیرون بردن آن صد درخت دیگر هم بریدهاند که راه گشوده شود و جنگل به این معتبری را در واقع به کلی تمام کردهاند. درختی که زیاده از سه زرع ارتفاع داشته باشد خیلی کم است.
پول جزئی به شاه و امنای دولت و احکام داده جنگلی را که میتوان گفت خزانه دولت است از دست اینها بردهاند و تعجب در این است که وقتی به طهران آمدم روزی مهمان کامران میرزای نایبالسلطنه بودم. در کامرانیه وضع جنگل را گفتم چون گیلان در اداره ایشان بود. بطوری تحاشی کرد که من از اظهار مطلب پشیمان شدم و بکلی انکار داشت که یک درخت را روسها نمیتوانند ببرند. حتی شاخهای را قدرت ندارند.
از حسن اتفاق محمودخان ناصرالملک قراگوزلو که دوسال حکومت رشت را کرده بود با کمال جرات تصدیق مرا کرد و کامران میرزا هیچ خجالت نکشید.»
تصاویر از کتاب «گیلان عصر قاجار در عکسهای دیمیتری ارماکف» است؛ به انتخاب امید حسینی.
................ تجربهی زندگی دوباره ...............
