کاخ رؤیاها [Pallati endrrave یا The Palace of Dreams] رمانی از اسماعیل کاداره1 (1936- )، نویسندهی آلبانیایی. این رمان که در 1981 انتشار یافت و بیدرنگ ممنوع شد، ظاهراً نگاهی از درون به کابوس خودکامگی است. نویسنده که برای نشاندادن دیکتاتوری، پلیس وجدانها را بررسی میکند، پیشاپیش خبر میدهد که «از مدتها پیش قصد داشتم که دوزخی بسازم، ولی میدانستم که پس از نویسندگان ناشناختهی مصری و ویرژیل و قدیس آوگوستینوس2 و مخصوصاً دانته، این کار تا چه اندازه بلندپروازانه و حتی خیالپردازانه است».
![کاخ رؤیاها [Pallati endrrave یا The Palace of Dreams].اسماعیل کاداره](/files/16640241106837813.jpg)
در امپراطوریی که از آن نامی برده نشده است، ولی ظاهراً امپراتوری عثمانی است در عین آنکه از بعضی جهات به یک آلبانی استالینی تا اندازهای تغییرِ هیئت داده، شباهت دارد («یکی از وسیعترین امپراطوریهای جهان: شامل بیش از چهل ملیت و تقریباً همهی ادیان و مذاهب و همهی نژادها»)، مرد جوانی از سلسلهی بزرگ خدمتگزاران دولت، مارک آلم کوپریلی3 به خدمت نوعی وزارتخانهی «پیشگویی» درآمده است که اسرارآمیزترین وزارتخانهی سراسر امپراتوری است، و در آن سپاهی از کارمندان، افرادی از پلیس حقیقی وجدانها، مأمور دریافت، طبقهبندی و تفسیر و تعبیر رؤیاهای همهی ساکنان مملکت (حتی دورترین شهرستانها) از رؤیاهای وزیر گرفته تا سبزیفروشیاند، تا در آنها نشانههای آشوبهای آینده را کشف کنند. مأموریت وحشتناکی که کار آن زهکشیکردن ضمیر ناهشیار همهی مردم کشور و متمرکزکردن آن در یکجاست: مبارزه برای قدرت، خبرچینی، حبس و قتل.
در این دیوانسالاری اسرارآمیز جاودانهکردن استبدادها و خرافات، ارتقای مارک آلم در سلسله مراتب کاخ رؤیاها تصوری کامل از نظامی به خواننده میدهد که به رؤیاها اهمیت میبخشد؛ اهمیتی که اینگونه رؤیاها همواره، از زمان یونان باستان و وَخش دلفی به بعد، داشتهاند؛ نظامی برای خودکامه لازم است تا به یاری آن بتواند کسانی را که اندیشهی بد در سر دارند از میان بردارد و از مصیبت پیشگیری کند. نویسنده با آمیختن افسانهها و «ترانههای ممنوع» خنیاگران آلبانیایی به داستان خود، از فراز قرنها به گذشتهی مسیحی قبل از اشغال ترکها بازمیگردد و از گذشتهی فراموششدهی خانوادهای بزرگ یاد میکند؛ گذشتهای مربوط به «پل سه چشمهای واقع در آلبانی مرکزی که در زمانی ساخته شد که آلبانیاییها هنوز مسیحی بودند، و در پایههای آن انسانی دیوار بند شد».
مارک آلم از دایرههای این دوزخ کافکایی میگذرد و به بالاترین مرتبهی سلسله مناصب متحدالمرکز قدرت ارتقا مییابد؛ تا اینکه سرانجام حاکم مطلقالعنان آن میشود، ولی دائم بیم آن دارد که مبادا خود نیز زیر فشار دیوانسالاریی که خود آن را اداره میکند خرد شود. او نیز، مانند همهی کارمندان دیگر، مضطربانه از خود میپرسد: «آیا رؤیایی دربارهی من هست؟» میداند که نوبت او نیز فراخواهد رسید؛ چه از هماکنون بادامهایی که شاید گورش را بیارایند در حال شکوفهکردناند.
اسماعیل سعادت. فرهنگ آثار. سروش
1. Ismaïl Kadaré 2. Augustinus 3. Mark-Alem Quprili
