کتاب «مالیه روح مشروطه است» اثر میکائیل عظیمی با هدف بازخوانی نقش مستشاران آمریکایی در اصلاح نظام مالی ایران روانه بازار نشر شد.

مالیه روح مشروطه است میکائیل عظیمی

به گزارش کتاب نیوز به نقل از مهر، آنچه در این کتاب آمده است، پس از مقدمه‌های لازم، بر تجربه‌ی اصلاح نظام بودجه‌ریزی به دست شوستر (یک دوره) و میلسپو (دو دوره) تمرکز دارد. در این چارچوب، پس از نگاهی کوتاه به زمینه‌های ورود ایشان به ایران، اقدام‌ها و برنامه‌های آن‌ها مرور شده است. روشن است هر آنچه ایشان در دستور کار داشته‌اند، بر بستری از واقعیت‌های زمانی و مکانی استوار بوده و از این رو، لازم است شرایط اقتصاد سیاسی آن روزگاران مد نظر قرار گیرد. پس از مرور آنچه این دو مستشار آمریکایی از سر گذرانده‌اند، تلاش شده تا ثمره و نتیجه‌ی اقدام‌های ایشان در کنار موانع و مشکلات قرار گیرد و به این ترتیب، تصویری از «فضای تلاش برای انتظام مالیه‌ی عمومی» ترسیم شود. روشن است که چنین تصویری، خود آغازی خواهد بود برای تحلیل‌هایی تاریخی که تا به امروز خواهد آمد.

نویسنده کتاب، مشروطه را نیز از منظر اقتصاد سیاسی تحلیل و بررسی می‌کند که در نوع خود کم‌سابقه است. کتاب‌های رایج و منابع مرسوم درباره‌ی تاریخ انقلاب مشروطه و تحولات پیش و پس از آن، کم‌تر به ابعاد و زوایای اقتصادی ـ مالی توجه داشته‌اند. به این ترتیب، منابع اندکی از زاویه‌ای فنی ـ مالی به تحولات تاریخی آن دوره پرداخته‌اند و در نتیجه، شناخت و درک ایرانیان از «ریشه‌های مالی» تحولات اجتماعی ـ سیاسی نیمه‌ی دوم قرن گذشته برای توشه‌گیری و یافتن راه گریز از مشکلات کنونی به هیچ وجه کفایت نمی‌کند. مرور نوشته‌ها و کاوش در منابع تاریخی مربوط به نیمه‌ی دوم قرن گذشته حکایت از آن دارد که دولت/ حکومت وقت ایران به‌شدت از مصیبتِ کمبود منابع مالی رنج می‌برد و حوادث مخربی چون اجبار به پرداخت غرامت ناشی از جنگ با روسیه، در کنار غفلت از چرخه‌های غیرمولدی که منجر به انحطاط نظام تولید و خلق ارزش اقتصادی می‌شد، ایران را به شرایط «افلاس مالی» نزدیک می‌کرد و اساسا یکی از ریشه‌های عمیق بروز انقلاب مشروطه در آشفتگی نظام مالیه‌ی عمومی و یکی از عوامل بسیار تعیین‌کننده در تحولات دهه‌ی 90 قرن گذشته که کشور را تا مرز فروپاشی برد، افلاس مالیه‌ی عمومی بود و این هر دو ریشه در استقراض‌های کمرشکن خارجی در دهه‌های پیشین (دوران ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه) داشت؛ استقراض‌هایی که برای تأمین غرامت جنگ‌ با روسیه به ایران تحمیل شد، ایرانی که با از دست دادن زمین‌های وسیع حاصلخیز، از یک سو دچار افت درآمد شده بود و از سویی دیگر با از دست دادن جغرافیا و سرزمین‌های مهمی که در مسیر بازرگانی و تجارت بین‌الملل بودند، در مسیر انزوایی تاریخی گام ‌برمی‌داشت.

نویسنده کتاب «مالیه روح مشروطه است؛ بازخوانی نقش مستشاران آمریکایی در اصلاح نظام مالی ایران» میکائیل عظیمی است که پیش از این نیز آثاری در حوزه‌های توسعه، اقتصاد سیاسی و... تالیف کرده است. کتاب‌هایی همچون: «هفت‌خوان توسعه؛ روایت ستاری‌فر از تأمین اجتماعی»، «ساختن جامعه شایسته؛ بازنگری در نقش تامین اجتماعی در توسعه»،‌ «میر نامیرا، زندگی و زمانه میرمصطفی عالی‌نسب»، «سرگذشت یک علم؛ کالبدشناسی آموزش علم اقتصاد در ایران» و...

این کتاب، در 254 صفحه و توسط انتشارات نهادگرا (وابسته به مؤسسه مطالعات دین و اقتصاد) روانه بازار کتاب شده است.

................ هر روز با کتاب ...............

قدرت در هر زمان و مکان نقاب‌هایی مسخ‌شده از چهره‌ی دین می‌سازد و آن را به‌عنوان دین عرضه می‌کند تا ستم خویش را مشروع جلوه دهد... نشان می‌دهد که خوانش ایدئولوژیک از حاکمیت چگونه بر دیدگاه اسلام‌گرایانی همچون ابوالاعلی مودودی و سید قطب تاثیر گذاشته است... بسیاری از حاکمان از شعار «اطاعت از اولی‌الامر» استفاده می‌کنند و افراد جامعه را سرکوب و آزادی آن‌ها را سلب می‌کنند... معترضان از عثمان خواستند که ترک حکومت کند، اما او نپذیرفت و به‌جای حل اعتراضات از طریق دموکراتیک دست به خشونت زد ...
انسان را به نظاره‌ی شاعرانه‌ی اشیا در درونی‌ترین زندگی آنها می‌برد... اراده‌ی خدا را جانشین اراده‌ی خویش می‌کند، و به همین سبب، استقلال مطلق در برابر خلق و وارستگی در برابر اشیا پیدا می‌کند؛ دیگر خلق و اشیا را برای خودشان دوست می‌دارد؛ همان‌گونه که خدا آنها را دوست می‌دارد... انسان به عنوان آفریده‌ی عشق مرکز آزادی است و مغرورانه در برابر خدا و سراسر جهان هستی می‌ایستد. عمق درون او را تنها خدا می‌تواند بخواند! ...
گراس برای تک‌تک سال‌های یک قرن، داستانی به وجود آورده است... از اتفاقات بزرگ و گاه رویدادهای به نظر بی‌اهمیت تا تحولات فنی و اکتشافات علم و تکنولوژی، خودبزرگ‌بینی انسان‌ها، شکنجه و کشتار و در نهایت، شروع‌های دوباره... طوری به جنگ جهانی نگاه می‌کنند که انگار دارند درباره یک بازی فوتبال حرف می‌زنند...دلسردی چپ‌ها از تئودور آدورنو، تیراندازی به رودی دوچکه، محرک جنبش دانشجویی آلمان، ملاقات پل سلان و مارتین هایدگر ...
اکنون می‌توانند در زندگی زمینی خود تأمل کنند، گناهان و خطاهای خود را خود داوری کنند... نخست غرور است و حسد و خشم؛ در پی آنها تنبلی، خست، شکم‌پرستی و شهوت‌رانی... خدا دل‌هایی را که میان خود برادرند برکت می‌دهد. این راز ارواح است که زندگی آنها عین زندگی خداست... رفیق نوش‌خواری‌ها و سرگردانی‌های خود را ملاقات می‌کند. هردو، خوشحال از بازیافتن یکدیگر، از گذشته‌ی مشترک خود یاد می‌کنند ...
نابرابری به فلسفه سیاسی ربط پیدا می‌کند و فلسفه سیاسی هم با نهادها سروکار دارد. به تعبیر دیگر، مخاطب اسکنلن نهادها هستند و در میان نهادها مهم‌ترین آن دولت است... نابرابری‌های مبتنی بر نظام‌ کاستی، نژاد، یا جنسیت و ایجاد تفاوت‌های تحقیرآمیز در منزلت ... اگر رسانه‌های عمومی دراختیار عده قلیلی باشد، به این عده میزان کنترل غیرقابل‌قبولی اعطا می‌کند... ثروتمندان بیشتر از دیگران می‌توانند مناصب سیاسی را به دست آورند و بیشتر می‌توانند روی صاحب‌منصبان تاثیر بگذارند ...