«معماری تخنه»، نقش فلسفه تکنولوژی در معماری و تجلی آن در فرایند تاریخ را مورد بررسی قرار می‌دهد. ترمینولوژی واژه تخنه، تخنه در هنر و فلسفه، تخنه مدرن و پست‌مدرن، مکتب فوتوریسم و تخنه و همچنین تخنه و حس مکان ازجمله چارچوب‌های نظری این کتاب هستند.

معماری تخنه سیامک پناهی

به گزارش کتاب نیوز به نقل از ایبنا، تِخنه، ساختن و شگردهای ساختن و وجهی از دانایی است. تخنه به معنی هنر و صنعت‌گری نیست، بلکه بیشتر به معنای نمایان‌کردن چیزی است درون آنچه حاضر است. تخنه در درجه اول نحوی از علم بوده، علمی که دارای نوآوری و ابداع است و عموما متخصصین تخنه چیزی را ابداع می‌کنند.

کتاب «معماری تخنه» اثر مشترک دکتر سیامک پناهی و سید حامد هنرپرور، چگونگی نقش فلسفه تکنولوژی در معماری و تجلی آن در فرایند تاریخ را مورد بررسی قرار می‌دهد. چارچوب نظری این کتاب به ترمینولوژی واژه تخنه، تخنه در هنر و فلسفه، تخنه مدرن و پست‌مدرن، تبارشناسی مدرن و پست مدرن، مکتب فوتوریسم و تخنه، تخنه و حس مکان، تخنه و روانشناسی صنعتی، میراث صنعتی، تاریخ تکنولوژی و جامعه‌شناسی صنعتی مرتبط است.

این کتاب، یک طرح جامع و یک تاریخ جامع از علم، ابداع و نوآوری است که به‌درستی با فلسفه آغاز می‌شود و دیدگاه‌های فلاسفه مشهور یونان قدیم مانند افلاطون، ارسطو و سقراط تا فیلسوفان عصر حاضر همچون آدورنو، مارتین هایدگر، اسپینوزا و میشل فوکو را مطرح می‌کند. سپس به تاریخ تکنولوژی و «ده کتاب» ویتروویوس با ارائه سه شعار معروف آن «زیبایی»، «مفید بودن» و «استحکام» می‌پردازد و در ادامه با نظرات تکمیلی لئون باتیستا آلبرتی، پایه‌های تئوریک معماری را گسترش می‌دهد. یکی دیگر از محورهای مهم این کتاب، بحث مطالعات تطبیقی است که در آن مهم‌ترین آثار معماری جهان ازجمله اهرام مصر، آکروپولیس یونان، بنای تخت جمشید، ایوان چغازنبیل، هرم چیچن ایتزا و ارگ بم، همراه با تصاویر معرفی شده‌اند،

«معماری بیونیک» یا علم بررسی نظام حیات جانداران، امروزه به‌عنوان یکی از سه علم برتر جهان معرفی گردیده است. روح‌بخشیدن به ساختمان، یکی از تمایلات معماری بیونیک است که طراحان این رشته با توجه به قدرت سازه برای تنفس (زنده‌نمایی)، به کمک خطوط مستقیم یا منحنی خالص و القای آهسته تمامیت سازه به آن دست پیدا می‌کنند و مهم‌ترین چیز برای معماری بیونیک آن است که ساختمان بتواند زنده‌بودن خود را القا کند. جان راسکین؛ شاعر، فیلسوف، منتقد هنری و نویسنده کتاب معروف «هفت مشعل معماری» در این‌باره گفته است: «هیچ‌گاه از هیچ‌چیز تقلید مکنید، مگر فرم‌های طبیعی»

این یک باور متعالیست که با زنده بودن محیط زیست، هماهنگی کامل با طبیعت ایجاد می‌شود. شاید یک طریقه معتبر و قوی برای آیندگان، ترویج روش اصلاح‌طلبی و توجه به واقعیت‌ها از طریق معماری بیونیک باشد. به‌طور کلی، معماری بیونیک مبارزه‌ای است با خشنودی از خود و تمایلی است به بازسازی همه‌چیز، بنابراین انگیزه‌ایست منحصربه‌فرد.»

شکوهی همیشه جاودان در گذرگاه تاریخ
«پرسپولیس، نام یکی از شهرهای باستانی ایران است که طی سالیان پیوسته، پایتخت باشکوه و تشریفاتی پادشاهی ایران در زمان امپراتوری هخامنشیان بوده است. بنای تخت جمشید در شمال شهرستان مرودشت، شمال استان فارس جای دارد.

در این شهر باستانی کاخی به نام تخت جمشید وجود دارد که در دوران زمامداری داریوش بزرگ، خشایارشا و اردشیر اول بنا شده است... گفته می‌شود در سال 518 پیش از میلاد، بنای تخت جمشید به‌عنوان پایتخت جدید هخامنشیان در پارسه آغاز گردید. بنیانگذار تخت جمشید، داریوش بزرگ بود و پس از او پسرش خشایارشا و نوه‌اش اردشیر یک با گسترش این مجموعه به وسعت آن افزودند.

در اینکه این بنا ساخته چه اقوام یا کدام سلسله‌ای است، شبهات زیادی است. ما و برخی از پژوهشگران بر آن معتقدیم که این بنا آخرین بنای بازمانده از سلیمان نبی (ع) است و آخرین هیکلی که سلیمان می‌ساخت، با توجه به اینکه بومیان به قبر کوروش، قبر سلیمان مادر می‌گفتند، این احتمال وجود دارد که این همان بنا شاد. و اینکه این بنا را تخت جمشیذ می‌نامند، جمشید در شاهنامه زندگیش همانند سلیمان نبی (ع) بوده، هر دو پرواز می‌کردند و هر دو دیو و جن و پری در بند داشتند.

وسعت کامل کاخ‌های پارسه (تخت جمشید)، 125 هزار مترمربع است که بر روی سکوئی که ارتفاع آن بین 8 تا 18 متر بالاتر از سطح جلگه مرودشت است، بنا شده‌اند و از بخش‌های مهم زیر تشکیل یافته است:
- کاخ‌های رسمی و تشریفاتی پارسه
- سرای نشیمن و کاخ‌های کوچک اختصاصی
- خزانه شاهی
- دژ و باروی حفاظتی
- پلکان‌های ورودی سکو و دروازه خشایارشا

کاخ آپادانا از قدیمی‌ترین کاخ‌های تخت جمشید است. این کاخ که به فرمان داریوش بزرگ در تخت جمشید بنا شده است، برای برگزاری جشن‌های نوروزی و پذیرش نمایندگان کشورهای وابسته به حضور پادشاه استفاده می‌شده است. این کاخ توسط پلکانی در قسمت جنوب غربی آن به کاخ تچرا یا کاخ آینه ارتباط می‌یابد. کاخ آپادانای تخت جمشید از 72 ستون تشکیل شده است که در حال حاضر، 14 ستون آن پابرجاست. ته ستون‌های ایوان کاخ گرد، ولی ته ستون‌های داخل کاخ مربع‌شکل می‌باشند و ارتفاع ستون‌ها 24 متر است.»

نخستین چاپ کتاب «معماری تخنه» در 412 صفحه با شمارگان 500 نسخه به بهای 70 هزار تومان از سوی انتشارات عصر کنکاش راهی بازار نشر شده است.

................ هر روز با کتاب ...............

انقلابی‌گری‌ای که بر من پدیدار شد، حاوی صورت‌های متفاوتی از تجربه گسیختگی و گسست از وضعیت موجود بود. به تناسب طیف‌های مختلف انقلابیون این گسیختگی و گسست، شدت و معانی متفاوتی پیدا می‌کرد... این طیف از انقلابیون دیروز بدل به سامان‌دهندگان و حامیان نظم مستقر می‌شوند... بخش زیادی از مردان به‌ویژه طیف‌های چپ، جنس زنانه‌تری از انقلابی‌گری را در پیش گرفتند و برعکس... انقلابی‌گری به‌واقع هیچ نخواستن است ...
سند در ژاپن، قداست دارد. از کودکی به مردم می‌آموزند که جزئیات را بنویسند... مستند کردن دانش و تجربه بسیار مهم است... به شدت از شگفت‌زده شدن پرهیز دارند و همیشه دوست دارند همه چیز از قبل برنامه‌ریزی شده باشد... «هانسه» به معنای «خودکاوی» است یعنی تأمل کردن در رفتاری که اشتباه بوده و پذیرفتن آن رفتار و ارزیابی کردن و تلاش برای اصلاحش... فرایند تصمیم‌سازی در ژاپن، نظام رینگی ست. نظام رینگی، نظام پایین به بالا است... این کشور را در سه کلمه توصیف می‌کنم: هارمونی، هارمونی، هارمونی! ...
دکتر مصدق، مهندس بازرگان را مسئول لوله‌کشی آب تهران کرده بود. بعد کودتا می‌شود اما مهندس بازرگان سر کارش می‌ماند. اما آخر هفته‌ها با مرحوم طالقانی و دیگران دور هم جمع می‌شدند و از حکومت انتقاد می‌کردند. فضل‌الله زاهدی، نخست‌وزیر کودتا می‌گوید یعنی چه، تو داری برای من کار می‌کنی چرا از من انتقاد می‌کنی؟ بازرگان می‌گوید من برای تو کار نمی‌کنم، برای مملکت کار می‌کنم، آب لوله‌کشی چه ربطی به کودتا دارد!... مجاهدین بعد از انقلاب به بازرگان ایراد گرفتند که تو با دولت کودتا همکاری کردی ...
توماس از زن‌ها می‌ترسد و برای خود یک تز یا نظریه ابداع می‌کند: دوستی بدون عشق... سابینا یک‌زن نقاش و آزاد از هر قیدوبندی است. اما ترزا دختری خجالتی است که از خانه‌ای آمده که زیر سلطه مادری جسور و بی‌حیا قرار داشته... نمی‌فهمید که استعاره‌ها خطرناک هستند. نباید با استعاره‌ها بازی کرد. استعاره می‌تواند به تولد عشق منجر شود... نزد توماس می‌رود تا جسمش را منحصر به فرد و جایگزین‌ناپذیر کند... متوجه می‌شود که به گروه ضعیفان تعلق دارد؛ به اردوی ضعیفان، به کشور ضعیفان ...
شاید بتوان گفت که سینما غار پیشرفته‌ افلاطون است... کاتلین خون‌آشامی است که از اعتیادش به خون وحشت‌زده شده است و دیگر نمی‌خواهد تسلیم آن شود. به‌عنوان یک خون‌آشام، می‌داند که چگونه خود را از بین ببرد. اما کازانووا می‌گوید: «به این راحتی هم نیست»... پدر خانواده در همان آغاز شکل‌گیری این بحران محل را به‌سرعت ترک کرده و این مادر خانواده است که بچه‌ها را با مهر به آغوش کشیده است. اینجاست که ما با آغاز یک چالش بزرگ اخلاقی مواجه می‌شویم ...