«تاریخ ایران؛ پژوهش آکسفورد» [The Oxford Handbook of Iranian History] کتابی است درباره تاریخ سیاسی و اجتماعی ایران که از دوره پارینه‌سنگی آغاز می‌شود و در کمتر از ۵۰۰ صفحه، تمام دوره‌ها را تا سال ۱۳۸۸ شمسی پوشش می‌دهد.

تاریخ ایران؛ پژوهش آکسفورد» [The Oxford Handbook of Iranian History] تورج دریایی [Touraj Daryaee]،

به گزارش همشهری آنلاین، هر فصل از این کتاب درباره بخشی از تاریخ ایران است و هر بخش را یک نویسنده است. در واقع نویسنده هر فصل، پژوهشگری است که در آن حوزه به خصوص تبحر دارد.

تورج دریایی [Touraj Daryaee]، گردآورنده این کتاب و همین‌طور نویسنده بخش مربوط به شاهنشاهی، استاد تاریخ ایران و جوامع پارسی‌زبان هاوارد سی. باسکرویل و از مدیران مرکز ساموئل ام. جردن بخش مطالعات و فرهنگ ایران در دانشگاه کالیفرنیا در ارواین است. او همچنین مدرس تاریخ جهان باستان، تاریخ ایران و ادیان ایران باستان و سرپرست مجله بین‌المللی مطالعات ایران باستان است.

دریایی، در سال ۲۰۱۰ وقتی برای انجام دادن تحقیقی به دانشگاه آکسفورد رفته بود، در کافه فروید در همان حوالی، به فکر نوشتن این کتاب افتاد. او در یک گفت‌وگوی زنده اینستاگرامی با انتشارات ققنوس، ناشر کتاب در ایران، گفت: «از آن‌جایی که کتاب‌های تاریخی ایرانی معمولا یک مولف دارند و قاعدتا آن یک نفر آن‌قدر تبحر ندارد که بتواند هم درباره تاریخ پارینه‌سنگی بنویسد، هم دوره غزنوی و هم دوره قاجار. فکر کردم خوب است از افرادی که هرکدام متخصص یک دوره تاریخی‌اند درخواست کنم بیایند تا در کنار هم یک کتاب تاریخ بنویسیم، بدین صورت که هرکس درباره حیطه تخصصی خودش مقاله‌ای بنویسد. این پیشنهاد را با انتشارات آکسفورد در میان گذاشتم و آن‌ها هم پذیرفتند.»

به گفته دریایی اگر تمام دیدگاه‌های پارانویایی را که می‌گویند یک نفر دیگر برای ما برنامه‌ریزی کرده کنار بگذاریم، می‌بینیم که تاریخ ما بر حسب وقایع تاریخی تحولاتی داشته و ما باید آن تحولات را بشناسیم و زمانی که این جامعه دوباره دچار تغییر شد، اگر ذهنیت داشته باشیم، می‌توانیم خیلی بهتر عمل کنیم.

او در گفت‌وگوی اینستاگرامیش ادامه داد: «من فکر می‌کنم تاریخ تا حدود زیادی در وطن ما، جسارتا تبدیل شده به یک توپ فوتبال سیاسی، که افرادی که می‌خواهند در مقابل یک بحث سیاسی موضع بگیرند از تاریخ، به نفع و یا علیهش، استفاده می‌کنند. تاریخ به این چیزها کاری ندارد. تاریخ هر مملکتی باید سالم نوشته شود، طوری که مثلا خواننده کتاب تاریخ ایران آکسفورد دیدی کلی از تحول ایرانیانی که در این فلات بوده‌اند پیدا کند. دریابد که ما کجا بوده‌ایم و چگونه به این‌جا رسیده‌ایم. چون در تاریخ تصادفات تاریخی بسیار کم است، و این‌که ما در این دوره این‌چنین داریم زندگی می‌کنیم، دلیلی دارد.»

محققان تاریخ ایرانی و غیر ایرانی در ۱۶ فصل این کتاب به بررسی جامع دنیای ایرانی (جیحون تا فرات) و تاریخ آن پرداخته‌ و فراتر از مرزهای دولت-ملت کنونی رفته‌اند. تاریخ ایران با مقاله‌ای درباره دوران پارینه‌سنگی و ظهور شاهنشاهی هخامنشی آغاز و با مقاله‌ای با عنوان ایران پس از انقلاب (۱۳۸۸-۱۳۵۷) پایان می‌یابد. در روزگاری که اغلب اطلاعات تاریخی‌مان از ایران، چیزی جز افسانه‌ها و روایات نامعتبر پراکنده نیست، کتابی مجمل و دقیق درباره تاریخ ایران، می‌تواند برای آگاهی از آنچه به راستی بر ایران گذشته است، راهگشا باشد.

تاریخ ایران؛ پژوهش آکسفورد را شهربانو صارمی ترجمه کرده است. انتشارات ققنوس پیش از این، کتاب شاهنشاهی ساسانی را هم از تورج دریایی منتشر کرده است.

................ هر روز با کتاب ...............

مادر رفته است؛ در سکوت. و پدر با همان چشم‌های بسته و در سنگر خالی دشمن! همچنان رجز می‌خواند... در 5 رشته: بهترین فیلم، بهترین کارگردانی، بهترین فیلمنامه، بهترین بازیگر نقش اول مرد (داستین هافمن) و بهترین بازیگر نقش اول زن(مریل استریپ) اسکار گرفت... احساس می‌کند سالهاست به تنهایی بار مسئولیت یک زندگی مثلا «مشترک» را به دوش کشیده است و حالا برای کسب جایگاه اجتماعی و رسیدن به آرزوهای تلف شده‌ی دوران مجردی، خانه را ترک می‌کند ...
در محیطی كه فرهاد تصور می‌كرد «داره از ابر سیاه خون می‌چكه...»، قطعاً شرایط نمی‌توانست خوب باشد. حالا تصور كنید در این شرایط یك كاریكاتوریست چه باید بكشد؟... مردم فكر می‌كردند كه مینیاتورها را با مركب سیاه كشیده‌اید. درحالی‌كه اصل موضوع این نبود. اصل، «سیاهی» موضوع بود. تاریكی و وحشتی كه بر جامعه سایه انداخته بود؛ همان‌چیزی كه طنزپردازان خارجی به آن «طنز سیاه» می‌گویند... هفته‌نامه آیندگان ادبی بعد از دستگیری دو نفر از همكاران من رسماً تعطیل شد ...
سیاست حذف را از طریق «ناپدیدسازی» دانشجویان، اساتید دانشگاه، روزنامه‌نگاران و روشنفکران پی گرفت... تجربه شکست سیاسی در محیط شوخ‌و‌شنگ کودکی ترومایی را ایجاد کرده است که از حواشی ماجراها در‌می‌یابیم راوی نه از آن دوران کنده می‌شود و نه دقیقا می‌تواند آن ایام را به یاد بیاورد... من از پدر هیچ وقت نپرسیدم عمو رودولفو چرا و چگونه مرد. لزومی هم نداشت. چون هیچ کس در سی‌ سالگی به علت سالخوردگی نمی‌میرد ...
یك مطلب را گفته بودیم اما به دو زبان... افكار او همگرایی غیرقابل انكاری با ایدئولوژی نازیست‌ها دارد... «نیهیلیسم» از نظر یونگر بخشی از «استثمار معنوی» انسان مدرن است، نوعی «پوچی درونی» و خالی شدن از ارزش‌های والا؛ اما برای آل‌احمد «نیهیلیسم» ایدئولوژیی ست كه سرمایه‌داری متاخر را در جای خود تثبیت می‌كند... آل‌احمد در آثارش به هیچ ‌وجه مخالف تكنولوژی و ابزار مدرن نیست... ماشین وسیله است و هدف نیست. هدف، نابودی فقر و رفاه مادی و معنوی را برای همه است ...
رویکرد جدید کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس، طبق قانون از وظایف تعریف شده «مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی» است!... کاش برنامه‌ها را با مشورت پژوهشگران اسنادی و نسخه‌شناسان دوباره مطالعه کنند... این کتابخانه از دوره ریاست رسول جعفریان، درهای خود را به روی عموم باز کرد و هر شهروندی با ارائه کارت ملی می‌توانست از کتابخانه بهره ببرد ...