تمام نهج‌البلاغة كتابى است به زبان عربى تألیف سيد رضى كه در زمره مستدركات نهج‌البلاغه جاى مى‌گيرد و به وسيله سيد صادق موسوى مورد تحقيق قرار گرفته است.
كتاب مشتمل بر تقريظات سيد جمال‌الدين دين‌پرور و نيز حسن‌الامين، مقدمه شيخ محمد عسّاف، مقدمه محقق، خطبه شريف رضى، فهرست مصادر كتاب و ابواب کتاب به شرح ذيل است:
الباب الاول- فصل الخطب، شامل 62 خطبه.
الباب الاول- فصل الكلمات شامل 156 كلمه از كلمات حضرت.
الباب الاول-فصل الوصايا (الشفهية) شامل 12 وصيت از وصاياى حضرت.
الباب الاول-فصل الادعية، شامل 9 دعا از حضرت.
الباب الثانى-فصل الكتب، شامل 75 نامه از نامه‌هاى حضرت.
الباب الثانى-فصل العهود و الأحلاف، شامل 3 عهد و يك حلف.
الباب الثانى-فصل الوصايا (المكتوبة9 شامل 4 وصيت.

مؤلف با بهره‌گيرى از نسخ متعددى كه از نهج‌البلاغه سيد رضى در كتابخانه‌هاى هند، ايران، دمشق و... موجود بوده، به نگارش اين اثر ارزشمند پرداخته است. وى تا حد ممكن نسخ خطى اين كتاب را فراهم آورده و ابتداء در صحت نسخه و تعيين تاريخ نگارش و كتابت آن تحقيق نموده، سپس به ضبط عبارات و اكتشاف اشتباه نسّاخ پرداخته و پس از آن بين نسخه‌هاى خطى و چاپى موجود مقابله نموده و اختلاف نسخه‌ها را در حاشيه كتاب حاضر يادآور شده است تا بدين وسيله خواننده به تمام نسخه‌هاى خطى و چاپى اين اثر همزمان آگاهى يابد.

مؤلف همچنين در تمام مصادر تاريخى كه حاوى فرمايشات حضرت هستند، دقيق شده و ترتيب روايات را مراعات نموده و تقديم و تاخير بعضى فقرات و زيادت و نقصان برخى ديگر را علاج نموده است. با تلاشى كه وى به انجام رسانيده، خواننده به سهولت مى‌تواند، به ارتباط خطب و كلمات و كتب حضرت آگاهى يابد.
تمام اين تلاش‌ها به نحوى صورت گرفته كه هيچ گونه تداخلى با آثارى كه توسط ديگر مستدرِكان خطب و كلمات و كتب حضرت؛ همچون ابن ابى‌الحديد و ابن‌ميثم (از متقدمان) و كاشف‌الغطاء و علامه محمودى و سيد عبدالزهرا خطيب (از متاخران) نگاشته شده نداشته باشد، هر چند مؤلف از مباحث تاريخى و تلاشهاى علمى ارزشمند ايشان سود جسته است.

بر خلاف ساير محققان در حوزه نهج‌البلاغه كه تنها به گردآورى روايات نهج‌البلاغه از مصادر مختلف و تدوين آن‌ها بسنده نموده‌اند. مؤلف كتاب حاضر به بررسى و جستجوى منابعى كه سيد رضى اثر خويش را با استفاده از آن‌ها نگاشته پرداخته است. در اين كتاب، متن سخنان اميرالمؤمنين در نهج‌البلاغه از حالت مرسل بودن خارج شده و ديگر منابعى هم كه شريف رضى متونى را از آن‌ها استخراج كرده است، نيز سنددار شده‌اند.
مؤلف گزيده‌هاى سيد رضى از فرمايشات حضرت را به اصل خود بازگردانده و در ساختار متن اصلى جاى داده است و بخش‌هاى برگزيده را به نحوى از متن كامل متمايز ساخته است. وى همچنين تلاش فراوانى براى بررسى مصادر مذكور به انجام رسانده و بين روايات موجود در اين مصادر مقارنه و مقايسه به عمل آورده و مكررات آن‌ها را شناسايى كرده و روايات مكرر را به نظاير آن‌ها ضميمه نموده و ترتيب تاريخى صدور آن‌ها را رعايت نموده است و اختلاف نسخه‌ها را در حاشيه كتاب يادآور شده است.

در بخش خطبه‌ها، مؤلف خطبه‌ها را جدا كرده و در آن‌ها موضوع را در درجه اول و بعد روند تاريخ خطبه‌ها را مدنظر قرار داده است؛ يعنى خطبه‌اى كه بعد از وفات رسول اكرم(ص) انجام شده، اول قرار گرفته است و همين طور به تسلسل تاريخى تا آخرين خطبه قبل از شهادت اميرالمؤمنين عليه‌السلام ادامه پيدا كرده است.
بخش بعد، كلمات است كه اول موضوعى و بعد به ترتيب تاريخى مرتب شده‌اند. بعد وصايا، كه وصاياى شفاهى جدا در باب اول و وصاياى مكتوب در باب دوم قرار گرفته است. سپس دعاهاى حضرت و بعد نامه‌ها كه باز با تسلسل موضوعى و بعد تسلسل تاريخى تنظيم شده‌اند. چون مخاطب نامه‌ها افراد خاصى بودند، تلاش شده است، نامه‌هاى متعلق به هر شخص در يك جا قرار بگيرد كه مطالعه‌كننده به راحتى به آن‌ها دسترسى پيدا كند. مثلاً نامه‌هاى مربوط به ابن‌عباس تا جايى كه از نظر موضوع تفاوت زيادى داشته است، كنار هم قرار گرفته‌اند. همين طور نامه‌هاى خطاب به معاويه و ديگران. بعد عقود و احلاف (پيمان‌ها) و توقيعات قرار گرفته‌اند. اين روش براى افرادى كه مى‌خواهند تسلسل تاريخى سخنان حضرت را به دست بياورند، مى‌تواند كار را آسان كند.
متن نهج‌البلاغه با خط پررنگ آمده است و در اول هر بند كه از اين متن استفاده شده، آدرس آن در نسخه موجود نهج‌البلاغه ارائه شده تا هر كس خواست بداند، اين متن از كجاى نهج‌البلاغه است، به راحتى جوابش را بيابد. متن‌هايى كه از منابع ديگر اضافه شده، به شكل كم رنگ درج گرديده و آدرس‌دهى شده و منابعش نيز ذكر شده است.
مؤلف براى تهيه اين كتاب به كتاب‌خانه‌هاى مصر، يمن، مراكش، كتاب‌خانه ملى رم، كتاب‌خانه ملى پاريس، كتاب‌خانه ملى لندن، كتاب‌خانه ملى اتريش و در آخر به كتاب‌خانه مك كين كانادا هم رفته و نسخه‌هاى نهج‌البلاغه و منابع آن را مورد مطالعه قرار داده است. در نتيجه نسخه تألیف شده موجود حاصل مطالعه كتاب‌هاى فراوانى است و مطالب زيادى از آن استخراج شده است.

................................................................

1- تمام نهج‌البلاغه، خبرگزارى كتاب جمهورى اسلامى ايران، 1387/2/1.
2- بختيارنژاد، پروين، تمام نهج‌البلاغه، سايت آفتاب،1386/12/14.
3- مقدمه مؤلف
4- مقدمه شيخ محمد عسّاف

ویکی نور

زمان بازدهی حوزه آموزش طولانی است و به‌همین‌خاطر ایده نوسازی از بالا با اعمال زور را مطرح می‌کردند... اگر ما ملتی داشته باشیم که جاهل باشد، آن‌گاه استبداد بر او تداوم پیدا می‌کند... آنهایی که می‎فرستیم خارج تحصیل می‌کنند و برمی‎گردند، حتی اگر ترقی‎خواه، مشروطه‎خواه و آزادی‎طلب باشند، وقتی با وضعیتی روبه‌رو می‎شوند که نمی‎توانند در آن کاری کنند، ناامید می‎شوند... سعی می‌کند رضاشاه، استبداد و سلطنت را بلاموضوع کند. ...
زن در تاریخ انگلستان مطلقا بی‌اهمیت است... در قصه ها عنان زندگی شاهان و فاتحان به دست اوست ولی در واقعیت برده مردان است...زنها باید به چیزهای دیگری به جز آنچه فکر می‌کردند فکر می‌کردند! ... این را بنویس! به آن فکر کن!... تصور کنید شکسپیر خواهری داشت که در نبوغ با او برابری می‌کرد. ولی افسوس که دخترک را هرگز به مدرسه نفرستادند، هیچ وقت نتوانست دستور زبان و منطق یاد بگیرد، پیش از پایان نوجوانی به اجبار ازدواج کرد و سرانجام پس از فرار از منزل جوانمرگ شد. ...
ماگدا آلمانی است و حاصل تجاوز یک افسر روس به مادرش... آیا می‌توان بخش انسانی دیکتاتورها را از اعمال ضد بشری‌شان جدا کرد... هرگز احساس ندامت از اعمالی که در دستگاه هیتلری مرتکب شده بود نداشت... گوبلز می‌خواست نویسنده شود، هیتلر زمانی سعی داشت معمار شود، چرچیل آرزوی هنرمندی در سر داشت، استالین به شاعر شدن فکر می‌کرد و هیملر به کشاورزی علاقه‌مند بود. ...
تب تند دولت برای ساختن جامعه «بدون فقیر» به وضعیتی انجامید که نائومی کلاین آن را «ربودن ضروریات یک زندگی آبرومندانه از میلیون ها شهروند» می نامد... تهیدستان در دهه های ۵٠ و۶۰ شمسی فاقد مکانیسم های نهادی بودند... خیریه شدن اقتصاد ملی... چگونه مردم عادی با مخالفت ها و مقاومت های پراکنده اما فراگیر، دولت را، هرچند موقت، وادار به عقب نشینی کردند... بی عدالتی سیستماتیک و ناکارآمدی حکمرانی ...
از سوراخ کلید، خدمتکارشان را که مشغول حمام کردن است نگاه می‌کند. دلش می‌خواهد داخل شود... به زحمت نوزده سال دارد که انقلاب سوسیالیستی و وحشت بر کشور او سایه می‌گسترد. آیا همین انقلاب نیست که با خشونتهایش به او امکان می‌دهد که از دایره‌ای که مادر به دورش کشیده است فرار کند و بالاخره وارد «زندگی حقیقی» شود... در خانه‌هایی که شاعران به دنیا آمده‌اند زنها حکومت می‌کنند ...