علیه آمریکا | آرمان ملی


رمان‌های سیاسی مشکلات یا خطرات پنهان زیادی دارند، به‌خصوص برای رمان‌نویسی که گرایش‌ سیاسی استواری دارد. نویسندگان می‌توانند هنرمندانه دنیایشان را باب‌میل خود بسازند، ولی اگر پیچیدگی‌های حقیقت برای داستان‌هایشان دردسر ایجاد کند لزومی ندارد تا به آنها بپردازند. برای مثال آین رَند، نویسنده و فیلسوف روسی آمریکایی فلسفه‌اش را در رمان «اطلس شِراگد» وارد می‌کند، چون این کتاب سرزمینی خیالی است که خود آن را خلق کرده است. رویکرد بهتری را می‌توان در «برادران کارامازوف» یافت که درآن داستایفسکی مخالفان ایدوئولوژی‌اش را در پر‌رنگ‌ترین شخصیت‌های داستانش خلق می‌کند. نویسندگان بزرگ بر خود لازم می‌دانند به مواجهه با چالش‌هایی بروند که جهان در برابر آنچه آنها معتقدند به پا کرده است. تام اِسلی، شاعر و نمایشنامه‌نویس آمریکایی این موضوع را به‌عنوان «تفاوت در بررسی احساسات سیاسی به‌جای عقاید سیاسی» توضیح می‌دهد. درواقع احساسات سیاسی به تجربه زیستن از چگونگی تاثیر سیاست بر زندگی مردم وابسته است، حال آنکه عقیده سیاسی اصولا از طریق تعلیم فراگرفته می‌شود، سلامت روان را به خطر نمی‌اندازد و وقتی لحظه‌ خشم یا گفت‌وگوی مغرضانه می‌گذرد به‌راحتی کنار ‌گذاشته می‌شود.

پدرانتان، کجا هستند؟ و پیامبران، آیا آ‌نها زندگی ابدی دارند؟» [Your fathers, where are they? and the prophets, do they live forever?] زبانه‌های خشم

متاسفانه اندکی «مسائل جنجال‌برانگیز» در رمان به شدت سیاسی دیو اگرز در دام افتاده‌اند، «پدرانتان، کجا هستند؟ و پیامبران، آیا آ‌نها زندگی ابدی دارند؟» [Your fathers, where are they? and the prophets, do they live forever?] (ترجمه فارسی با عنوان «زبانه‌های خشم») این عبارت از زکریا یکی از پیامبران عهد عتیق به ما رسیده و اگرز می‌کوشد که وظیفه‌ پیامبر را در تشخیص بیماری‌های جامعه، بر عهده بگیرد.

کل داستان به گفت‌وگو بین تامِس، جوانی آشفته و افرادی که آنها را ربوده و در پایگاه نظامی متروکه‌ای به میله‌هایی زنجیر کرده است، می‌گذرد و چیز زیادی در خط سیر داستان به چشم نمی‌خورد. در هر فصل داستان همواره یک شخصیت به میله‌ای زنجیر شده و اتفاق چندانی به‌جز این نمی‌افتد. به‌هرحال این کتاب گستره وسیعی از موضوعات را پوشش می‌دهد- هر چیزی، از مسائل مالی دولت گرفته تا خشونت پلیس و همچنین جنگ‌های اخیر در عراق و افغانستان. به نظر تامِس چیزی بدجور غلط از آب درآمده است و قصد دارد دلیل آن را دریابد و به این منظور اُسرایش را وادار می‌کند تا درباره‌ سیاست آمریکا، زندگی شخصی خودش و درباره‌ اینکه این دو چگونه باهم ارتباط دارند، گفت‌وگو کنند. از نظر تئوری براساس این فرضیه می‌توان کتاب جالبی نوشت. تامِس نه با یک شخصیت سیاسی بلکه با «کِو»، فضانوردی که امید‌هایش با کاهش برنامه‌های فضایی کمرنگ شده است شروع می‌کند، وقتی که تامس شکایت می‌کند: «فقط پنج تریلیون دلار صرف جنگ‌های بی‌فایده کردیم. با این پول می‌توانستیم به ماه برویم. یا مریخ. یا صرف شاتل شود یا چیزی که در مسیر کوفتی دیگری الهام بخش‌مان باشد.» تضاد بین جامعه‌ای که قهرمانانی همانند فضانوردان، یکپارچه‌اش کرده‌اند و جامعه‌ای که در پی جنگ‌هایی با برنامه‌ریزی افتضاح از هم گسیخته، قطعا ارزش بررسی و کاوش دارد، و می‌دانیم که از هم‌گسیختگی جامعه بر زندگی تک‌تک افراد اثرگذار است. به همین ترتیب تامِس، همانند همخونی معتقد در برابر مفتش اعظمِ داستایفسکی است، کسی که اعتقاد دارد آزادی یک مسئولیت است و اکثر مردم ترجیح می‌دهند صاحب قدرتی به آنها بگوید چه کنند. تامس که ناامید از آمریکا و ناتوانی سازوکار‌ها برای پرداختن به آزادی است آرزو می‌کند کاش کسی باشد که از نیرو و توان خود استفاده کند و به زندگی او آن جهتی را بدهد که خود از عهده‌اش برنمی‌آید. و در جایی که مفتش معتقد است کلیسا می‌تواند این وظیفه را عملی کند، تامس به بهترین گزینه بعدی یعنی دولت فدرال روی می‌آورد. از عضو سابق کنگره می‌پرسد: «چرا جایگاهی به ما نمی‌دهید؟ باید برای همه‌ ‌ما جایی تعیین کنید و وظیفه‌ای به ما بدهید.»

ولی اگرز درنهایت بیشتر از آنکه به اکتشاف ایده‌ها مایل باشد به ارائه ایده‌ها تمایل دارد. به استثنای تبادل تنش‌آمیز بین تامس و یک معلم سابق که معتقد است مورد سوءاستفاده جنسی قرار گرفته است، اغلب گفت‌وگو‌ها به گونه‌ای باور نکردنی یک‌طرفه است. عمل متقابل افسر پلیس در اعتراض به پلیس چیزی بیش از ادای واژ‌ه‌ «نَه» در پنج جای متفاوت داستان نیست. حتی اگر شما با استدلال اگرز موافق باشید،این موضوع به سرعت خسته‌کننده می‌شود.

بنابراین داستان با نظرات مطرح‌شده درباره‌ گروهی شبه‌نظامی در نیروی پلیس آمریکا که سلاح‌ها و تاکتیک‌های ویژه دارند، مذهب و انواع دیگری از گفت‌وگو‌ها برای تامس و مخاطبانش پیش می‌رود. این کتاب فقط در حدی سیاسی است که اخبار شبکه‌های تلوزیون سیاسی هستند یعنی نسبت به نکات جزیی سیاست بی‌اعتناست چون سمت‌وسوی آن مشخص است. بدین‌گونه این کتاب سند مناسبی از سطح کنونی گفتمان سیاسی ما است. اگر این روزها در این موارد اطمینان و یقین بخواهیم صاحب‌نظران زیادی هستند که مایل‌اند آن را به ما بقبولانند. به‌هرحال به ادبیات روی می‌آوریم؛ زیرا وقتی درست انجام شود چیزی بسیار صادقانه‌تر ارائه می‌دهد.

................ تجربه‌ی زندگی دوباره ...............

منجی آخرالزمانی هندوها... یک سفیدپوست مسیحی ادعا می‌کند آخرین آواتار ویشنو است؛ خدایی که هیئت جسمانی دارد... مخالفانش، این خدای تجسدیافته را باور ندارند و او را شیادی حرفه‌ای می‌دانند که با باندهای مواد مخدر در ارتباط است... قرار است با شمشیر آخته و کشتاری خونین جهان را از لوث جور و فساد جهانگیر پاک کند... برداشت‌های روان‌پریشانه از اعتقادات متعصبانه توسط فردی خودشیفته که خود را در جایگاه اسطوره‌ای منجی می‌پندارد و به خونسردی فاجعه می‌آفریند ...
خواهر و معشوقه‌اش، دروسیلا می‌میرد و کالیگولا بر اثر مرگ او به پوچی زندگی بشر پی می‌برد... آنچه کالیگولا می‌خواهد این است که به اندازه‌ی سرنوشت بی‌رحم شود تا از خلال بی‌رحمی او انسان‌ها به آن «بی‌رحمی دیگر» پی ببرند ... بزرگ‌زادگان دربار را به صورت عروسک‌های خیمه‌شب‌بازی درمی‌آورد که ریسمانشان در دست اوست. آنها را وامی‌دارد تا برای نجات زندگی خود همه‌چیز را تسلیم کنند و به همه چیز پشت کنند، یعنی همه‌ی آنچه در واقع علت وجودی زندگی آنهاست ...
پدر ویژگی‌های بارز یک آنیموس منفی (سایه مردانه) را در خود حمل می‌کند... در جوانی، خودکامه و جسور و بی‌توجه بوده و تا به امروز، تحقیرگر: به مادرت صد دفعه گفته‌ بودم از این پسر مرد در نمی‌آد... تلاش ناکام پیرمرد در دست‌درازی به معصومیت پسر موجب استقرار حس گناهی است که یک قدم تا «انزجار از خود» فاصله دارد. و این فاصله با تنبیه پدر و تایید مادر طی و تبدیل به زخمی عمیق می‌شود... او یک زخمی است که می‌تواند زخم بزند ...
کتاب سه بخش دارد و در هر بخش ماجرا از دید یکی از سه مرد خانواده روایت می‌شود... سه راوی سه نگاه ولی یک سوژه: مادر... تصویر موج‌های هم‌مرکز که یکی پس از دیگری به حرکت درمی‌آیند ولی هرگز به یک‌دیگر نمی‌رسند... از خاله آیرین می‌شنویم و از زندگی و رابطه‌اش با شوهر سابقش بوید،‌ از سوفی، خدمتکار خانه که دلبسته کارل است، ‌از کارل آلمانی و داستان‌های پدربزرگش،‌ از عمه کلارا و عمو ویلفرد و جزییات خانه‌شان و علایق‌شان... در فصل اول پسری سرکش و برادرآزار به نظر می‌آید ولی در فصل دوم وجوه تازه‌ای از شخصیت ...
مدیر کارخانه خبردار می‌شود که یکی از آشنایانش، به نام مهندس مارکو ماشینی ساخته است به اسم کاربوراتور که می‌تواند از خود ماده، جوهر ازلی آن را بیرون بکشد: «مطلق»... پدیده‌های عجیبی تولید می‌شوند: رخدادهای دینی مانند گرایش‌های مذهبی، وعظ و خطابه، معجزات و حتی انواع تعصبات مذهبی... هواخواهان خدای روی کشتی لایروبی! با طرفداران خدای میدان تربیت اسب! درگیر می‌شوند... کلیسای رومی که از آغاز با مطلق مخالفت داشت، سرانجام آن را می‌پذیرد ...