مدیر فیلمخانه ملی ایران درباره اصلاح و مرمت فیلم «دیده‌بان» حاتمی‌کیا که 31 سال قبل ساخته شده است توضیحاتی ارائه کرد.

به گزارش ایسنا، از چند سال قبل و طی یک برنامه‌ریزی بلند مدت، اصلاح و مرمت آثار شاخص سینمای ایران با دو فیلم «اون‌شب که بارون اومد» و «گاو» آغاز شد و با فیلم‌هایی مثل «باد صبا»، «برای آزادی»، «خانه خدا» و «ناخدا خورشید» ادامه یافت که با نمایش این آثار در چند جشن و جشنواره‌های داخلی و خارجی مورد توجه و استقبال بینندگان و علاقه مندان سینما قرار گرفتند.

ناخدا خورشید

فیلمخانه ملی ایران با مدیریت لادن طاهری روند بازسازی و مرمت تعداد دیگری از فیلم‌های مهم تاریخ سینمای ایران را همچنان ادامه می‌دهد و همزمان و به مناسبت چهلمین سال پیروزی انقلاب اسلامی، گزیده‌ای از محصولات چهل سال سینمای ایران از بین تولیدات سال‌های ۱۳۵۷ تا ۱۳۹۷ انتخاب و اسکن، تصحیح رنگ و اصلاح صدا شده و با موفقیت در موزه سینمای ایران به نمایش درآمدند.

اکنون نیز همزمان با برگزاری سی‌وهفتمین جشنواره جهانی فجر، فیلمخانه ملی ایران نسخه اصلاح و مرمت شده تصویر و صدای فیلم‌های ماندگاری از دهه شصت سینمای ایران را که مورد توجه منتقدان و مخاطبان سینما قرار داشته‌اند آماده و در بخش «فیلم‌های کلاسیک مرمت شده» به نمایش درمی‌آورد.

جشنواره با نمایش فیلم «دیده‌بان» به نویسندگی و کارگردانی ابراهیم حاتمی‌کیا محصول ۱۳۶۷ افتتاح خواهد شد و فیلم‌های «جاده‌های سرد» (مسعود جعفری جوزانی)، «پرده آخر» (واروژ کریم مسیحی) و «طلسم» (داریوش فرهنگ) – با همکاری بنیاد سینمایی فارابی - و همچنین دونده (امیر نادری) که پیش‌تر توسط کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان تصحیح رنگ خوبی شده بود اما جهت دستیابی به کیفیتی بهتر یک مرحله دیگر توسط فیلمخانه ملی ایران اصلاح و مرمت شده است، دیگر آثار ایرانی بخش «نمایش فیلم‌های کلاسیک مرمت شده» این دوره از جشنواره جهانی فیلم فجر هستند.

«دیده‌بان» نخستین فیلم دفاع مقدس است که در جشنواره‌های بین‌المللی حضور یافته و مورد توجه نیز قرارگرفته است. همچنین این فیلم با حضور در هفتمین جشنواره فیلم فجر توانست نظر مثبت منتقدان و سینماگران را به خود جلب و جایزه ویژه هیأت داوران برای بهترین کارگردانی و سیمرغ بلورین بهترین فیلم دوم (بخش مسابقه فیلم‌های اول و دوم) را کسب کند.

لادن طاهری درباره این فیلم به ایسنا می‌گوید: یقیناً مهم‌ترین اقدام پیش از انجام عملیات مرمت دیجیتال یک فیلم، انتخاب یک نسخۀ مناسب جهت اسکن و دریافت بیشترین و بهترین اطلاعات تصویری است. در این مرحله معمولاً باید جستجو، بررسی و ارزیابی دقیق و پُر حوصله‌ای صورت گیرد تا بهترین نسخه آنالوگ موجود از هر فیلم انتخاب شود که خوشبختانه در خصوص «دیده‌بان» عملیات اصلاح و مرمت بر روی نسخه نگاتیو با کیفیت انجام شد.

او اضافه می‌کند: عملیات اصلاح و مرمت این فیلم به دلیل فضای خاک آلود و دود و غبار موجود در بیشتر نماها با حساسیت بیشتری انجام شده و در مرحله اصلاح رنگ فیلم هم، زمان زیادی برای یکدست شدن رنگ تصاویر صرف شده است و به دلیل وسعت آسمان در بیشتر نماها، یک دست شدن تصاویر با کار زیاد و دشوار روی این دست از نماها حاصل شده است.

مدیر فیلمخانه ملی ایران و سرپرست موزه سینما خاطرنشان می‌کند: از دیگر نکات فنی مراعات شده در جریان اصلاح و مرمت این فیلم، تلاش متخصصان مرمت صدا در فیلمخانه ملی ایران، برای ترمیم هر چه بهتر صدای این فیلم است. به دلیل اینکه امروزه در سالن‌های سینما کیفیت پخش صدای فیلم‌ها به شیوه دیجیتال انجام می‌شود و در نتیجه صدای فیلم‌ها بسیار شفاف‌تر بوده و همراه با جزئیات بیشتری نسبت به صدای اپتیک دستگاه‌های نمایش آنالوگ شنیده می‌شود. حفظ جزئیاتی که در دوران صدای اپتیک شاید اهمیت چندانی نداشت (چون یا شنیده نمی‌شد و یا اینکه چندان شفاف و واضح نبود) امروزه در نسخه‌های ترمیم شده اهمیت بسیار پیدا کرده‌اند و مسئول بازسازی صدا باید تمامی این جزئیات را، البته با رعایت سلیقه‌ی شنوایی آن دوران (دورانی که فیلم در آن ساخته شده)، اصلاح کند. به همین منظور برای بازسازی و اصلاح صدای فیلم دیده‌بان فقط به کار روی صدای اپتیک فیلم اکتفا نشده و با جمع آوری نسخه ۵/۱۷ صدای این فیلم، کار اصلی و دقیق روی این نسخه انجام شده است تا صدای فیلم هم در کنار تصویر آن واجد کیفیت قابل قبول و ممتازی باشد.

نازی‌ها در فیلم‌های زندگینامه‌ای‌شان درباره چهره‌هایی چون بیسمارک یا فردریک کبیر وجوهی از شخصیت آنها را پررنگ می‌کردند که یادآور تصویری بود که در رسانه‌ها از هیتلر ساخته بودند... فیلمفارسی‌های روستایی نیمه نخست دهه چهل در تبلیغ اصلاحات ارضی گشاده‌دستند... ساختمان پلاسکو و فروشگاه بزرگ ایران که در فیلم‌های دهه چهل تجدد و مصرف‌گرایی را نمایندگی می‌کنند، در اخلاف دهه پنجاهی آنها وسیله‌ای برای نمایش شکاف طبقاتی‌اند ...
هفته‌هاست که حتی یک ماهی نیامده است که به طعمه‌ی قلاب‌های او دهن بزند، ولی ناامید نمی‌شود و برای بار هشتاد و پنجم راه دریا را در پیش می‌گیرد... وقت ظهر، ماهی بزرگی به قلاب می‌اندازد... ماهی در اعماق حرکت می‌کند و قایق را به دنبال خود می‌کشد...ماهی‌گیر پیر زمزمه می‌کند: «ای ماهی، من دوستت دارم و احترامت می‌گذارم، خیلی احترامت می‌گذارم. ولی تو را خواهم کشت»... ماهی سیمین‌فامْ سرانجام خط‌های ارغوانی پوست خود را بر سطح دریا نشان می‌دهد ...
به رغم کم‌حجم بودنش در واقع یک کتابخانه عظیم است... یکی از چالش‌های زمخشری در تفسیر کشاف این بود که مثلا با عرفا گلاویز است، چون عقل کلی که عرفا مطرح می‌کنند برای‌شان قابل قبول نیست... از لحاظ نگرشی من اشعری هستم و ایشان گرایشات اعتزالی دارد... حاکم مکه وقتی می‌بیند زمخشری به مکه می‌رود، می‌گوید اگر تو نمی‌آمدی، من می‌خواستم به خوارزم بیایم و تقاضا کنم این متن را به پایان برسانی... هنوز تصحیح قابل قبولی از آن در اختیار نداریم ...
نخستین بخش از سه‌گانه‌ پی‌پی جوراب‌بلند در کشتی و پی‌پی جوراب‌بلند در دریاهای جنوب... دخترکی نه‌ساله به تنهایی در خانه‌ای چوبی در وسط باغی خودرو، واقع در یکی از شهرهای کوچک سوئد، زندگی می‌کند... تقریباً یتیم است، زیرا که مادرش مرده است و پدرش در جزیره‌ی دوردستی در آفریقا حکومت می‌کند... با شادی آمیخته به ترس خود را به دست ماجراهای افسارگسیخته‌ای می‌سپارند... برداشت‌های سنتی از تعلیم و تربیت را دگرگون می‌کند ...
شرکت در اعتصابات کارگری، میل به گیاه‌خواری، بستری‌شدن در تیمارستان، تمایلات همجنس‌گرایانه و… وجوه اشتراکی است که تشخیص راوی، اف، پیرمرد منحرف و نیز پیرمردی که سردسته‌ تروریست‌ها خوانده می‌شود را از یکدیگر برای مخاطب با دشواری همراه می‌کند... تصمیم او مبنی بر تطهیر روح خود از طریق خودآزاری جسمی بهانه‌ای می‌شود تا راوی با تعابیر طنزآمیزی چون محراب‌های فسقلی پلاستیکی، صلیب‌های تزیینی، قدیسه تقلبی و زلم‌زیمبوهای مذهبی به تمسخر کلیسا و اربابان آن بپردازد ...