روایت پسته در ایران | الف
همه ما به اجمال می دانیم که یکی مهمترین اقلام صادراتی ما در گذشته، صادرات پسته بوده است و به این واسطه سرزمین کرمان و مردمانش به وضع مالی خوب شهره بوده اند. چندین سال است اما دیگر چنین خبرهایی نمی شنویم. شاید آنقدر غرق اخبار مختلف سیاسی در ایران و جهان هستیم که فراموش می کنیم بر سر پسته و مردمان کرمان در این فاصله چه آمده است و مسئله آن چه بوده است. خبر خوب این است که به همت آقای سیدمجتبی حسینی کتابی بسیار خوش خوان، پراطلاعات (informative)، ساده نوشته شده که به سادگی همه این ابهامها و پرسشهای احتمالی را پاسخ میدهد.
نویسنده یا راوی کتاب «سرزمین پسته: روایتی از سرگذشت پسته از رفسنجان تا کالیفرنیا»، اهل کرمان است اما همواره در حاشیه صنعت پسته بوده و زندگی مفید خود را در خارج از کرمان گذرانده اما خواهی نخواهی در معرض اقسام اخبار مربوط به این موضوع بوده است و به قول خود در این کتاب تلاش کرده تصویر کلی (big picture) از موضوع ارائه کند. شنیدهها را با پژوهش و اطلاعات مستند تکمیل کرده و روایت تقریباً جامعی از روند کسبوکار پسته در کرمان عرضه میکند.
کتاب به زیبایی روایت میکند که چطور پسته در کرمان به کسبوکار اول تبدیل میشود و چه عوامل و چه خلاقیتهایی موجب می شود تا کرمان در حوزه پسته از دیگر مناطق کشور سرآمد شود. شخصیت اصلی در این مسیر غلامرضا آگاه است که نقشی بیبدیل داشته است. چند عامل نیز دست به دست هم میدهند و کار را تسریع میکنند: اصلاحات ارزی، تامین سرمایه توسط تجار یزدی و نهایتا دستیابی به فناوری استخراج آب از چاههای عمیق به جای فناوری سنتی قنات. طبیعی است هیچ موفقیتی بدون دردسرهای خاص نبوده است. پسته محصولی بوده که از همان ابتدا از مسیر صادرات راه توسعه خود را باز کرد. به عبارت دیگر شاید تنها کسب و کار ایرانی باشد که به جای جایگزینی واردات، مسیر توسعه صادرات را در پیش گرفت. حال وقتی موضوعات صادرات مطرح میشود مسئله کیفیت مطرح میشود: مسئله طعم، مسئله پوستگیری، مسئله پستههای در بسته، ... . اینجاست که خلاقیتها به کار میافتد و کتاب به خوبی چگونگی مواجهه با این مشکلات را روایت میکند.
فصل بعدی کتاب روایت پس از انقلاب است. مسئله اول چگونگی مواجهه با سیاست ارزی ضد صادرات است و اینکه چگونه بالاخره پستهکاران راهی برای خلاصی از این امر پیدا میکنند که برای هر اقتصادخواندهای بسیار جذاب است. مسئله بعدی شروع بحران آب است که گلوگاه این کسبوکار میشود. پس از آن نوبت به روایت تفصیلی ایجاد رقیب برای پستهکاران ایرانی در کالیفرنیای آمریکاست. در اینجا نه تنها روایت دلکشی از تلاش آمریکاییها در این جهت میشنوید بلکه ناخواسته با مسئله بحران آب و تدابیر درست و نادرست آن ایالت روبرو میشوید. در اینجا هم لحن روایت بسیار خواندنی و سرراست است. فصل سوم به چند موضوع خاص اختصاص دارد: یک نسل عجیب، مادربزرگها و آقای سرزمین شگفتیها. فصل چهارم به چند ماجرای خواندنی دیگر اختصاص دارد: کوچک شدن زمین، مدل آمریکایی، مهمانهای دائمی، باغهای ماشینی، آبهای ژرف، ... .
برای من خواندن این کتاب بسیار لذت بخش بود. می شد دراز کشید و به سادگی کتاب را جلو رفت و پس از پایان هر چند صفحه مطالعه احساس سبکی کنی. احساس کنی که چقدر کتاب خوش خوان است و چقدر به سادگی نکات جالب شنیدی! الحق و الانصاف باید به نویسنده کتاب-که نمیشناسمش- دستمریزاد گفت و امیدوار بود این قلم خاموش نشود و کماکان کارهای خوبی از این دست عرضه کند. خواندن این کتاب روان و خوشخوان را به همگی توصیه میکنم.
................ تجربهی زندگی دوباره ...............
