کتاب «تاریخ پیدایش غرب مسیحی»[Die entstehung des christlichen Europa] نوشته پتر براون [Peter Brown] و با ترجمه و توضیح بهاءالدین بازرگانی گیلانی از سوی انتشارات کویر به چاپ رسید.
پرداختن به تاریخ دور و دراز و فرایند پرفراز و نشیب «پیدایش دین مسحیت در غرب» در محدوده تنها یک کتاب، کار سترگ و بلندپروازانه‌ای است که مورخ برجسته‌ای چون «پتر براوان» شاید توانسته از عهده آن برآید و کتاب را از اقبال مورخان و اروپا شناسان فراوانی در سطح جهانی برخوردار سازد.



مورخ ایرلندی استاد تاریخ دانشگاه‎های آکسفورد لندن، برکلی و پرینستون است و حوزه تخصصی‌اش تاریخ اواخر عهد باستان و رابطه دین و جامعه در دوران انتهایی امپراتوری روم و اوایل قرون وسطی می‌باشد. او در این کتاب مسیر پرماجرای پیدایش دین مسیحی از شروع امپراتوری روم غربی و گرویدن قسطنطین اول امپراتور روم به مسیحیت در سال 312 میلادی آغاز می‌شود و نهایتا با پذیرش مسیحیت توسط سکنه جزیره ایسلند در سال هزار میلادی، مسیحی شدن سراسر قاره اروپا را به فرجام می‌رساند.

پتر براون موضوعات کتاب را در سه بخش عمده بررسی کرده است: بخش اول سه سده، از حدود سال 200 تا پایان امپراتوری روم غربی در اواخر قرن پنجم را دربرمی گیرد؛ بخش دوم میان سال 500 تا 750 است که طی آن در برخی مناطق از جمله در قلمرو امپراتوری روم شرقی، هنوز عهد باستان پایانی کم و بیش ادامه دارد و در برخی حوزه های دیگر از جمله در غرب اروپا، دوران موسوم به قرون وسطا آغاز شده است و بالاخره بخش سوم: تحولات قرون وسطای اولیه است که تا پایان هزاره اول ادامه پیدا می کند. اسلام که گسترش سریع و برق اسای آن از حدود سال 630 به مناسبات عهد باستانی در حوزه شرق مدیترانه خاتمه دارد و ائین مسیحی را از خود متاثر ساخت، گرچه مورد توجه نویسنده قرار گرفته، ولی مبحث اصلی کتاب نیست و فقط بطور حاشیه ای به آن پرداخته است.

براون به هیچ وجه بررسی تاریخ طولانی کلیسای مسیحی را موضوع اصلی اثر خود قرار نداده و کتاب هرگز شرح درگذشت پاپ‌ها، اسقف‌ها، کشیش‌ها و کلیساها نیست. اوضاع و تحولات بغایت متغیر تاریخی و محیط‌های هیجانی و دنیاهای رنگارنگی که آئین مسیحیت در سرزمین‌های ایرلند، بریتانیا، آلمان و بالاخره ممالک اسکاندیناوی تجربه کرده و خود را هر آینه با شرایط مختلف زمانی و مکانی تطبیق داده، مورد تحقیق و تتبع مورخ قرار داده است.

نویسنده روایات کهن و اقوال آباء کلیسایی را که معتقدند گویا نصرانیان اقلیتی دائما تحت آزار و تعقیب بودند و یا زندگانی مخفی و سختی داشتند با واقعیات آن دوران هیچگاه سازگار نمی‌بیند. حتی دیدگاه جدیدتر که گسترش مسیحیت را به عنوان دین رحمت و برابری در میان مردمان ضعیف و عقب نگاه داشته توصیف می‌کند کمتر قرین واقعیت می‌داند و با ارائه آیات و نشانه‌های واقعی و با استناد به مدارک و شواهد متقن تاریخی، نتیجه می‌گیرد که مسیحیت به هیچ وجه کیش بردگان و مردمان ضعیف و فرودست نبوده است.

به اعتقاد نویسنده قابلیت سازش و همکاری متفکران و مروجان آئین نصرانی با سلاطین، امیران، روسای قبائل و سرگردان نظامی اقدام مختلف در سرزمین‌های بدوی و فاقد فرهنگ غرب و شمال اروپا و مساعی سایر آباء کلیسایی در تطبیق مسیحیت با رسوم و آئین‌های باستانی، عامل اصلی در بازداشتن تدریجی حاکمان از بت پرستی و مناسک کافری بوده و در فرایندی منعطف و صبورانه نهایتا تخریب معابد و بتخانه‌ها و گروش به کیش جدید را به همراه آورده است.

نویسنده با اتخاذ مواضع بیطرفانه میان آئین‌های کهن مشرکان و بت پرستان و مسیحیت جدید، تاثیرپذیر متقابل این دو با هنر نقالی تاریخی و نگاه نافذ کهن شناسانه به گونه‌ای ارائه می‌کند که خواننده در مواردی عاجز از تمیز این مطلب می‌شود که به واقع کدام یک از دیگری تاثیر بیشتری پذیرفته است. مترجم، کتاب را از مجموعه آثار برجسته اروپایی موسوم به «احداث اروپا» انتخاب کرده است.

احداث اروپا عنوان ابتکار بیش از دو دهه گذشته پنج ناشر معتبر آلمانی، انگلیسی، ایتالیایی، فرانسوی و اسپانیایی است که دست اندر کار گردآوری و انتشار تاریخ اروپا از جنبه‌های مختلف و از منظری جدید و محققانه شده‌اند، آنچه که تمایزات ساختاری با تاریخ نویسی‌های متعارف معاصر در مغرب زمین دارد. در این ابتکار حداقل 20 مورخ و جامعه شناس ممتاز غربی به سرپرستی ژاک لوگوف مورخ برجسته فرانسوی تاکنون 24 عنوان کتاب در بررسی‌های تاریخی پیرامون قاره اروپا را در یک کار مشترک چاپ و منتشر کرده‌اند تا پاسخگوی چالش‌های تازه و سنگینی باشد که اروپا در زمانه حاضر در عرصه جهانی با آن مواجه است.

بهاءالدین بازرگانی در مدت بیش از یک دهه تاکنون شش اثر از سلسله آثار «احداث اروپا» را با عناوین«انقلاب های اروپایی» نوشته چارلز تیلی مورخ و جامعه شناس فقید آمریکایی، «اروپا مولود قرون وسطی» اثر ژاک لوگف، «تاریخ پیدایش علوم جدید در اورپا» نوشته پائو روسی مورخ فقید ایتالیایی، «تاریخ روابط اسلام و اروپا» نوشته فرانکو کاردینی مورخ ایتالیایی و «تاریخ حقوق اروپا» نوشته پائلو روسی و بالاخره کتاب پیش رو را به فارسی برگردانده و به چاپ رسانده است.

اعتماد