سه هفته هنوز تا تست بازیگری برای «فرندز» مانده. متیو پری توی آپارتمان طبقه دهم خانه‌اش نشسته، زانو زده، می‌گوید: «خدایا، می‌تونی هر کاری خواستی با من بکنی. فقط خواهش می‌کنم من رو معروف کن.» بعد در ادامه، سه هفته بعد، نقش «چندلر» در سریال «فرندز» را می‌دهند به او. خودش می‌نویسد: «طبیعتاً خدا به قول و قرارش عمل کرد اما قادر مطلق، از آنجا که قادر مطلق است، نیمه اول دعایم را فراموش نکرده بود. حالا که این همه سال گذشته، مطمئنم معروف شدم که مبادا تمام عمرم را در تلاش برای معروف شدن حرام کنم. باید معروف شوی تا بفهمی شهرت راه حل مشکلاتت نیست و آدم‌هایی که معروف نیستند، هرگز زیر بار این حرف نمی‌روند.» (ص ۸۸)

فرندز: زندگی و خاطرات متیو پری» [Friends, lovers, and the big terrible thing : a memoir] متیو پری [Matthew Perry]

از اینجای نوشته به بعد، می‌خواهم کمی شخصی بنویسم؛ نه، خیلی شخصی! اصلاً کتاب «فرندز: زندگی و خاطرات متیو پری» [Friends, lovers, and the big terrible thing : a memoir] بهانه‌ای شده تا بیشتر خودم را ببینم تا متیو پری [Matthew Perry] چون یاد شبی می‌افتم که تا یک قدمی اعتیاد فاصله‌ای نداشتم. البته ممکن است خیلی‌ها متیو پری را دوست نداشته باشند و فقط دل‌شان برود برای نقش او، برای «چندلر».

من اما خیلی دوستش دارم؛ چندلر را، متیو پری را، هر دو را. و کتاب را که می‌خوانم دلم هم‌زمان برای هر سه می‌سوزد؛ چندلر، متیو پری و بیشتر از هر کس دیگری برای خودم! فقط فرق‌مان این است که این ستاره بهترین سریال کمدی قرن قرار بوده در اوج شهرت و ثروت در یک بیمارستان بمیرد، من در حضیض ذلت، توی جوي!‌ برای همین است که خودم را می‌بینم به قامت او در مراکز بازپروری.

خودم را می‌بینم در حال سم‌زدایی. و خودم را می‌بینم در شمایل مردی که ادامه من است روی انواع تخت بیمارستانی. بعدها روان‌شناس بهم گفت: «کارت تموم بود اون شب!» با تردید گفتم: «آره!» بلند گفت: «شک نکن! تو معتاد می‌شدی!» سر تکان می‌دهم. این بار داد می‌زند: «به خدا می‌شدی!»

هم‌زمان که یاد این خاطره شخصی افتاده‌ام، متیو پری را دنبال می‌کنم در کتاب خاطراتش. می‌نویسد:‌ «دو جور معتاد به مخدر داریم. دسته‌ای که می‌خواهند شنگول بشوند و عده‌ای که می‌خواهند آرام بگیرند. هیچ‌وقت معتادان به کوکائین را درک نمی‌کنم. چرا آدم باید دلش بخواهد هوشیارتر و پرجنب‌وجوش‌تر باشد؟ من از آن گروه دوم بودم.» (ص ۸۷) و چه جالب که من هم از گروه دومم! و من هم مثل تو دائم صدا می‌شنوم: «فقط یک عالمه صدا می‌شنیدم…. بهش می‌گویند توهم شنیداری و برای همه پیش می‌آید. علاجی برای این صداها وجود ندارد. نباید هم وجود داشته باشد، بهش می‌گویند: کس دیگری بودن». (ص ۹۴)

اما کس دیگری بودن از کجا شروع می‌شود؟ چه منی هست که از «من» جدا می‌شود تا خودش را در منی دیگر، تعریف کند؟ و به خود در کذب دیگری هویت بدهد؟ اینجاست که شما باید کتاب خاطرات متیو پری را بخوانید. خواندن نه! مثل من علامت بزنید، حتی از روی بعضی جملات آن بازنویسی کنید. به‌ویژه جایی که می‌گوید:‌ «تمام عمرم جذب زنانی می‌شدم که برایم دست‌نیافتنی بودند. برای فهمیدن اینکه چنین رفتاری ریشه در رابطه‌ام با مادرم داشت، مدرک روان‌شناسی لازم نیست. هرجا می‌رفتم، مادرم آنجا را تسخیر کرده بود. به‌وضوح یادم هست شش ساله که بودم به یک مراسم رقص باشکوه رفتیم و مادرم که وارد شد، همه سرها به طرفش چرخید. دلم می‌خواست برگردد و آن لحظات به من نگاه کند اما او سر کار بود و نمی‌توانست به من نگاه کند. سی و هفت سال ناقابل طول کشید تا این را درک کنم. از آن موقع به بعد، به «چرخش سر» معتاد شدم. سرها که به سمتم می‌چرخیدند، می‌توانستم زنی را بخندانم و کاری کنم که من را بخواهد. وقتی رابطه‌مان تمام می‌شد، واقعیت به سراغم می‌آمد و می‌فهمیدم آن زن را اصلاً نمی‌شناسم. آن‌ها دست‌یافتنی بودند. برای همین بهشان نیازی نداشتم. باید دوباره برمی‌گشتم و کاری می‌کردم سری به سمتم بچرخد. برای همین این همه رابطه داشتم. سعی می‌کردم کودکی‌ام را از نو خلق کنم و این بار برنده شوم. البته آن موقع هیچ‌کدام از این‌ها را نمی‌دانستم و فکر می‌کردم مشکل از آن‌هاست. توجه، توجه، همگی توجه کنند: پسر/بازیگر کانادایی (متیو پری) سندرم مسئله با مامان داشت»! (ص ۷۹)

متیو پری‌

کتاب را می‌بندم، فکر کنم چقدر ما درد مشترک‌ایم؛ من، متیو پری، تو، همه ما. چون قصه از جایی شروع شد که چندین سال پیش روان‌شناس بهم گفت: «مشکل تو این بود که کسی تو رو ندید!» اما چه کسی در کجا باید مرا می‌دید؟ و اصلا آن «من» پنهان‌شده در وجود «من» چه نوعی از «من» بود؟ متیو پری در کتاب خاطراتش می‌نویسد: «دوست؟ پدرم می‌گه دوست تنها کسیه که آدم نباید بهش اعتماد کنه!» (ص ۸۵)

درست می‌گوید. دوست، شاید آرامش اما پناه نیست. شهرت هم نیست. پول هم نیست. متیو پری می‌نویسد: «من توی کم‌مخاطب‌ترین سریال تاریخ (شانس دوباره، ۱۹۸۷) و توی پرمخاطب‌ترین سریال (فرندز، ۱۹۹۴) بازی کردم و هیچ‌کدوم اون کاری رو که فکر می‌کردم با زندگیم نکرد… (چون الان) پول دارم، شهرت دارم و برای اثبات هر دو، تجربه‌هایی نزدیک به مرگ»! (ص ۱۱۱)

می‌دانید؟ من می‌توانم درباره این کتاب، یک کتاب دیگر بنویسم، خودم، تو را، همه را، انسان را، مرور کنم بروم جلو تا برسم به خیلی چیزها. برای همین است که مطالعه آن را نه فقط به فرندزبازها، بلکه به همه پیشنهاد می‌دهم. به‌خصوص جایی که می‌گوید: «فکر می‌کنم باید همه آرزوهای آدم برآورده شود تا بفهمد آرزوهایش اشتباه بوده‌اند.» (ص ۱۱۰)

هفت صبح

................ تجربه‌ی زندگی دوباره ...............

دی ماهی که گذشت، عمر وبلاگ نویسی من ۲۰ سال تمام شد... مهر سال ۸۸ وبلاگم برای اولین بار فیلتر شد... دی ماه سال ۹۱ دو یا سه هفته مانده به امتحانات پایان ترم اول مقطع کارشناسی ارشد از دانشگاه اخراج شدم... نه عضو دسته و گروهی بودم و هستم، نه بیانیه‌ای امضا کرده بودم، نه در تجمعی بودم. تنها آزارم! وبلاگ نویسی و فعالیت مدنی با اسم خودم و نه اسم مستعار بود... به اعتبار حافظه کوتاه مدتی که جامعه‌ی ایرانی از عوارض آن در طول تاریخ رنج برده است، باید همیشه خود را در معرض مرور گذشته قرار دهیم ...
هنگام خواندن، با نویسنده‌ای روبه رو می‌شوید که به آنچه می‌گوید عمل می‌کند و مصداق «عالِمِ عامل» است نه زنبور بی‌عسل... پس از ارائه تعریفی جذاب از نویسنده، به عنوان «کسی که نوشتن برای او آسان است (ص17)»، پنج پایه نویسندگی، به زعم نویسنده کتاب، این گونه تعریف و تشریح می‌شوند: 1. ذوق و استعداد درونی 2. تجربه 3. مطالعات روزآمد و پراکنده 4. دانش و تخصص و 5. مخاطب شناسی. ...
کتاب نظم جامعه را به هم می‌زند و مردم با کتاب خواندن آرزوهایی پیدا می‌کنند که حکومت‌ها نمی‌توانند برآورده کنند... فرهنگ چیزی نیست که یک بار ساخته شود و تمام شود. فرهنگ از نو دائماً ساخته می‌شود... تا سال ۲۰۵۰ ممکن است مردم کتاب را دور بریزند... افلاطون می‌گوید کتاب، انسان‌زدایی هم می‌کند... کتاب، دشمن حافظه است... مک لوهان می‌گوید کتاب به اندازه تلویزیون دموکراتیک نیست و برای نخبگان است! ...
حریری از صوَر و اصوات طبیعت ژاپنی را روی روایتش از یک خانواده ژاپنی کشیده و مخاطب را با روح هایکوگون حاکم بر داستانش پیش می‌برد... ماجرای اصلی به خیانت شوئیچی به همسرش برمی‌گردد و تلاش شینگو برای برگرداندن شرایط به روال عادی‌... زنی که نمونه کامل زن سنّتی و مطیع ژاپنی است و در نقطه مقابل معشوق عصیانگر شوئیچی قرار می‌گیرد... زن‌ها مجبورند بچه‌هایی را بزرگ کنند که پدرهای‌شان مدت‌ها قبل فراموش‌شان کرده‌اند ...
اصطلاح راه رشد غیرسرمایه‌داری ابتدا در جلسات تئوریک بخش مطالعات کشورهای فقیر و توسعه‌نیافته کمیته مرکزی حزب کمونیست شوروی مطرح شد... ما با انقلابیون ضداستعمار ارتباط برقرار می‌کنیم و آنها را به ادامه مبارزه با امپریالیسم و قطع روابط اقتصادی با آن و حرکت به سمت خودکفایی تشویق می‌کنیم... اگر هم می‌خواهند رابطه تجاری بین‌المللی داشته باشند، با کشورهای کمونیستی ارتباط بگیرند... تنها جریان فکری که واقف بود که چه کاری باید انجام دهد، حزب توده بود ...