به گزارش مهر، کتاب «فرهنگنامه اسلام» اثر امری وان دونزل به‌تازگی با ترجمه پیمان متین توسط نشر فرهامه منتشر و راهی بازار نشر شده است. این کتاب اثری مهم در مطالعات اسلامی است که رویکردی علمی و مثبت نسبت به مذهب تشیع دارد.

دایرة‏المعارف اسلام یا The Encyclopaedia of Islam از معتبرترین منابع مستند در جهان است که از سال ۱۹۱۵ تا امروز ویراست‌‏های متفاوت از آن به زبان‏‌های انگلیسی، فرانسوی و آلمانی چاپ و منتشر شده است و همواره مورد استفاده محققان حوزه‏‌های مختلف تاریخی، دینی و فرهنگی جهان اسلام بوده است. این اثر دانشنامه‌‏ای است مفصل که در حوزه اسلام و فرهنگ اسلامی و تمدن مسلمانان تدوین شده و در لیدن هلند به چاپ رسیده است.

ویرایش نخست این اثر دارای ۹۰۰۰ مقاله بود که طی سال‏‌های ۱۹۱۳-۱۹۳۶ همزمان به سه زبان انگلیسی، فرانسوی، و آلمانی منتشر شد. همه نویسندگان این مقاله‌‏ها شرق‌‏شناسان اروپایی و غیرمسلمان بودند. خلاصه‏‌ای از آن ویرایش با عنوان  خلاصه دایرة‏المعارف اسلام در سال ۱۹۵۳ منتشر شد. از آنجا که برخی مقاله‏‌های ویرایش نخست بسیار مستحکم و پربار بودند و در تألیف آنها از منابع دست اول فراوانی استفاده شده بود، همچنان از اعتبار برخوردارند و با آنکه ویرایش دوم این اثر سترگ نیز بعدها منتشر شد، اما همچنان ترجیح محققان رجوع به آن مقالات ویرایش نخست است.

ویرایش دوم دایرة‏المعارف اسلام فقط به زبان‏‌های انگلیسی و فرانسوی بود و تدوین آن بیش از ۴۰ سال (از ۱۹۵۴ تا ۲۰۰۲) به درازا کشید. نویسندگان مقاله‏‌های ویرایش دوم این اثر ترکیبی بودند از شرق‏‌شناسان اروپایی و آمریکایی، ایرانی، عرب، ترک، هندی، و پاکستانی.

پژوهشگران حرفه‏‌ای ایرانی نیز از این اثر عظیم که طی مجلدات حجیم و متعدد تدوین شده، بهره‌‏های فراوان برده و می‏‌برند. زبان خارجی این اثر و متن تخصصی آن در کنار ماهیت دانشنامه‌‏ای و مرجعیت آن باعث شده تا مخاطبان علاقه‏مند و غیرمتخصص نتوانند استفاده چندانی از آن بکنند. به همین دلیل ناشر این اثر، تصمیم گرفت فشرده‌‏ای از مداخل این دایرة‏المعارف را به شکلی خلاصه با کاربردِ آسان برای همه تدوین کند و در قالب یک مجلد فشرده با حدود ۳۵۰۰ مدخل چاپ کند. این کار به عهده یکی از ویراستاران برجسته این فرهنگ اِمِری وان دونزل ‏گذاشته شد.

به این ترتیب، «فرهنگنامه اسلام» که انتشارات فرهامه آن را چاپ کرده، ترجمه تلخیصی و فشرده دایرة‏المعارف اسلام است که به صورت یک کتاب مستند برای محققان حوزه اسلام‌‏شناسی با عنوان Islamic Desk Reference توسط مؤسسه بریل در سال ۱۹۹۴ منتشر شد.

ترجمه فارسی این کتاب ۸ ماه طول کشیده و با پژوهش همراه بوده است. این کتاب با شمارگان هزار نسخه چاپ شده است.

جنگیدن با فرهنگ کار عبثی است... این برادران آریایی ما و برادران وایکینگ، مثل اینکه سحرخیزتر از ما بوده‌اند و رفته‌اند جاهای خوب دنیا مسکن کرده‌اند... ما همین چیزها را نداریم. کسی نداریم از ما انتقاد بکند... استالین با وجود اینکه خودش گرجی بود، می‌خواست در گرجستان نیز همه روسی حرف بزنند...من میرم رو میندازم پیش آقای خامنه‌ای، من برای خودم رو نینداخته‌ام برای تو و امثال تو میرم رو میندازم... به شرطی که شماها برگردید در مملکت خودتان خدمت کنید ...
اگر بخواهم فیلمی بسازم که بگویم دروغ چیز بدی است باور نمی‌کنند، چون دروغ یک امر جاری در این مملکت است. قبحش از بین رفته... ما بچه‌مسلمان بودیم. اما می‌گفتند این مسلمان نیست... وقتی به آدمی که در کار سینماست می‌گویند اجازه کار نداری، یعنی با شکنجه او را می‌کشند... می‌توانند من را زمین بزنند اما نمی‌توانند من را روی زمین نگه دارند، من بلند می‌شوم... فردین عاشقانه مردم را دوست داشت ...
غالباً خشونتِ خود را زیر نام «دفاع از خود» پنهان می‌کنند. باتلر می‌پرسد: این «خود» کیست که حق دارد برای دفاع از بقای خود، دیگری را نابود کند؟ او پیشنهاد می‌دهد که ما باید «خود» را نه به عنوان یک فردِ مجزا، بلکه به عنوان بخشی از یک کلِ پیوسته تعریف کنیم. اگر من به تو آسیب بزنم، درواقع به ساختاری که بقای خودم به آن وابسته است آسیب زده‌ام ...
20 سال پیش خانه در دامنه‌ی آتشفشان کردیم؛ بدان امید که چشم بر حقیقت بگشاییم... شرح همسایگی خاکستر و دود و آتش؛ نه گفتنی ست، نه خواندنی؛ که ما این خانه‌ی دور از نفت! به شوق و رغبت برگزیده بودیم و هیچ منت و ملامتی بر هیچ دولت و صنف و حزب و نماینده‌ای نداشتیم و نداریم ...
او اگرچه همچون «همینگوی»، روایتگری را مقدم بر توصیف‌گری «زولا» قرار می‌دهد، اما این روایتگری کاملا «ایرانیزه» و بومی شده است... نویسنده با تشخص‌بخشی به کلیسای «تارگمانچاتس» از این بنا، یک شخصیت تاریخی در داستان می‌آفریند، شخصیتی ارمنی! در قلب تهران... ملک بدرقه، شکارچی کلمات مقدس و فاتحه‌های سرگردان است، ملکی که مأمور است فاتحه‌های فرستاده‌شده و سرگردان را برای افراد بی‌وارث و بد‌وراث شکار کند ...