کتاب «کلانشهر و فرهنگ: جستارهای انسان‌شناختی درباره پژوهش شهری، فرهنگ و سیاست شهری» نوشته نعمت‌الله فاضلی توسط انتشارات فرهامه منتشر و راهی بازار نشر شد.

کلانشهر و فرهنگ: جستارهای انسان‌شناختی درباره پژوهش شهری، فرهنگ و سیاست شهری نعمت‌الله فاضلی

به گزارش کتاب نیوز به نقل از مهر، نویسنده این‌کتاب تلاش کرده مساله شهر و کلانشهر در ایران امروز را بررسی کرده و روایت‌هایی از ابعاد این‌مساله به‌صورت مردم‌نگاری ارائه کند. شهر و کلانشهر بزرگ‏ترین دستاورد عینی تجربه تجدد ایرانی است. این تجربه بزرگ، مجموعه وسیعی از دستاوردهای سازنده برای جامعه ایران داشته و بدون تردید شهرها و کلانشهرهای امروز ایران برای انسان ایرانی زمینه و فضایی برای زیستن و شکوفاشدن، برای آزادی و فردیت بیشتر، و فضایی برای اشکال پرشماری از برخورداری‌‏ها، لذت‌‏ها، سرخوشی‏‌ها، کسب‏‌وکار و زندگی است.

نعمت‌الله فاضلی در این‌کتاب روایت‌هایی آورده که نشان می‌دهند ایرانیان معاصر، چگونه مسائل را شکل داده، با آن‌ها زندگی کرده و این‌زندگی در کلانشهر را تجربه می‌کنند. از این‌طریق، نویسنده کتاب پیش‌رو نشان داده ایرانیان چگونه از این‌طریق، یک‌فرهنگ را به وجود می‌آورند.

مساله فرهنگ برای نویسنده این‌کتاب، ساختار از پیش‌تعیین‏‌شده یا شکل‏‌گرفته نیست. بلکه تفسیرها، عملکردها و اجراهای ما در موقعیت کنونی است. فرهنگ در این چشم‏‌انداز، شیوه‌‏ای از کلیت زندگی است که به‌صورت جمعی دائماً ساخته و پرداخته می‌‏شود و درعین‏‌حال تغییر می‌‏کند و از شکل و شمایلش می‌‏افتد. فرهنگ در اینجا نه شکل آرمانی زندگی است و نه آرمان‏ زندگی، بلکه مجموعه تقلاهایی است که انسان ایرانی کلانشهرنشین برای برآوردن نیازها و در واکنش به ضرورت‏‌ها و اقتضائات روز انجام می‏‌دهد؛ به تعبیری «فرهنگ همچون عمل» است.

نکته دیگر درباره کتاب «کلانشهر و فرهنگ» این است که نویسنده‌اش تلاش کرده دور از نظریه‌های کلیشه‌ای و مرسوم غربی، با دیدگاه‌های بومی و از چشم‌انداز محلی شهر تهران، وضعیت پیچیده، فرهنگ و مردم‌شناسی این‌منطقه را بررسی کند.

بحران فرسایش سرمایه اجتماعی، بحران اعتیاد، بحران ناکارآمدی نظام دیوان‏سالار، بحران نابرابری‏‌های اقتصادی و اجتماعی، بحران گسست نسل‏ها، بحران فروپاشی خانواده، بحران فقر و بیکاری، بحران انزوا و تنهایی فرد، بحران مصرف و مصرف‏گرایی، بحران عقب‌‏ماندگی بین‏‌المللی و سایر بحران‌‏های شهری، ازجمله مسائلی هستند که ذهن نویسنده این‌کتاب را به خود مشغول داشته‌اند.

این‌کتاب با 270 صفحه و قیمت 55 هزار تومان منتشر شده است.

................ هر روز با کتاب ...............

غالباً خشونتِ خود را زیر نام «دفاع از خود» پنهان می‌کنند. باتلر می‌پرسد: این «خود» کیست که حق دارد برای دفاع از بقای خود، دیگری را نابود کند؟ او پیشنهاد می‌دهد که ما باید «خود» را نه به عنوان یک فردِ مجزا، بلکه به عنوان بخشی از یک کلِ پیوسته تعریف کنیم. اگر من به تو آسیب بزنم، درواقع به ساختاری که بقای خودم به آن وابسته است آسیب زده‌ام ...
20 سال پیش خانه در دامنه‌ی آتشفشان کردیم؛ بدان امید که چشم بر حقیقت بگشاییم... شرح همسایگی خاکستر و دود و آتش؛ نه گفتنی ست، نه خواندنی؛ که ما این خانه‌ی دور از نفت! به شوق و رغبت برگزیده بودیم و هیچ منت و ملامتی بر هیچ دولت و صنف و حزب و نماینده‌ای نداشتیم و نداریم ...
او اگرچه همچون «همینگوی»، روایتگری را مقدم بر توصیف‌گری «زولا» قرار می‌دهد، اما این روایتگری کاملا «ایرانیزه» و بومی شده است... نویسنده با تشخص‌بخشی به کلیسای «تارگمانچاتس» از این بنا، یک شخصیت تاریخی در داستان می‌آفریند، شخصیتی ارمنی! در قلب تهران... ملک بدرقه، شکارچی کلمات مقدس و فاتحه‌های سرگردان است، ملکی که مأمور است فاتحه‌های فرستاده‌شده و سرگردان را برای افراد بی‌وارث و بد‌وراث شکار کند ...
او «آدم‌های کوچک کوچه»ــ عروسک‌ها، سیاه‌ها، تیپ‌های عامیانه ــ را از سطح سرگرمی بیرون کشید و در قامت شخصیت‌هایی تراژیک نشاند. همان‌گونه که جلال آل‌احمد اشاره کرد، این عروسک‌ها دیگر صرفاً ابزار خنده نبودند؛ آنها حامل شکست، بی‌جایی و ناکامی انسان معاصر شدند. این رویکرد، روایتی از حاشیه‌نشینی فرهنگی را می‌سازد: جایی که سنت‌های مردمی، نه به عنوان نوستالژی، بلکه به عنوان ابزاری برای نقد اجتماعی احیا می‌شوند ...
زمانی که برندا و معشوق جدیدش توطئه می‌کنند تا در فرآیند طلاق، همه‌چیز، حتی خانه و ارثیه‌ خانوادگی تونی را از او بگیرند، تونی که درک می‌کند دنیایی که در آن متولد و بزرگ شده، اکنون در آستانه‌ سقوط به دست این نوکیسه‌های سطحی، بی‌ریشه و بی‌اخلاق است، تصمیم می‌گیرد که به دنبال راهی دیگر بگردد؛ او باید دست به کاری بزند، چراکه همانطور که وُ خود می‌گوید: «تک‌شاخ‌های خال‌خالی پرواز کرده بودند.» ...