کتاب «تاریخ غیرت» داستانی است از مقاومت مردم همدان در مقابل یورش لشکر عثمانی. کتابی که نویسنده‌ در زمان نگارش آن فقط ۱۷ سال داشت.

تاریخ غیرتموسی نثری همدانی

به گزارش کتاب نیوز به نقل از تسنیم، «تاریخ غیرت»، نوشته موسی نثری همدانی، رمانی است تاریخی که در بازه زمانی سال‌های پایانی حکومت صفویه روایت می‌شود؛ دوره‌ای که دربار ایران محل آمد و شد افراد فاسد است و مملکت محل تاخت و تاز اقوام مختلف.

موسی نثری همدانی در سال 1260 در دستجرد کبودرآهنگ همدان متولد شد. هرچند در میان عامه مردم چندان شناخته شده نیست، اما نثری را باید از پایه‌گذاران و نویسندگان تأثیرگذار در حوزه‌های مختلف دانست. او در زمینه‌های گوناگون ادبی فعالیت کرده، از جمله روزنامه‌نگاران سال‌های پایانی قاجار و اوایل پهلوی است، در غزل دستی داشته و ... اما آنچه نثری را نسبت به هم‌عصران خود متمایز می‌کند، تأثیر او بر رمان‌نویسی تاریخی است که «تاریخ غیرت» از جمله نمونه‌های موفق در کارنامه اوست. نثری علاوه بر این کتاب، آثار دیگری نیز در این ژانر دارد که از این جمله می‌توان به رمان «عشق و سلطنت» اشاره کرد.

«تاریخ غیرت» رمانی است تاریخی با چاشنی عشق. داستانی است از شرح مقاومت مردم همدان در مقابل هجوم سپاه عثمانی به فرماندهی احمد پاشا در سال 1136 هجری قمری. دست‌نویس این اثر سال‌ها مفقود بود و گاه به اشتباه آن را جلد نخست از رمان سه‌جلدی «عشق و سلطنت» می‌پنداشتند. تا اینکه پس از پیدا شدن این دست‌نویس، رمان برای نخستین‌بار با تلاش مهدی به‌خیال و با ویراست مصطفی قهرمانی‌ارشد منتشر شد و در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفت.

این اثر را می‌توان از چند وجه اثری خواندنی معرفی کرد؛ نخست تبحر نویسنده در خلق یک رمان تاریخی است؛ آن هم در زمانی که نگارش در این ژانر چندان در ایران سابقه طولانی ندارد. نحوه روایت و سبک نویسنده در خلق «تاریخ غیرت» نکته مثبت دیگر این اثر است. او با استادی تمام عشق و حماسه را به هم گره می‌زند و از دل آن داستانی پر از کشش و تعلیق را روایت می‌کند.

«تاریخ غیرت» را از وجه دیگری نیز می‌توان توصیف کرد. نویسنده در این کتاب دست مخاطب خود را می‌گیرد و به کوچه پس کوچه‌های شهر همدان، در آستانه یورشی عظیم می‌برد. نگاه جامعه‌شناسانه به رمان و از سوی دیگر، توجه و تمرکز نویسنده بر فرهنگ جاری بر این منطقه از دیگر نکاتی است که برای مخاطب امروز جالب توجه است. همیاری اقلیت‌های دینی مانند یهودیان به هم‌وطنان مسلمان خود، وطن‌دوستی و مقاومت در نگاه مردم آن زمان، معماری و سبک زندگی و ... همگی از نکاتی است که از دریچه یک نویسنده نکته‌بین نقل شده است.

گویا نثری قرار بود دو جلد دیگر را نیز بر این اثر بیفزاید، اما بنا به دلایلی منصرف می‌شود و حتی از انتشار «تاریخ غیرت» نیز جلوگیری می‌کند. طی یکصد سال گذشته آثار متنوعی در حوزه تاریخ نوشته شده است، آثاری که هر کدام بر تمرکز بر بخشی از تاریخ پر فراز و نشیب این سرزمین، قصه‌ای را روایت می‌کند. در این میان «تاریخ غیرت» جزو اولین تلاش‌ها به سبک داستان‌های امروزی است؛ اثری که خواندنش ما را به یاد «آتش بدون دود» ابراهیمی نیز می‌اندازد.

................ هر روز با کتاب ...............

به‌واسطه زبان صریح و تند خود معمولا در زمره طردشدگان قرار می‌گرفتند... حال اروپایی را شرح می‌دهد که قربانی اصلی جنگ است. مثله‌شده‌ای که در زیر بدن میلیون‌ها جسد دفن گردیده... سبدی پر از چشم‌های انسان چون صدف‌های تازه دریایی یا چربی انسان به مثابه ابزاری برای تسهیل اصلاح صورت... بیش از آنکه دربند رنجِ خود باشد در بند رنج دیگری است ...
به رغم کم‌حجم بودنش در واقع یک کتابخانه عظیم است... یکی از چالش‌های زمخشری در تفسیر کشاف این بود که مثلا با عرفا گلاویز است، چون عقل کلی که عرفا مطرح می‌کنند برای‌شان قابل قبول نیست... از لحاظ نگرشی من اشعری هستم و ایشان گرایشات اعتزالی دارد... حاکم مکه وقتی می‌بیند زمخشری به مکه می‌رود، می‌گوید اگر تو نمی‌آمدی، من می‌خواستم به خوارزم بیایم و تقاضا کنم این متن را به پایان برسانی... هنوز تصحیح قابل قبولی از آن در اختیار نداریم ...
نخستین بخش از سه‌گانه‌ پی‌پی جوراب‌بلند در کشتی و پی‌پی جوراب‌بلند در دریاهای جنوب... دخترکی نه‌ساله به تنهایی در خانه‌ای چوبی در وسط باغی خودرو، واقع در یکی از شهرهای کوچک سوئد، زندگی می‌کند... تقریباً یتیم است، زیرا که مادرش مرده است و پدرش در جزیره‌ی دوردستی در آفریقا حکومت می‌کند... با شادی آمیخته به ترس خود را به دست ماجراهای افسارگسیخته‌ای می‌سپارند... برداشت‌های سنتی از تعلیم و تربیت را دگرگون می‌کند ...
شرکت در اعتصابات کارگری، میل به گیاه‌خواری، بستری‌شدن در تیمارستان، تمایلات همجنس‌گرایانه و… وجوه اشتراکی است که تشخیص راوی، اف، پیرمرد منحرف و نیز پیرمردی که سردسته‌ تروریست‌ها خوانده می‌شود را از یکدیگر برای مخاطب با دشواری همراه می‌کند... تصمیم او مبنی بر تطهیر روح خود از طریق خودآزاری جسمی بهانه‌ای می‌شود تا راوی با تعابیر طنزآمیزی چون محراب‌های فسقلی پلاستیکی، صلیب‌های تزیینی، قدیسه تقلبی و زلم‌زیمبوهای مذهبی به تمسخر کلیسا و اربابان آن بپردازد ...
می‌خواستم از بازی سرنوشت بنویسم. از اینکه چطور فردی که خود را در آستانه مرگ می‌بیند و آماده پذیرش آن است، ناگهان... با مرگ مرتضی و به اسارت درآمدن زلیخا... با به دنیا آمدن «یوسف» بار دیگر زلیخا به زندگی برمی‌گردد... تصور معمول ما همیشه این بوده که آنچه در دوره‌های مختلف تاریخی ایران از سر گذرانده‌ایم تنها مختص به تاریخ ما و ایران زمین بوده است ...