کتاب «تاریخ غیرت» داستانی است از مقاومت مردم همدان در مقابل یورش لشکر عثمانی. کتابی که نویسنده‌ در زمان نگارش آن فقط ۱۷ سال داشت.

تاریخ غیرتموسی نثری همدانی

به گزارش کتاب نیوز به نقل از تسنیم، «تاریخ غیرت»، نوشته موسی نثری همدانی، رمانی است تاریخی که در بازه زمانی سال‌های پایانی حکومت صفویه روایت می‌شود؛ دوره‌ای که دربار ایران محل آمد و شد افراد فاسد است و مملکت محل تاخت و تاز اقوام مختلف.

موسی نثری همدانی در سال 1260 در دستجرد کبودرآهنگ همدان متولد شد. هرچند در میان عامه مردم چندان شناخته شده نیست، اما نثری را باید از پایه‌گذاران و نویسندگان تأثیرگذار در حوزه‌های مختلف دانست. او در زمینه‌های گوناگون ادبی فعالیت کرده، از جمله روزنامه‌نگاران سال‌های پایانی قاجار و اوایل پهلوی است، در غزل دستی داشته و ... اما آنچه نثری را نسبت به هم‌عصران خود متمایز می‌کند، تأثیر او بر رمان‌نویسی تاریخی است که «تاریخ غیرت» از جمله نمونه‌های موفق در کارنامه اوست. نثری علاوه بر این کتاب، آثار دیگری نیز در این ژانر دارد که از این جمله می‌توان به رمان «عشق و سلطنت» اشاره کرد.

«تاریخ غیرت» رمانی است تاریخی با چاشنی عشق. داستانی است از شرح مقاومت مردم همدان در مقابل هجوم سپاه عثمانی به فرماندهی احمد پاشا در سال 1136 هجری قمری. دست‌نویس این اثر سال‌ها مفقود بود و گاه به اشتباه آن را جلد نخست از رمان سه‌جلدی «عشق و سلطنت» می‌پنداشتند. تا اینکه پس از پیدا شدن این دست‌نویس، رمان برای نخستین‌بار با تلاش مهدی به‌خیال و با ویراست مصطفی قهرمانی‌ارشد منتشر شد و در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفت.

این اثر را می‌توان از چند وجه اثری خواندنی معرفی کرد؛ نخست تبحر نویسنده در خلق یک رمان تاریخی است؛ آن هم در زمانی که نگارش در این ژانر چندان در ایران سابقه طولانی ندارد. نحوه روایت و سبک نویسنده در خلق «تاریخ غیرت» نکته مثبت دیگر این اثر است. او با استادی تمام عشق و حماسه را به هم گره می‌زند و از دل آن داستانی پر از کشش و تعلیق را روایت می‌کند.

«تاریخ غیرت» را از وجه دیگری نیز می‌توان توصیف کرد. نویسنده در این کتاب دست مخاطب خود را می‌گیرد و به کوچه پس کوچه‌های شهر همدان، در آستانه یورشی عظیم می‌برد. نگاه جامعه‌شناسانه به رمان و از سوی دیگر، توجه و تمرکز نویسنده بر فرهنگ جاری بر این منطقه از دیگر نکاتی است که برای مخاطب امروز جالب توجه است. همیاری اقلیت‌های دینی مانند یهودیان به هم‌وطنان مسلمان خود، وطن‌دوستی و مقاومت در نگاه مردم آن زمان، معماری و سبک زندگی و ... همگی از نکاتی است که از دریچه یک نویسنده نکته‌بین نقل شده است.

گویا نثری قرار بود دو جلد دیگر را نیز بر این اثر بیفزاید، اما بنا به دلایلی منصرف می‌شود و حتی از انتشار «تاریخ غیرت» نیز جلوگیری می‌کند. طی یکصد سال گذشته آثار متنوعی در حوزه تاریخ نوشته شده است، آثاری که هر کدام بر تمرکز بر بخشی از تاریخ پر فراز و نشیب این سرزمین، قصه‌ای را روایت می‌کند. در این میان «تاریخ غیرت» جزو اولین تلاش‌ها به سبک داستان‌های امروزی است؛ اثری که خواندنش ما را به یاد «آتش بدون دود» ابراهیمی نیز می‌اندازد.

................ هر روز با کتاب ...............

عشقش او را ترک کرده؛ پدرش دوست ندارد او را ببیند و خودش هم از خودش بیزار است... نسلی که نمی‌تواند بی‌خیال آرمان‌زدگی و شعار باشد... نسلی معلق بین زمین ‌و هوا... دوست دارند قربانی باشند... گذشته‌ای ساخته‌اند برای خودشان از تحقیرها، نبودن‌ها و نداشتن‌ها... سعی کرده زهر و زشتی صحنه‌های اروتیک را بگیرد و به جایش تصاویر طبیعی و بکر از انسان امروز و عشق رقم بزند... ...
دو زن و یک مرد همدیگر را، پس از مرگ، در دوزخ می‌یابند... همجنس‌بازی است که دوستش را به نومیدی کشانده و او خودکشی کرده است... مبارز صلح‌طلبی است که به مسلکِ خود خیانت کرده است... بچه‌ای را که از فاسقش پیدا کرده در آب افکنده و باعث خودکشی فاسقش شده... دژخیم در واقع «هریک از ما برای آن دو نفرِ دیگر است»... دلبری می‌کند اما همدمی این دو هم دوام نمی‌آورد... در باز می‌شود، ولی هیچ‌کدام از آنها توانایی ترک اتاق را ندارد ...
«سم‌پاشی انسان‌ها» برای نجات از آفت‌های ایدئولوژیک اجتناب‌ناپذیر است... مانع ابراز مخالفتِ مخالفین آنها هم نمی‌شویم... در سکانس بعد معلوم می‌شود که منظور از «ابراز مخالفت»، چماق‌کشی‌ و منظور از عناصر سالم و «پادزهرها» نیز «لباس‌شخصی‌ها»ی خودسر!... وقتی قدرت در یک حکومت، مقدس و الهی جلوه داده شد؛ صاحبان قدرت، نمایندگان خدا و مجری اوامر اویند و لذا اصولا دیگر امکانی! برای «سوءاستفاده» باقی نمی‌ماند ...
رفتار جلال را ناشی از قبول پست وزارت از سوی خانلری می‌داند و ساعدی را هم از مریدان آل‌احمد می‌بیند... خودداری سردبیر مجله سخن از چاپ اشعار نیما باعث دشمنی میان این دو شد... شاه از او خواسته بوده در موکب ملوکانه برای افتتاح جاده هراز بروند... «مادر و بچه» را به ترجمه اشرف پهلوی منتشر کرد که درواقع ثمینه باغچه‌بان مترجم آن بود... کتاب «اندیشه‌های میرزافتحعلی آخوندزاده» را نزد شاه می‌برد: «که چه نشسته‌اید؟ دین از دست رفت! این کتاب با ترویج افکار الحادی احساسات مردم مسلمان را جریحه‌دار کرد ...
در نیمه‌های دوره قاجار اقتصاد کشور با اقتصاد جهانی پیوند یافت و بخش کشاورزی و جامعه روستایی با توجه به این شرایط در معرض تغییر قرار گرفت... تا پیش از اصلاحات ارضی شکل غالب کار در کشور نه کار مزدی که کار رعیتی بود... هیچ برنامه ملی برای ثبت بیکاری و برقراری بیمه‌های بیکاری وجود ندارد... سیاست‌های دولت برای اسکان مهاجران بیکار با شکست مواجه شده... گفتارهای همدلانه انقلابیون موجب شد این گروه‌ها با انقلابیون همراه شوند ...