اهمیت زادوولد در رشد تکنولوژی و ارتقای رفاه، در فواید خست، رابطه بین زیبایی، قد و ثروت، دفاع از کار کودکان در جهان سوم، بهترین راه جلوگیری از نسل کشی حیوانات نایاب، راهی ابتکاری برای جلوگیری از بخشی اندیشی نمایندگان مجلس، چگونه طول مجازات زندان بهینه شود، شریک کردن آتش نشانان با ثمره فعالیتشان، اثرات جانبی دوربینهای مداربسته و تفنگ، اهمیت بازار کلیه، مبارزه با سهل گیری استادان در نمره دهی

چگونه مفاهیم اقتصاد در زندگی بکار گرفته می شوند! | الف


دیر زمانی بود که اقتصاددانان همانند پزشکان و وکلا به زبانی صحبت می کردند که توده مردم از آن آگاهی نداشتند و حرفهای آنها را نمی فهمیدند. اقتصاددانان تنها برای خود و با خود صحبت می کردند و نشریات تخصصی داشتند که کسی بیرون از این علم از آنها سر در نمی آورد. نخستین بار میلتون فریدمن بود که دست به یک نوآوری زد. او به جای نشریات تخصصی به تلویزیون آمد و مفاهیم پیچیده اقتصادی را به زبان ساده برای مردم تشریح کرد و تلاش کرد تا آنها با استدلال اقتصاددانان آشنا کند. فریدمن توانست به این اقدام راه برای تغییر سیاستهای اقتصادی باز کند و مردم را مجاب کند که سیاستهای دولتگرایانه جواب نمی دهد.

خرد نا به روال» [More sex is safer sex: the unconventional wisdom of economics] استیون لندزبرگ [Steven Landsburg]

یک دهه بعد کروگمن در نیویورک تایمز ستون ثابتی را در اختیار گرفت. منکیو وبلاگی را راه انداخت که پر مخاطب شد. گری بکر و پوزنر مشترکا وبلاگی درست کردند و یادداشتهایشان را در آن منتشر کردند. دو استاد دانشگاه جرج میسون وبلاگ پرطرفدار مارجینال رولوشن را ایجاد کردند و سپس کتاب freakonomics نوشته شد. کتاب freakonomics که در ایران به نام اقتصاد ناهنجاریهای اجتماعی منتشر شده به نوعی دوران ساز شد زیرا پس از کتاب آزادی انتخاب (که متن سخنرانیهای تلویزیونی فریدمن بود) کتاب اقتصادی دیگری که برای مخاطب عام باشد و مورد توجه زیاد توده مردم واقع شود وجود نداشت. این کتاب توانست اشتهاری جهانی بیابد و محبوب شود.

راهی که آنها باز کردند پیروانی پیدا کرد که یکی از معروفترین آنها استیون لندزبرگ است. لندزبرگ استاد اقتصادی است که اقتصاد را به خوبی فهمیده و در عین حال تلاش می کند تا مفاهیم اقتصاد خرد را در موضوعات مختلف زندگی به کار گیرد. ذهنش حساس و نقاد است و هر موضوعی که در رسانه ها مطرح می شود فکر او را به خود مشغول می کند که آیا از دید اقتصاد، نمی توان به شکل دیگری به آن نگاه کرد؟ او ستونی در نشریه اسلیت در اختیار گرفته و سوالات غیرمتعارف و بر مبنای تحلیلهای اقتصادی، پاسخهای غیرمتعارفتری مطرح می کند. بسیاری از موضوعات وی در نگاه اول چالشی و غیرقابل هضم است اما وقتی که وی استدلال خود را بیان می کند آدمی می بیند که بر چه مبنای استواری مبتنی است.

کتاب «خرد نا به روال» [More sex is safer sex: the unconventional wisdom of economics] یکی از چند کتاب معروف استیون لندزبرگ [Steven Landsburg] است که بسیار جذاب و خواندنی است. موضوعات متنوعی در این کتاب به اختصار مطرح شده و در هر مورد لندزبرگ خواننده را با دیدگاه های خاص و منحصربه فرد خود متعجب می کند. برای اینکه لیستی از موضوعات مطرح شده در این کتاب داشته باشیم به این عناوین توجه کنید: اهمیت زادوولد در رشد تکنولوژی و ارتقای رفاه، در فواید خست، رابطه بین زیبایی، قد و ثروت، دفاع از کار کودکان در جهان سوم، بهترین راه جلوگیری از نسل کشی حیوانات نایاب، راهی ابتکاری برای جلوگیری از بخشی اندیشی نمایندگان مجلس، افراد ذیحق برای رای دادن در مورد سن مجاز نوشیدن الکل، بهترین راه کسب مالیات مسئولانه، چگونه نهادهای نظارتی را به قبول ریسک وادار کنیم، لزوم جریمه هیات منصفه، چگونه طول مجازات زندان بهینه شود، شریک کردن آتش نشانان با ثمره فعالیتشان، اثرات جانبی دوربینهای مداربسته و تفنگ، اهمیت بازار کلیه، منظری بدیع در حل مسئله تعارض ناشی از اثرات بیرونی، مبارزه با سهل گیری استادان در نمره دهی، چگونگی مقابله با صف انتظار.

همه این موارد که گفته شد تنها نصف کتاب را پوشش می دهد و عناوین نیم دیگر کتاب باقی مانده است. همین عناوین نشان می دهد که در این کتاب با گلستانی از ایده های جالب و در عین حال چالشی روبرو خواهید شد که پذیرش برخی از آنها احتمالا در وهله اول برایتان سخت و حتی غیرقابل قبول خواهد بود اما اگر به ذهن تان مجال دهید تا از منظر نویسنده به موضوع نگاه کنید شاید با رویکرد او احساس همدلی بیشتری بیابید. کتاب از این جهت ارزنده است که جرقه های زیادی برای تفکر بیشتر و عمیق تر در موضوعات مشابه عرضه می کند و شیوه بدیعی برای اندیشیدن به آن موضوعات فراهم می سازد.

خوشبختانه کتاب از ترجمه روان، دقیق و نیکویی برخوردار است. حسن دیگر کتاب این است که پاورقیهای سودمندی دارد زیرا نویسنده کتاب را با توجه به حال و هوای آمریکاییان معاصر تالیف کرده و شاید فهم برخی جملات در حالت عادی برای یک خواننده ایرانی غیرممکن باشد اما توضیحات مترجم در پاورقی این موارد را مفهوم می کند. نهایتا اینکه کتاب از ویراستار، صفحه بندی و شکل چاپ خوبی برخوردار است. من به شخصه از خواندن آن در نوبت اول بسیار لذت بردم و در نوبت دوم بسیار آموختم. امیدوارم (و البته تا حد زیادی مطمئنم) این کتاب برای شما نیز چنین باشد. لذا خواندن آن را به همگان توصیه می کنم.

[کتاب «خردِ نابه‌روال» با ترجمه محسن رنانی و اصلان قودجانی؛ توسط نشر طرح نقد منتشر شده است. همین کتاب پیش از این با عنوان «عقلانیت نابه‌روال» و توسط نشر علم منتشر شده بود.]

................ تجربه‌ی زندگی دوباره ...............

شناخت ما از خودمان را معطوف به نوشته‌های غیرایرانی کردند... سرنوشت تاسیس پارلمان در ایران با مشاهدات سفرنامه‌نویسان گره خورده... مفهوم و کارکرد پارلمان در اواخر دوره ناصری... مردم بیشتر پیرو و تابع بودند، یعنی متابعت و اطاعت از دالِّ سیاسی مرکز قدرت، امری پذیرفته شده تلقی می‌شده ... مشورت برای نخبگان ایرانی اغلب جنبه تاسیسی نداشته و تنها برای تایید، ‌همفکری و یاری‌دهندگی به شاه مورد استفاده قرار می‌گرفته... گفت‌وگو و تعاملی بین روشنفکران ملی‌گرا و روحانیون مشروطه‌خواه ...
با خنده به دنیا آمده است... به او لقب سفیر شادی، خنده و گشاده‌رویی می‌دهند... از لرزش بال حشره‌ای تا آه زنی در حسرت عشق را می‌تواند بشناسد و تحلیل کند... شخصیتی که او به‌عنوان معجزه‌گر در روابط انسانی معرفی می‌کند و قدرت‌اش را در برقراری و درک ارتباط با آدم‌ها و سایر موجودات به‌تفصیل نشان می‌دهد، در زندگی شخصی خود عاجز از رسیدن به تفاهم است ...
سرچشمه‌های ایران‌دوستی متعدد هستند... رفتار دوربین شعیبی در مکان مقدسی مثل حرم، رفتاری سکولاریستی است... جامعه ما اما جامعه بیماری است و این بیماری عمدتا محصول نگاه سیاسی است. به این معنا که اگر گرایش‌های دینی داری حتما دولتی و حکومتی هستی و اگر می‌خواهی روشنفکر باشی باید از دین فاصله بگیری... در تاریخ معاصر همین روس‌ها که الان همه تکریم‌شان می‌کنند و نباید از گل نازک‌تر به آنها گفت، گنبد امام رضا (ع) را به توپ بستند اما حرم امن ماند ...
با بهره‌گیری از تکنیک کات‌آپ و ‌تکه‌تکه کردن روایت، متن‌هایی به‌ظاهر بریده‌ و ‌بی‌ربط را نوشته ‌است، تکه­‌هایی که در نهایت همچون پازلی نامرئی خواننده را در برابر قدرت خود مبهوت می‌کند... با ژستی خیرخواهانه و گفتاری مبتنی بر علم از هیچ جنایتی دریغ نمی‌کند... مواد مخدر به نوعی تسلط و کنترل سیستم بدن ‌ِفرد معتاد را در دست می‌گیرد؛ درست مانند نظام کنترلی که شهروندان بدون آن احساس می‌کنند ناخوش‌اند، شهروندانی محتاج سرکوب امیال­شان... تبعید‌گاهی‌ پهناور است که در یک کلمه خلاصه می‌شود: مصونیت ...
آمریکایی‌ها از این شرایط بسیار بیمناک بودند و فکر می‌کردند ممکن است در ایران هم یک حکومت کمونیستی دایر شود... کیانوری به مصدق پیغام داده بود که اگر شما موافقت کنید می‌توانیم کودتا را خنثی کنیم... مصدق خودش را قربانی کرد ... حزب توده ایران و همه احزاب کمونیستی به‌خصوص در جهان‌سوم این اشکال را از اول داشتند که برای استالین جایگاه دیگری قائل بودند و او را مثل بُت می‌پرستیدند... حضور مستشاران آمریکایی یکی از بهانه‌های حزب توده در کارشکنی به ضد مصدق بود ...