اهمیت زادوولد در رشد تکنولوژی و ارتقای رفاه، در فواید خست، رابطه بین زیبایی، قد و ثروت، دفاع از کار کودکان در جهان سوم، بهترین راه جلوگیری از نسل کشی حیوانات نایاب، راهی ابتکاری برای جلوگیری از بخشی اندیشی نمایندگان مجلس، چگونه طول مجازات زندان بهینه شود، شریک کردن آتش نشانان با ثمره فعالیتشان، اثرات جانبی دوربینهای مداربسته و تفنگ، اهمیت بازار کلیه، مبارزه با سهل گیری استادان در نمره دهی

چگونه مفاهیم اقتصاد در زندگی بکار گرفته می شوند! | الف


دیر زمانی بود که اقتصاددانان همانند پزشکان و وکلا به زبانی صحبت می کردند که توده مردم از آن آگاهی نداشتند و حرفهای آنها را نمی فهمیدند. اقتصاددانان تنها برای خود و با خود صحبت می کردند و نشریات تخصصی داشتند که کسی بیرون از این علم از آنها سر در نمی آورد. نخستین بار میلتون فریدمن بود که دست به یک نوآوری زد. او به جای نشریات تخصصی به تلویزیون آمد و مفاهیم پیچیده اقتصادی را به زبان ساده برای مردم تشریح کرد و تلاش کرد تا آنها با استدلال اقتصاددانان آشنا کند. فریدمن توانست به این اقدام راه برای تغییر سیاستهای اقتصادی باز کند و مردم را مجاب کند که سیاستهای دولتگرایانه جواب نمی دهد.

خرد نا به روال» [More sex is safer sex: the unconventional wisdom of economics] استیون لندزبرگ [Steven Landsburg]

یک دهه بعد کروگمن در نیویورک تایمز ستون ثابتی را در اختیار گرفت. منکیو وبلاگی را راه انداخت که پر مخاطب شد. گری بکر و پوزنر مشترکا وبلاگی درست کردند و یادداشتهایشان را در آن منتشر کردند. دو استاد دانشگاه جرج میسون وبلاگ پرطرفدار مارجینال رولوشن را ایجاد کردند و سپس کتاب freakonomics نوشته شد. کتاب freakonomics که در ایران به نام اقتصاد ناهنجاریهای اجتماعی منتشر شده به نوعی دوران ساز شد زیرا پس از کتاب آزادی انتخاب (که متن سخنرانیهای تلویزیونی فریدمن بود) کتاب اقتصادی دیگری که برای مخاطب عام باشد و مورد توجه زیاد توده مردم واقع شود وجود نداشت. این کتاب توانست اشتهاری جهانی بیابد و محبوب شود.

راهی که آنها باز کردند پیروانی پیدا کرد که یکی از معروفترین آنها استیون لندزبرگ است. لندزبرگ استاد اقتصادی است که اقتصاد را به خوبی فهمیده و در عین حال تلاش می کند تا مفاهیم اقتصاد خرد را در موضوعات مختلف زندگی به کار گیرد. ذهنش حساس و نقاد است و هر موضوعی که در رسانه ها مطرح می شود فکر او را به خود مشغول می کند که آیا از دید اقتصاد، نمی توان به شکل دیگری به آن نگاه کرد؟ او ستونی در نشریه اسلیت در اختیار گرفته و سوالات غیرمتعارف و بر مبنای تحلیلهای اقتصادی، پاسخهای غیرمتعارفتری مطرح می کند. بسیاری از موضوعات وی در نگاه اول چالشی و غیرقابل هضم است اما وقتی که وی استدلال خود را بیان می کند آدمی می بیند که بر چه مبنای استواری مبتنی است.

کتاب «خرد نا به روال» [More sex is safer sex: the unconventional wisdom of economics] یکی از چند کتاب معروف استیون لندزبرگ [Steven Landsburg] است که بسیار جذاب و خواندنی است. موضوعات متنوعی در این کتاب به اختصار مطرح شده و در هر مورد لندزبرگ خواننده را با دیدگاه های خاص و منحصربه فرد خود متعجب می کند. برای اینکه لیستی از موضوعات مطرح شده در این کتاب داشته باشیم به این عناوین توجه کنید: اهمیت زادوولد در رشد تکنولوژی و ارتقای رفاه، در فواید خست، رابطه بین زیبایی، قد و ثروت، دفاع از کار کودکان در جهان سوم، بهترین راه جلوگیری از نسل کشی حیوانات نایاب، راهی ابتکاری برای جلوگیری از بخشی اندیشی نمایندگان مجلس، افراد ذیحق برای رای دادن در مورد سن مجاز نوشیدن الکل، بهترین راه کسب مالیات مسئولانه، چگونه نهادهای نظارتی را به قبول ریسک وادار کنیم، لزوم جریمه هیات منصفه، چگونه طول مجازات زندان بهینه شود، شریک کردن آتش نشانان با ثمره فعالیتشان، اثرات جانبی دوربینهای مداربسته و تفنگ، اهمیت بازار کلیه، منظری بدیع در حل مسئله تعارض ناشی از اثرات بیرونی، مبارزه با سهل گیری استادان در نمره دهی، چگونگی مقابله با صف انتظار.

همه این موارد که گفته شد تنها نصف کتاب را پوشش می دهد و عناوین نیم دیگر کتاب باقی مانده است. همین عناوین نشان می دهد که در این کتاب با گلستانی از ایده های جالب و در عین حال چالشی روبرو خواهید شد که پذیرش برخی از آنها احتمالا در وهله اول برایتان سخت و حتی غیرقابل قبول خواهد بود اما اگر به ذهن تان مجال دهید تا از منظر نویسنده به موضوع نگاه کنید شاید با رویکرد او احساس همدلی بیشتری بیابید. کتاب از این جهت ارزنده است که جرقه های زیادی برای تفکر بیشتر و عمیق تر در موضوعات مشابه عرضه می کند و شیوه بدیعی برای اندیشیدن به آن موضوعات فراهم می سازد.

خوشبختانه کتاب از ترجمه روان، دقیق و نیکویی برخوردار است. حسن دیگر کتاب این است که پاورقیهای سودمندی دارد زیرا نویسنده کتاب را با توجه به حال و هوای آمریکاییان معاصر تالیف کرده و شاید فهم برخی جملات در حالت عادی برای یک خواننده ایرانی غیرممکن باشد اما توضیحات مترجم در پاورقی این موارد را مفهوم می کند. نهایتا اینکه کتاب از ویراستار، صفحه بندی و شکل چاپ خوبی برخوردار است. من به شخصه از خواندن آن در نوبت اول بسیار لذت بردم و در نوبت دوم بسیار آموختم. امیدوارم (و البته تا حد زیادی مطمئنم) این کتاب برای شما نیز چنین باشد. لذا خواندن آن را به همگان توصیه می کنم.

[کتاب «خردِ نابه‌روال» با ترجمه محسن رنانی و اصلان قودجانی؛ توسط نشر طرح نقد منتشر شده است. همین کتاب پیش از این با عنوان «عقلانیت نابه‌روال» و توسط نشر علم منتشر شده بود.]

................ تجربه‌ی زندگی دوباره ...............

عشقش او را ترک کرده؛ پدرش دوست ندارد او را ببیند و خودش هم از خودش بیزار است... نسلی که نمی‌تواند بی‌خیال آرمان‌زدگی و شعار باشد... نسلی معلق بین زمین ‌و هوا... دوست دارند قربانی باشند... گذشته‌ای ساخته‌اند برای خودشان از تحقیرها، نبودن‌ها و نداشتن‌ها... سعی کرده زهر و زشتی صحنه‌های اروتیک را بگیرد و به جایش تصاویر طبیعی و بکر از انسان امروز و عشق رقم بزند... ...
دو زن و یک مرد همدیگر را، پس از مرگ، در دوزخ می‌یابند... همجنس‌بازی است که دوستش را به نومیدی کشانده و او خودکشی کرده است... مبارز صلح‌طلبی است که به مسلکِ خود خیانت کرده است... بچه‌ای را که از فاسقش پیدا کرده در آب افکنده و باعث خودکشی فاسقش شده... دژخیم در واقع «هریک از ما برای آن دو نفرِ دیگر است»... دلبری می‌کند اما همدمی این دو هم دوام نمی‌آورد... در باز می‌شود، ولی هیچ‌کدام از آنها توانایی ترک اتاق را ندارد ...
«سم‌پاشی انسان‌ها» برای نجات از آفت‌های ایدئولوژیک اجتناب‌ناپذیر است... مانع ابراز مخالفتِ مخالفین آنها هم نمی‌شویم... در سکانس بعد معلوم می‌شود که منظور از «ابراز مخالفت»، چماق‌کشی‌ و منظور از عناصر سالم و «پادزهرها» نیز «لباس‌شخصی‌ها»ی خودسر!... وقتی قدرت در یک حکومت، مقدس و الهی جلوه داده شد؛ صاحبان قدرت، نمایندگان خدا و مجری اوامر اویند و لذا اصولا دیگر امکانی! برای «سوءاستفاده» باقی نمی‌ماند ...
رفتار جلال را ناشی از قبول پست وزارت از سوی خانلری می‌داند و ساعدی را هم از مریدان آل‌احمد می‌بیند... خودداری سردبیر مجله سخن از چاپ اشعار نیما باعث دشمنی میان این دو شد... شاه از او خواسته بوده در موکب ملوکانه برای افتتاح جاده هراز بروند... «مادر و بچه» را به ترجمه اشرف پهلوی منتشر کرد که درواقع ثمینه باغچه‌بان مترجم آن بود... کتاب «اندیشه‌های میرزافتحعلی آخوندزاده» را نزد شاه می‌برد: «که چه نشسته‌اید؟ دین از دست رفت! این کتاب با ترویج افکار الحادی احساسات مردم مسلمان را جریحه‌دار کرد ...
در نیمه‌های دوره قاجار اقتصاد کشور با اقتصاد جهانی پیوند یافت و بخش کشاورزی و جامعه روستایی با توجه به این شرایط در معرض تغییر قرار گرفت... تا پیش از اصلاحات ارضی شکل غالب کار در کشور نه کار مزدی که کار رعیتی بود... هیچ برنامه ملی برای ثبت بیکاری و برقراری بیمه‌های بیکاری وجود ندارد... سیاست‌های دولت برای اسکان مهاجران بیکار با شکست مواجه شده... گفتارهای همدلانه انقلابیون موجب شد این گروه‌ها با انقلابیون همراه شوند ...