کتاب «کاخواره نایین» با زیر عنوان طلیعه دیوارنگاره‌های مکتب اصفهان نوشته سعید خودداری‌نایینی منتشر شد.

به گزارش ایبنا، این کتاب در 6 فصل و با تاکید و تمرکز بر تحلیل تاریخی نگاره‌های خانه پیرنیا نوشته شده است. در این اثر زمینه‌ تاریخی ساخت این بنای شاهانه و مالکیت تاریخی آن مورد بررسی قرار گرفته است سپس با مروری بر دیوارنگاره‌های دوره صفوی به روش‌ها و نمونه‌هایی از هنر دیوارنگاری قرن دهم اشاره شده است.

خانه تاریخی پیرنیا به عنوان یکی از مهمترین بناهای سنتی شهر نائین الگوی، مهم معماری و هنری خانه های تاریخی منطقه و کویر مرکزی ایران محسوب می‌شود. این خانه متعلق به دوران صفویه بوده و از اجزاء مختلفی از جمله ورودی، دالانهای متعدد ، هشتی، غلامگردش، ایوان شاه نشین، اتاق نشیمن، گودال باغچه، باغ و بخش‌های مختلف دیگر تشکیل شده. این بنا از مجموعه خانه‌های متعددی تشکیل شده که هرکدام با کاربردی متفاوت و مخصوص ساخته شده است.

این بنا خانه حاکم نائین بوده و در ابتدا شخصی به نام قاصی نورالهدی در این خانه زندگی می‌کرده. این بنا در دوره قاجار به خاندان پیرنیا رسیده و شخصی به نام میرزا احمد خان پیرنیا، حاکم نائین در این خانه زندگی کرده است.

مهمترین ویژگی هنری خانه تاریخی پیرنیا وجود نقاشی‌های دیواری و گچبری‌های زیبای آن در ایوان شاه نشین، اتاق تشریفات و اتاق مخصوص حاکم است.

موقعیت خانه پیرنیا در بافت تاریخی شهر نایین با توجه به کاربری امروزی آن فضاها، فنون اجرای نگاره‌ها در بنا، روش‌های پیاده کردن نقوش روی دیوارهای بنا، شرح نگاره‌های صفه، اتاق کرسی و بالاخانه، اشعار، تزیینات، داستان‌ها، موضوع نگاره‌ها، تفاوت‌ها و تشابهات میان سطوح مختلف تزیین شده، بررسی قاب‌های کتیبه‌ای و داستانی در این کتاب مورد بررسی قرار گرفته و درباره آنها توضیح داده شده‌است.

در پایان کتاب هم مقایسه نگاره‌های هم دوره این بنا چون نگاره‌های کاخ چهل ستون قزوین، نسخه‌های خطی مصور، طرح‌های جلدسازی و نقوش فرشبافی قرن دهم، تحلیلی تاریخی صورت گرفته تا از طرفی زمان اجرای این نگاره‌ها مشخص شود و از طرف دیگر هنرمندانی که طرح این نگاره‌ها به دست آنها انجام یافته، شناسایی شوند.

مولف در پیشینه کتاب اشاره می‌کند که سال‌های نوجوانی خود را در نزدیکی این بنا سپری کرده و روزها جزییات آن را مورد توجه قرار داده است، و همواره فقدان مرجعی را که بررسی کاملی درباره این تزیینات انجام داده باشد احساس می‌کرده است. وی تاریخ تحقیق این دوره را متغیر در نظر گرفته و براساس آن پژوهش‌های کتابخانه‌ای و میدانی انجام داده است.

او در پژوهش میدانی سعی داشته نمونه‌های مشابه و نزدیک به بنا را شناسایی کند و مورد مقایسه و تطبیق قرار دهد. نویسنده تاکید دارد، معماری، ادبیات و نقاشی در این بنا به گونه‌ای با هم گره خورده‌اند که بررسی هر یک بدون توجه به دیگری راهگشا نخواهد بود. در مورد معماری بنا هنوز مواردی وجود دارد که نیازمند مطالعه و پژوهش باستان‌شناسانه بیشتری است که به دلیل تمرکز بر تزیینات بنا از طرح آنها خودداری شده است.

نویسنده در پیشینه کتاب به ویژگی‌های این بنا پرداخته است. به اعتقاد وی، یکی از جذاب‌ترین ویژگی‌های خانه پیرنیا (موزه مردم شناسی کویر نایین) تزیینات نقاشی و دیوارنگاره‌های این بناست.

وی معتقد است، دیوارنگاره‌ها در این پژوهش به معنای تزیینات اجرا شده روی دیوار شامل نقاشی‌هایی با مضامین ادبی، تزیینات اسلیمی و ختایی و کتیبه‌های است که مانند دیگر آرایه‌ها به منظور تزیین طرح اندازی شده‌اند.

خودداری‌نایینی‌ طی پژوهش و تحقیق درباره این موضوع به این نتیجه رسیده است که خانه پیرنیا یکی از موارد نادر از نظر اجرای تزیینات پرکار معماری و دیوارنگاری در منطقه‌ای خارج از پایتخت‌های ایران دوره صفوی است شهر نایین و بافت تاریخی آن در شرق استان اصفهان قرار گرفته است. عناصر موجود در بافت تاریخی شهر، بناها و آثاری از دوره‌های تاریخی اشکانی و ساسانی تا دوره قاجار و پهلوی است.

کتاب «کاخواره نایین» با زیرعنوان طلیعه دیوارنگاره‌های مکتب اصفهان نوشته سعید خودداری‌نایینی در شمارگان 1500 نسخه و با قیمت 12000 تومان از سوی موسسه تالیف، ترجمه و نشر آثار هنری «متن» به فروش می‌رسد. تصاویر مظفرعلی به عنوان یکی از هنرمندانی که در انجام تزیینات این بنا مشارکت داشته است به همراه تصاویر خانه پیرنیا یا کاخ اعیانی نایین برای نخستین بار در این اثر منتشر شده است.

تب تند دولت برای ساختن جامعه «بدون فقیر» به وضعیتی انجامید که نائومی کلاین آن را «ربودن ضروریات یک زندگی آبرومندانه از میلیون ها شهروند» می نامد... تهیدستان در دهه های ۵٠ و۶۰ شمسی فاقد مکانیسم های نهادی بودند... خیریه شدن اقتصاد ملی... چگونه مردم عادی با مخالفت ها و مقاومت های پراکنده اما فراگیر، دولت را، هرچند موقت، وادار به عقب نشینی کردند... بی عدالتی سیستماتیک و ناکارآمدی حکمرانی ...
از سوراخ کلید، خدمتکارشان را که مشغول حمام کردن است نگاه می‌کند. دلش می‌خواهد داخل شود... به زحمت نوزده سال دارد که انقلاب سوسیالیستی و وحشت بر کشور او سایه می‌گسترد. آیا همین انقلاب نیست که با خشونتهایش به او امکان می‌دهد که از دایره‌ای که مادر به دورش کشیده است فرار کند و بالاخره وارد «زندگی حقیقی» شود... در خانه‌هایی که شاعران به دنیا آمده‌اند زنها حکومت می‌کنند ...
مؤلف اخلاق ناصری تذکر می‌دهد: کودک را با هر کار نیکی که می‌کند، باید تشویق کنند و آفرین گویند، اما هنگامی که رفتارِ زشتی از او سرمی‌زند، باید بسیار مراقب بود که او را به‌صراحت و آشکارا سرزنش نکنند که چرا کار بدی کرده است؛ بلکه این‌طور وانمود کنند که او از روی غفلت و ناآگاهی آن کارِ زشت را انجام داده است... خواجه در سیر تربیت کودک بر وجود بازی و تفریح نیز بسیار تأکید دارد و معتقد است که بازی کردن می‌تواند خاطر کودک را از سختی‌ها و ملالت‌های شئونِ مختلفِ ادب‌آموزی برهاند. ...
در ساعت یازده چهارشنبه آن هفته جن در آقای مودت حلول کرد... این آدم‌های عادی در عین عادی‌بودن، کارهای وحشتناک می‌کنند. می‌کُشند، زن‌هایشان را تکه‌پاره می‌کنند، آمپول مرگبار به دوست و آشنا می‌زنند... زن‌ها مدام کشته می‌شوند حالا هرچقدر که زیبا و دوست‌داشتنی باشند و هرچقدر هم که قاتل عاشقشان باشد... حکومتی که بر مسند قدرت نشسته تحمل هیچ شاهد زبان‌به‌کامی را ندارد... این «تن‌بودگی» آدم‌های داستان ...
سرگذشت افسری از ارتش رژیم گذشته... پس از پی بردن به روابط غیرمشروع همسرش او را به قتل می‌رساند و مدتی را در زندان به سر می‌برد. پنج فرزند او نیز در شرایط انقلابی هرکدام وارد گروه‌های مختلف سیاسی می‌شوند... ما بذر بی اعتمادی، شک و تسلیم را کاشته‌ایم که به جنگلی از پوچی و بدبینی تبدیل شده است. جنگلی که در آن هرگز جرأت نمی‌کنید حتی اسم خدا، حقیقت و انسانیت را به زبان بیاورید. ما مجبور می‌شویم که قبر فرزندانمان را خودمان بکنیم ...