جامع عباسی. اولین رساله عملیه به فارسی بر پایه فقه امامی اثر "بهاءالدین عاملی" معروف به شیخ بهائی فقیه امامی و دانشمند ذوفنون قرن دهم و یازدهم. به نوشته مؤلف در ابتدای کتاب شاه عباس اول که به نشر مطالب دینی توجه و اهتمام داشت از او خواست تا کتابی تألیف کند شامل آن بخش از مسائل احکام و آداب شرعی که اغلب مورد نیاز مردم است. شیخ بهائی نیز تدوین کتابی را طراحی کرد که جامع تمام مسائل فقهی مورد نیاز عموم مردم باشد و چون این اقدام را به درخواست شاه عباس انجام داد و کتاب را به او اهدا کرد آن را "جامع عباسی" نامید.

شیخ در طرح خود مطالب "جامع عباسی" را در بیست باب گنجاند، ولی به گفته شاگرد او "نظام‌الدین محمد ساوجی" پس از تألیف پنج باب نخست آن (طهارت، نماز، زکوة، خمس، روزه و حج) در 1031 درگذشت. بنا بر قول مشهور دیگر که بر اساس آن، سال درگذشت شیخ بهائی 1030 است، باید تاریخ اتمام باب پنجم این کتاب را نیز همین سال دانست. بنابراین هرچند زمان آغاز تألیف "جامع عباسی" به درستی معلوم نیست؛ ولی می‌توان گفت که شیخ بهائی در سال‌های آخر عمر آن را تألیف کرده و شاید آخرین تألیف او بوده است.

پس از درگذشت شیخ بهائی "نظام‌الدین ساوجی" به فرمان شاه عباس تألیف "جامع عباسی" را ادامه داد و پانزده باب باقی مانده را مطابق طرح استادش به پایان رساند. سال اتمام آن 1032 ذکر شده است. برخی منابع از "محمدبن علی عاملی" و "زین العابدین حسینی" نیز به عنوان نگارندگان متمم‌های دیگری برای "جامع عباسی" نام برده‌اند. اما تنها متمم مهم و مشهور که به همراه پنج باب نخست به عنوان کتاب جامع عباسی شناخته می‌شود متمم نظام الدین ساوجی است. با بررسی فهرست ابواب جامع عباسی می‌توان دریافت که موضوع نوزده باب آن کاملا فقهی است و شامل مسائلی است که معمولا در کتاب‌ها و رساله‌های فقهی مطرح می‌شود. برخلاف باب هفتم که درباره زیارت چهارده معصوم (علیهم السلام) و ایام ولادت و وفات ایشان است و فقهی نیست.

هر چند "جامع عباسی" مانند دیگر منابع جامع فقهی از باب طهارت آغاز و به باب دیات ختم می‌شود اما ترتیب ابواب آن و نیز سهم و اهمیتی که به هر باب داده شده است با دیگر آثار فقهی هماهنگ نیست؛ زیرا از سویی در برخی ابواب "جامع عباسی" چند مبحث مستقل فقهی یکجا آمده است. از جمله باب ششم که به موضوعاتی چون وقف، صدقه، قرض الحسنه، جهاد و امر به معروف و نهی از منکر پرداخته است و نیز باب دهم که مباحث متنوعی چون اجاره، عاریه، امانت، غصب، ضمانت، مزارعه، مساقات، شرکت، مضاربه، وکالت، جعاله و لقطه را در بر دارد و از سوی دیگر موضوع برخی ابواب آن از منابع فقهی دیگر بسیار ریزتر و جزئی‌تر است. در این باره می‌توان به باب سیزدهم و باب چهاردهم استناد کرد که به ترتیب درباره شکار حیوانات و ذبح آنهاست در حالی که در منابع فقهی معمولا این دو موضوع یکجا آورده می‌شود. به علاوه شیوه کلی باب‌بندی "جامع عباسی" نیز اقتضا داشته که مباحث و موضوعات نزدیک به هم در یک باب بیاید. شاید بتوان گفت که اختصاص دادن بابی مستقل به شکار حیوانات در قبال مبحث ذبح حیوانات از آن رو بوده که جامع عباسی به فرمان شاه عباس تألیف شده و شکار حیوانات عادت و سرگرمی رایج پادشاهان و امیران و وزیران بوده و جایگاه ویژه ای نزد آنان داشته است.

"جامع عباسی" اثری استدلالی نیست که در بر دارنده همه آرای فقهی و احتجاجات و اشکالات آنها باشد. بلکه کتابی فتوایی و مشتمل بر آرای فقهی مؤلف آن بر مبنای فقه امامی است. البته در مواردی مؤلف به اقوال و آرای دیگر اشاره کرده است، بدون آنکه یک نظر را ترجیح دهد. مهم‌ترین ویژگی "جامع عباسی" این است که نخستین کتابی است به فارسی که همه احکام شرعی مورد نیاز مردم را به زبانی آسان و با نثری بی تکلف و روشن بیان کرده به گونه‌ای که فهمیدن آن برای عموم مردم به سادگی ممکن بوده است. از این رو نگارش جامع عباسی نقطه عطفی در سیر نگارش متون فقهی به شمار رفته و حتی آن را نخستین رساله عملیه به زبان فارسی دانسته‌اند. در واقع این کتاب در آن دوره کارکرد رساله های توضیح المسائل امروزی را داشته هرچند بیش از آنها آداب و سنن را با احکام فقهی در آمیخته است. مسائل جامع عباسی آن گونه که در رساله‌های توضیح المسائل متداول است، شماره‌گذاری نشده ولی هریک از ابواب آن به تناسب به بخش‌های کوچک‌تری با عناوینی از قبیل: مطلب، مبحث، فصل، بحث و قسم تقسیم شده است.

در میان تألیفات و رساله‌های متعدد شیخ بهائی در علوم و فنون مختلف، "جامع عباسی" شهرت و منزلت خاصی داشت و علاوه بر توده مردم مورد توجه فقیهان و از منابع و مراجع مهم آنان نیز بود. بسیاری از فقیهان در دوره‌های بعد بر آن حاشیه نوشته و فتواهای خود را در موارد مغایرت داشتن با فتواهای مؤلف بیان نموده‌اند. برخی از این حواشی صرفا بر بخشی که خود شیخ بهائی تألیف کرده و برخی دیگر بر همه ابواب نگاشته شده است. حاشیه "محمدبن علی عاملی" معروف به ابن خاتون از نخستین حواشی بر "جامع عباسی" است که شخصی به نام "برهان تبریزی" با نظارت ابن خاتون در 1054 آن را تدوین کرده است. برخی منابع از ابن خاتون به عنوان شارح و نیز نگارنده متمم جامع عباسی یاد کرده‌اند که به درستی معلوم نیست همه این آثار یکی است یا باهم تفاوت دارند.

نسخه‌های خطی متعددی از "جامع عباسی" وجود دارد. این کتاب بارها در ایران و هند چاپ شده تا جایی که گفته‌اند شمردن چاپ‌های مختلف آن دشوار است. برخی از چاپ‌های آن منحصر به پنج باب نخست و برخی دیگر شامل تمام بیست باب است. شایان توجه است بعضی از این چاپ‌ها همراه با حواشی فتوایی برخی فقهاست. شهرت "جامع عباسی" سبب شده است تا در دوره‌های بعد آثار دیگری با پیروی از آن و الهام از شیوه نام‌گذاری و نگارش آن پدید آید. هریک از این آثار به نام یکی از شاهان نوشته شده است از جمله: جامع صفوی، جامع سلیمانی، جامع محمدی و جامع ناصری.

محمد رئیس زاده. دانشنامه بزرگ اسلامی

شاید هیتلر را به عنوان شخصی بشناسند که بیشتر به جای خواندن کتابها آنها را می‌سوزانده است، ولی باید این حقیقت را بعد از سالها منتشر کرد که تنها نیروهای آمریکایی بعد از اشغال آلمان، حدود 3هزار جلد کتاب را از کتابخانه‌ی شخصی هیتلر در مونیخ به کتابخانه‌ی کنگره آمریکا منتقل کردند... هیتلر در جایی گفته است؛ در طول جنگ جهانی دوم هر شب یک کتاب می‌خوانده و در حقیقت تمام نیازهای خود را از این کتاب ها رفع می‌کرده است! ...
در میان صدها هزار عنوان کتاب مدیریت و رهبری موجود در بازار کدام یک می‌توانند نگرش صحیحی را در ما ایجاد کنند؟ این سوالی است که نه از نویسندگان آن کتاب‌ها و نه از خوانندگانشان می‌توان پرسید، بلکه فقط مدیران موفق جهان هستند که نمود عینی عمل به مفاهیم این کتاب‌ها هستند... این کتاب آنقدر برای خانم وایت‌من اهمیت دارد که همه کارمندان خود را مجبور به مطالعه آن کرده است. ...
این سه زن جوان سمبلی از سه چهره مدرن از جامعه معاصرند... تنهایی سختی را در غیبت همسری که عاشقش بوده و اکنون نیز هست، تجربه می‌کند... با درخواست ویزایش برای رفتن به فرانسه موافقت نمی‌شود و او مجبور است زندگی دیگری را تجربه کند... تردید شبانه برای تصمیم گرفتن درباره زندگی‌اش غیرعادی و فلج‌کننده است... فرد چنان در حاشیه‌ها درجا می‌زند که آینده به محاق می‌رود... زندگی اگر که تحقق نیابد رنج‌آور می‌شود ...
این سفرنامه در چارچوب ادبیات مهاجرت، یعنی در مقوله ادبیاتی که نویسندگان رانده‌شده از آلمان هیتلری در غربت و مهاجرت نوشتند، خیلی پرآوازه نیست، چون‌که به جزئیات زندگی مردم آلمان در شرایط دشوار و وحشت‌آلود حکومت نازی‌ها چندان نمی‌پردازد. از دید ادبیات هجرت رمان «مفیستو»، اثر پسر ارشد توماس مان، یعنی کلائوس مان، همچنین داستان‌های کوتاه برتولد برشت با عنوان «ترس و نکبت رایش سوم» شهره‌ترند... قاضی با انتخاب «دون كیشوت» گامی بسیار دلنشین و پربرکت در راه ترجمه برداشته است، شوخ‌طبعی و طنز ذاتی او موجب ...
جهان در نفس خود زنانه است و زاینده و مایل به مهر... اگر بگویم آن دوره از روزگار ما منفک نیست و نگرش ما به جهان هنوز شبیه آن دوران است و ما هنوز به شیوه‌ آن دوران درجا می‌زنیم حرف تازه‌ای زده‌ام؟... مجسم کنید 25 یا 30 نسل قبل از ما، پدران‌مان پشت دروازه‌های ری یا نیشابور یا اصفهان چه روزگار پرهراسی را گذرانده‌اند، آن زمان که خبر نزدیک‌شدن سپاه مغول یا تیمور یا آغامحمدخان را شنیده‌اند. و قبل از آن... ...